Ξανάρχισαν τα όργανα… Προτού αρχίσει καν η χθεσινή ορκωμοσία των μελών της νεοεκλεγείσας Βουλής των Κοινοτήτων, η κυβέρνηση του Μπόρις Τζόνσον έσπευσε δηλωτικά να επαναφέρει στο προσκήνιο τον «μπαμπούλα» ενός Brexit χωρίς συμφωνία – αυτή τη φορά στα τέλη του επόμενου χρόνου.
Οπως ανήγγειλε πουρνό πουρνό εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ, το νομοσχέδιο για τους εφαρμοστικούς νόμους της συμφωνίας αποχώρησης από την Ε.Ε., το οποίο κατατίθεται την Παρασκευή προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή, θα περιλαμβάνει τροπολογία που θα καθιστά παράνομη οποιαδήποτε παράταση της μεταβατικής περιόδου μετά την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από το ευρωπαϊκό μπλοκ.
Βάσει της προεκλογικής δέσμευσης του Τζόνσον, το Brexit θα γίνει πράξη το αργότερο μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2020 (μετά την επικύρωση της συμφωνίας αποχώρησης από το βρετανικό και το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο).
Το διαζύγιο όμως, πέρα από άκρως συμβολικό, θα είναι επί του πρακτέου τυπικό, αφού η συμφωνία αποχώρησης προβλέπει ένα 11μηνο περιθώριο προσαρμογής, τη λεγόμενη μεταβατική περίοδο, που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2020 με δυνατότητα να παραταθεί για άλλα δύο χρόνια, αν το αίτημα υποβληθεί από κοινού έως τα τέλη του ερχόμενου Ιουνίου σε περίπτωση που έχουν αποτύχει στο μεσοδιάστημα οι διαπραγματεύσεις ως προς τη σύναψη διμερούς συμφωνίας για το εμπόριο και όχι μόνο.
Στη διάρκεια αυτού του χρονικού περιθωρίου το Ηνωμένο Βασίλειο θα έχει βγει μεν επίσημα από την Ε.Ε., οι σχέσεις του όμως μαζί της θα διατηρηθούν ουσιαστικά αμετάβλητες, αφού θα παραμείνει στην τελωνειακή ένωση και την ενιαία αγορά μέχρι τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, έχοντας απολέσει ωστόσο το δικαίωμα ψήφου στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Εξ ου και ο Βρετανός πρωθυπουργός αρέσκεται να χαρακτηρίζει εθνολαϊκιστικά τη μεταβατική περίοδο ως κατάσταση «υποτέλειας», μολονότι την προσυπέγραψε ως πρόβλεψη στη συμφωνία αποχώρησης που έκλεισε με το ευρωπαϊκό μπλοκ.
Διορία
Βγάζοντας λοιπόν εκτός νόμου τη δυνατότητα παράτασης, η κυβέρνηση Τζόνσον επιβάλλει ένα «άκαμπτο χρονικό πλαίσιο», όπως σχολίασε χθες ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βάλντις Ντομπρόβσκις, που ίσως καταστήσει «προβληματικό» το ενδεχόμενο επιτυχούς ολοκλήρωσης των εξαιρετικά περίπλοκων διαπραγματεύσεων για σύναψη διμερούς συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου.
Τον κίνδυνο να οδηγηθούν πάλι τα πράγματα «στο χείλος του γκρεμού», δηλαδή σε Brexit χωρίς συμφωνία, επισήμανε και η Σαμπίν Γουέιαντ, γενική διευθύντρια του τμήματος εμπορίου της Ε.Ε.
Ο Τζόνσον συνομίλησε χθες τηλεφωνικά με τη νέα πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που έχει ήδη προειδοποιήσει πως η 11μηνη μεταβατική περίοδος δεν επαρκεί για τη σύναψη μιας ολοκληρωμένης συμφωνίας, εγείροντας το ενδεχόμενο να δοθεί προτεραιότητα σε συγκεκριμένες πτυχές της.
Η μεγάλη δυσκολία να κλείσει το ντιλ μέσα σε τόσο ασφυκτική διορία καθίσταται σαφής και από το γεγονός πως ο Βρετανός πρωθυπουργός επιδιώκει μια διμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου στα πρότυπα της CETA, μεταξύ Ε.Ε. και Καναδά, οι διαπραγματεύσεις για την οποία κράτησαν εφτά ολόκληρα χρόνια.
Πόσο μάλλον που το Ηνωμένο Βασίλειο θα έχει αποδυθεί ταυτόχρονα σε σκληρά παζάρια για σύναψη αντίστοιχης εμπορικής συμφωνίας και με τις ΗΠΑ, οι οποίες θα ασκήσουν έντονες πιέσεις για χαλάρωση των κανόνων που θα διέπουν τα αγροτικά προϊόντα και τα τρόφιμα, με κίνδυνο να παραβιαστεί μια από τις κόκκινες γραμμές της Ε.Ε., που θα επιδιώξει συνακόλουθα να περιορίσει τη βρετανική πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για λόγους προστασίας των καταναλωτών και των παραγωγών της.
Ο Τζόνσον βέβαια θα μπορούσε στην πορεία να αλλάξει τον νόμο που θα καταστήσει παράνομη την παράταση της μεταβατικής περιόδου, αν και θεωρείται απίθανο αφού θα έβγαζε έτσι από τη μέση τον ισχυρό μοχλό πίεσης προς την Ε.Ε. για επίσπευση και ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέχρι το τέλος του 2020.
Κι έτσι τώρα, εμμέσως πλην σαφώς, απειλεί ξανά με άτακτο Brexit, που θα σημάνει μεταξύ άλλων πως οι εμπορικές συναλλαγές με την Ε.Ε. θα γίνονται βάσει των όρων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, οδηγώντας δυνητικά στην επιβολή ελέγχων και δασμών σε εισαγωγές και εξαγωγές.
