Διαπλανητική ουτοπία

Υπάρχουν ειδήσεις και ειδήσεις. Ειδήσεις που χαροποιούν και άλλες που προβληματίζουν. Η είδηση ότι τρεις επιστήμονες μοιράστηκαν το βραβείο Νόμπελ Φυσικής για το 2019, για τις έρευνες και τη συμβολή τους στην κατανόηση της κοσμολογίας και των απαρχών του κόσμου, είναι, νομίζω, μια ευχάριστη είδηση που δείχνει τις συνειδητές κι εργώδεις προσπάθειες του ανθρώπου να κατανοήσει τα μυστήρια του Σύμπαντος.

Είναι γνωστό ότι εδώ και χρόνια ο επιφανής επιστήμων Σταμάτης Κριμιζής συμμετέχει με ειδική επιτροπή στη NASA στην εξερεύνηση όλων των σωμάτων του ηλιακού συστήματος. Το βιβλίο του «Ταξίδι στο Ηλιακό Σύστημα: Από τον Ερμή στον Πλάτωνα σε 50 χρόνια» παρουσιάζει τις ιστορικές αποστολές των Voyager 1 και 2, Galileo Ulysses κ.ά., στις οποίες συνέβαλε ο ίδιος. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όσο περνά ο καιρός τόσο ο άνθρωπος θα στρέφεται στο έξω Διάστημα, στους εγγύτερους πλανήτες, στη Σελήνη, και ιδίως στον Αρη.

Κατ’ αρχάς για εξερεύνηση και αργότερα για πιθανή εγκατάσταση σε κάποιους απ’ αυτούς. Ο πασίγνωστος κοσμολόγος Στίβεν Χόκινγκ, πριν αποβιώσει, είχε επισημάνει την ανάγκη αυτής της εξερεύνησης και μετεγκατάστασης του ανθρώπου στους εγγύτερους πλανήτες για ν’ αποφύγει την αυτοκαταστροφή. Η πρόσφατη πληροφορία ότι ο ιδρυτής της Space X Ελον Μασκ, σε συνεργασία με τη NASA, φιλοδοξεί με το δικό του αστρόπλοιο να πραγματοποιήσει όχι μόνο μη επανδρωμένα ταξίδια στο Διάστημα, αλλά στα επόμενα χρόνια με το πρόγραμμα Starship και επανδρωμένα στον Αρη, είναι μια είδηση που προβληματίζει για διάφορους λόγους. Διότι, άλλο είναι τα αναγγελλόμενα τουριστικά ταξίδια στο Διάστημα κι άλλο η εγκατάσταση ανθρώπων σε πλανήτες.

Πρώτα απ’ όλα, το όλο εγχείρημα βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο. Η δοκιμαστική εκτόξευση μη επανδρωμένου πυραύλου της εταιρείας του Μασκ κατέληξε σε έκρηξη του διαστημόπλοιου τον Απρίλη. Αρα, υπάρχει πολύς δρόμος να διανυθεί ακόμη για την τελειοποίηση του πυραύλου και την επόπτευση των εγχειρημάτων. Ο Μασκ, βέβαια, είναι υπεραισιόδοξος. Και επιμένει ότι ο εποικισμός στον Αρη θα αποτελέσει εγγύηση για την επιβίωση του ανθρώπινου γένους! Εξάλλου, εκπλήσσει, από τη μια, το γεγονός ότι βρέθηκε και πρώτος πελάτης –δισεκατομμυριούχος, φυσικά–, ο Ιάπωνας Γιουσάκου Μαεζάουα, ο οποίος αγόρασε εισιτήριο μετ’ επιστροφής για τη Σελήνη, με ημερομηνία αναχώρησης το 2023… Απ’ την άλλη, εκπλήσσει το ότι πριν από χρόνια βρέθηκαν κάποιοι ξένοι και κάποιοι Ελληνες ακόμη, που ήδη «καπάρωσαν» οικόπεδα στη Σελήνη γι’ αυτούς ή τους επιγόνους τους… Κάποιοι άλλοι, στον Αρη, με 500.000 δολάρια πωλούν σπίτι, παρακαλώ…

Διαβάζοντας αυτές τις ειδήσεις, πολλά ερωτήματα μου δημιουργήθηκαν. Κατ’ αρχάς, ποιοι είναι αυτοί που διατείνονται ότι έχουν ιδιοκτησιακό καθεστώς στη Σελήνη, ώστε να πωλούν αγροτεμάχια ή οικόπεδα στον δορυφόρο της Γης; Πόθεν οι τίτλοι τους κυριότητας; Και οι αγοραστές; Πώς πείστηκαν να αγοράσουν (οριοθετημένα;) τεμάχια στη Σελήνη από τους πωλητές; Τώρα, όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι ο μέλλων εποικισμός της Σελήνης, ή του Αρη, αποτελεί εγγύηση για την επιβίωση του ανθρώπινου γένους, εδώ τα πράγματα σοβαρεύουν ακόμα περισσότερο. Είναι γνωστό ότι τόσο η Σελήνη όσο και ο Αρης δεν διαθέτουν ατμόσφαιρα, ούτε τις προϋποθέσεις για διατήρηση της ανθρώπινης ζωής (νερό, χλωρίδα, πανίδα, τρόφιμα). Χώρια ότι πλήττονται συνεχώς από μετεωρίτες, σε αντίθεση με τη Γη που από την ατμόσφαιρά της προστατεύεται.

Το πώς θα μπορούν να ζουν εκεί οι άνθρωποι, είναι ένα μεγάλο ερώτημα. Ισως θα αντιπαρατηρηθεί ότι θα μεταφέρονται τρόφιμα από τη Γη ή θα βρεθούν κάποιες άλλες λύσεις. Ηδη στο Λονδίνο, στις 18.10.2019 εγκαινιάστηκε έκθεση (Moving to Mars) που διερευνά το πώς θα επιβιώσουμε εκεί, ύστερα από 7μηνο ταξίδι (τι θα φορέσουμε, τι θα φάμε κ.λπ.). Αλλά, το πιο μεγάλο ερώτημα είναι το άλλο. Ας υποθέσουμε ότι έπειτα από 50 ή 100 χρόνια θα δημιουργηθούν κάποιες ανθρώπινες αποικίες στη Σελήνη ή τον Αρη ή κάπου αλλού…

Ποιος εγγυάται όμως ότι θα ζουν αρμονικά οι κάτοχοι δισεκατομμυρίων που θα ζουν εκεί –γιατί μόνο τέτοιοι θα μπορούν να εγκατασταθούν– και δεν θα θέλουν να αλληλο-εξοντωθούν, όπως το κάνουν επί χιλιάδες χρόνια οι ισχυροί εδώ στη Γη; Τι είδους διακυβέρνηση θα υπάρχει εκεί; Μήπως με τη μετεγκατάσταση ανθρώπων στο Διάστημα για διαβίωση, θα εξαλειφθούν αυτομάτως και ο ανθρώπινος ατομοκεντρισμός, η φιλαυτία, η ιδιοτέλεια και η φαυλότητα, που οδηγούν τους ανθρώπους σε πολέμους, επαναστάσεις και αιματοχυσίες επί χιλιετίες, εδώ στη Γη; Αν δεν μπόρεσαν κυβερνήσεις και λαοί να τα βρουν εδώ, όπου υπάρχει όλη αυτή η ασύλληπτη βιοποικιλότητα, αλλά επιδίδονται σε ασύστολη λεηλασία της Γης και των πόρων της, γιατί θα πρέπει να πιστέψουμε ότι οι συνθήκες διαβίωσης θα είναι αρμονικότερες σε αποικίες της Σελήνης και του Αρη;

Δεν είναι ανθρώπινη μωροφιλοδοξία η αντίληψη ότι με την αποίκηση του ανθρώπου στο Διάστημα θα σωθεί και η ανθρωπότητα; Ή, μήπως, η αποίκηση αυτή θα δημιουργήσει περισσότερες πιθανότητες αυτοκαταστροφής; Μήπως τελικά αποδειχτεί ότι ο homo sapiens δεν είναι και τόσο σοφός όσο νομίζει;