Αυστηρές συστάσεις ΟΗΕ για την αυθαίρετη κράτηση

Μια άδεια από εκπροσώπους ελληνικών ΜΜΕ αίθουσα αντίκρισαν οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ για την αυθαίρετη κράτηση, που ολοκλήρωσαν τη δεκαήμερη επίσκεψή τους στην Ελλάδα και έδωσαν χθες ενημερωτική συνέντευξη Τύπου για τα πρώτα ευρήματά τους. Παρόντες πάντως ήταν οι ξένοι ανταποκριτές που προφανώς θα σπεύσουν να ενημερώσουν την κοινή γνώμη των χωρών τους.

Η Ομάδα Εργασίας αξιολόγησε στη διάρκεια αυτής της επίσκεψης την κατάσταση της χώρας σε ό,τι αφορά τη στέρηση της ελευθερίας. Η πενταμελής επιτροπή εμπειρογνωμόνων εκπροσωπήθηκε από τον José Antonio Guevara Bermúdez, τη Leigh Toomey και τον Sètondji Roland Adjov. Αφού οι εκπρόσωποι εξήραν τη διάθεση συνεργασίας των ελληνικών αρχών και των ανεξάρτητων φορέων με τους οποίους συναντήθηκαν, αναφέρθηκαν αρχικά σε μια σειρά θετικών διαπιστώσεων μετά την τελευταία επίσκεψη στην Ελλάδα το 2013.

Στις θετικές διαπιστώσεις ήταν ο ορισμός του Συνηγόρου του Πολίτη ως ανεξάρτητου εθνικού μηχανισμού ελέγχου εφαρμογής του πρωτοκόλλου των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων και σκληρής, απάνθρωπης και απαξιωτικής μεταχείρισης όσων στερούνται την ελευθερία. Οι ίδιοι ζήτησαν περισσότερους και συχνότερους ελέγχους ειδικά στα ζητήματα αυθαίρετης κράτησης. Διαπίστωσαν με ευχαρίστηση ότι οι νέοι ποινικοί κώδικες προβλέπουν εναλλακτικές της κράτησης ποινές, αν και δεν μοιάζει να είχαν ενημερωθεί ότι έχει ανασταλεί το μέτρο της κοινωφελούς εργασίας. Θετικά χαιρέτισαν τους νέους κώδικες σε ό,τι αφορά τις μειώσεις ποινών και τη δυνατότητα εκπαίδευσης των κρατουμένων που διασφαλίζει μια καλύτερη επανένταξη στον κοινωνικό ιστό. Εθεσαν βέβαια ως προϋπόθεση την εφαρμογή αυτών των διατάξεων.

Εντόπισαν στις μονάδες κράτησης που πήγαν το μεγάλο πρόβλημα του υπερπληθυσμού, τον οποίο απέδωσαν κυρίως στη μόνιμη τακτική της προσωρινής κράτησης η οποία εφαρμόζεται στην Ελλάδα με αποφάσεις εισαγγελέων που λαμβάνονται συνήθως σε ένα εικοσιτετράωρο μετά τη σύλληψη και όχι με δικαστικές διαδικασίες.

Στο σημείο αυτό επέμειναν πολύ, δεδομένου ότι αφενός παραβιάζεται το τεκμήριο αθωότητας του οποίου το βάρος της απόδειξης πέφτει στα χέρια των δικαστών και αφετέρου οι προσωρινά κρατούμενοι, και ειδικά οι αλλοδαποί, δεν έχουν την απαραίτητη πρόσβαση σε νομικές υπηρεσίες και σε διερμηνείς που να κατανοούν τη γλώσσα τους, ενώ στερούνται πληροφόρησης για τα δικαιώματά τους.

Η ευρύτατη χρήση του μέτρου της πολύμηνης προσωρινής κράτησης φαίνεται να σόκαρε τους εμπειρογνώμονες, όπως και το γεγονός ότι οι προσωρινά κρατούμενοι κρατούνται μαζί με τους καταδικασμένους ενώ ανάμεσά τους είναι ακόμα και ανήλικα παιδιά (ειδικά στα αστυνομικά τμήματα). Ζήτησαν από την κυβέρνηση να διασφαλιστεί η νόμιμη δικαστική διαδικασία ανεξάρτητα από εθνικότητα.

Στο μεγάλο πρόβλημα του προσφυγικού μετά από επισκέψεις σε 10 δομές διαπίστωσαν άγνοια των ανθρώπων για τα δικαιώματά τους στο άσυλο και παντελή έλλειψη ενημέρωσης από τις αστυνομικές αρχές κατά τη σύλληψη.

Τα χειρότερα όμως ευρήματα ήταν για τους ανήλικους και τους ασυνόδευτους που κρατούνται σε απαράδεκτες συνθήκες για μήνες, ενώ το μέτρο της δήθεν προστατευτικής φύλαξης ταυτίζεται σχεδόν με φυλάκιση.

«Κανένας εισαγγελέας δεν επισκέπτεται τα παιδιά και παραβιάζεται κατάφωρα το άρθρο 5 της ΕΣΔΑ» είπαν και ζήτησαν πλήρη έλεγχο από τον ΣτΠ για τη μεταφορά των παιδιών σε κατάλληλες δομές. Μέχρι να επιβεβαιωθεί με αδιάσειστα στοιχεία η ηλικία, κάθε παιδί πρέπει να θεωρείται ανήλικο, ενώ οι ασυνόδευτοι ανήλικοι κρατούνται χωρίς λόγο και το ίδιο γίνεται και με ευάλωτες ομάδες.

Τα δικαιώματα των προσφύγων υπονομεύονται -κατά την κρίση τους- σε όλες τις φάσεις εξέτασης των αιτημάτων τους. Εν αναμονή εφαρμογής του νέου νόμου για την παροχή ασύλου οι εμπειρογνώμονες θα συντάξουν τα τελικά τους πορίσματα.

Οδυνηρές ήταν και οι διαπιστώσεις σε ό,τι αφορά τους πάσχοντες από ψυχικά νοσήματα και τον τεράστιο αριθμό των ακούσιων νοσηλειών. Διαπίστωσαν ότι δεν έχουν οι έγκλειστοι πρόσβαση, όπως ο νόμος ορίζει, σε έγκαιρη δίκη με τη δική τους παρουσία.

«Απαγορεύεται» χωρίς υποσημειώσεις

Δύο μείζονος σημασίας παρατηρήσεις που δεν επιδέχονται άρνηση ήταν πρώτον, η παραβίαση του νόμου που απαγορεύει τις βίαιες επαναπροωθήσεις, τις οποίες διαπίστωσαν με συγκεκριμένες καταγγελίες ανθρώπων στον Εβρο, αλλά και η απαγόρευση κλειστών κέντρων προσφύγων και μεταναστών.

Στο σημείο αυτό δήλωσαν πως η κυβέρνηση τους διαβεβαίωσε ότι δεν θα είναι κλειστά τα νέα κέντρα, αλλά ότι απλώς θα υπάρχει έλεγχος κατά την είσοδο και την έξοδο!

Εν αναμονή της κοινοποίησης της πλήρους έκθεσης τον Σεπτέμβριο, η Ελλάδα οφείλει, πριν εκτεθεί ανεπανόρθωτα και καταδικαστεί από τον ΟΗΕ και το ΕΔΔΑ, να εφαρμόσει τα μέτρα που της υποδείχτηκαν και να συνεργαστεί με τους ανεξάρτητους φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων.«Αν δεν υπάρχει συμμόρφωση, τότε η κάθε χώρα υποχρεώνεται να λογοδοτήσει. Υποθέτουμε ότι οι συστάσεις μας θα ακουστούν».