Το «κοπάδι» μεγαλώνει

Οι «σαρδέλες» είναι ικανοποιημένες και θεωρούν ότι κέρδισαν το στοίχημά τους. Το Σάββατο κατάφεραν να γεμίσουν με δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους την πλατεία Σαν Τζοβάνι της Ρώμης. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, οι «ρωμαϊκές σαρδέλες» ήταν εκατό χιλιάδες – αριθμός διπλάσιος από την εκτίμηση της αστυνομίας.

Είναι σίγουρο πάντως ότι η κινητοποίηση ήταν μαζική και ότι, παράλληλα, βγήκαμε από τη φάση της απόλυτα αυθόρμητης δράσης. Οι διοργανωτές, με τον προβεβλημένο πλέον Ματία Σαντόρι, έχουν συγκεκριμένα αιτήματα: να απορριφθεί το μίσος από τη δημόσια πολιτική συζήτηση, αλλά και να σταματήσουν οι πολιτικοί να ασχολούνται μόνο με την επικοινωνία μέσω του Διαδικτύου.

Υπάρχει, βέβαια, και μια σαφώς πιο πολιτική διεκδίκηση. Να καταργηθούν και επίσημα -επιτέλους- οι σκληροί νόμοι κατά της παράτυπης μετανάστευσης που είχε επιβάλει ο Ματέο Σαλβίνι. 

Οι «Sardine» (Σαρδέλες) προς το παρόν αποφάσισαν ότι θέλουν να παραμείνουν κίνημα (με πιο επίσημη δομή), αλλά χωρίς να λάβουν τη μορφή πολιτικού κόμματος. Πρόκειται σαφώς για ένα φαινόμενο σε εξέλιξη το οποίο, σύμφωνα με τους δημοσκόπους, προκαλεί το έντονο ενδιαφέρον του 25% του εκλογικού σώματος.

Η Κεντροδεξιά και η δεξιά Λέγκα του Σαλβίνι επιμένουν ότι πρόκειται για μια κεκαλυμμένη επικοινωνιακή πρωτοβουλία της Κεντροαριστεράς κι ότι ο Ματία Σαντόρι συνδέεται ιδεολογικά με τον πρώην πρωθυπουργό και πρώην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομάνο Πρόντι.

Μπορεί να υπάρχει και μια δόση αλήθειας, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός δεν αποδίδει την όλη σημασία αυτού του φαινομένου. Διότι οι «σαρδέλες» κατάφεραν να κινητοποιήσουν, ύστερα από πολύ καιρό, έναν εντυπωσιακό αριθμό νέων σε όλη την Ιταλία, ενώ η ιταλική Αριστερά και η Κεντροαριστερά συνεχίζουν να υποφέρουν από το αιώνιο «σύνδρομο του διχασμού» και δεν θα ήταν σε θέση να «στήσουν» μια τόσο επιτυχή κινητοποίηση.

Υπάρχει επίσης ακόμη ένας λόγος: σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή -ενόσω ο Ματέο Σαλβίνι προσπαθεί να διχάσει τους Ιταλούς σε καλούς και κακούς, να εκμεταλλευτεί τον θυμό των πιο αδύναμων και να επενδύσει στον εντυπωσιασμό μέσω ίντερνετ- χρειαζόταν επειγόντως μια διαφορετική, διαλλακτική και ήρεμη φωνή.

Το ότι οι «σαρδέλες» έχουν προοδευτικό προσανατολισμό είναι αδιάψευστο. Στις κινητοποιήσεις τους συμμετέχουν μετανάστες, τα νέα παιδιά που απαιτούν μεγαλύτερο σεβασμό στο περιβάλλον, γκέι και τρανσέξουαλ, άνεργοι που αναγκάζονται (για να βρουν μια στέγη) να κάνουν κατάληψη σε άδεια ή εγκαταλειμμένα ακίνητα.

Το πραγματικό ερώτημα, μάλλον, είναι αν οι πολιτικές δυνάμεις του προοδευτικού χώρου θα σταθούν ικανές να εντάξουν στο πρόγραμμά τους τουλάχιστον ένα μέρος αυτών των αιτημάτων κι αν θα καταφέρουν, επιτέλους, να κλείσουν το χάσμα μεταξύ της πλούσιας θεωρίας και της φτωχής πράξης, που τόσο έχει απογοητεύσει έναν μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων.