Οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ προειδοποιούν

Παρά τις ευχαριστίες για την άψογη συνεργασία και τις όποιες θετικές παρατηρήσεις έκαναν οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ για τις συνθήκες κράτησης στην Ελλάδα, μάλλον υπερισχύουν οι πολλές αρνητικές διαπιστώσεις τους και η πληθώρα των καταγγελιών που δέχτηκαν κατά τη διάρκεια των επισκέψεών τους σε φυλακές, κρατητήρια, δομές προσφύγων και μεταναστών και ψυχιατρικά ιδρύματα.

Οι καταγγελίες έκαναν λόγο για απαράδεκτες συνθήκες κράτησης, υπερπληθυσμό κ.λπ. Η «Εφ.Συν.» παρουσίασε το περασμένο Σάββατο τις βασικές διαπιστώσεις των τριών εκπροσώπων του ΟΗΕ σε ό,τι αφορά τον κρίσιμο για τα ανθρώπινα δικαιώματα τομέα που διερευνούν, το αν υφίστανται αυθαίρετη κράτηση, κακομεταχείριση, βασανιστήρια, διακρίσεις, παραβίαση δικαιωμάτων παιδιών, συλληφθέντων, ψυχικά αρρώστων κ.λπ.

Σήμερα φιλοξενούμε τις απαντήσεις ενός από τους εμπειρογνώμονες και συγκεκριμένα του Σετόντζι Ρόλαντ Ατζοβί, σε ερωτήματα της «Εφ.Συν.» μετά το τέλος της συνέντευξης Τύπου. Ο κ. Ατζοβί δήλωσε ενήμερος για την πρόσφατη κυβερνητική αλλαγή αλλά και για μια σειρά από νομοθετήματα που έγιναν επί της προηγούμενης κυβέρνησης.

«Δεν τα γνωρίζουμε όλα αλλά καταλάβαμε ότι υπάρχει μια πολιτική αλλαγή στην Ελλάδα και ότι υπάρχουν νέες πολιτικές κατευθύνσεις. Διαπιστώσαμε ότι πολλά νομοθετήματα ανήκουν στο πρόσφατο παρελθόν και βλέπουμε ότι ίσως τώρα αλλάξουν κατά πολύ ορισμένα πράγματα. Για παράδειγμα ο νόμος που ψηφίστηκε τον Νοέμβριο ήταν ένα από τα σημεία για τα οποία ίσως διαπιστώνουμε οπισθοδρόμηση, ότι μας πηγαίνει πίσω. Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τα πάντα μέσα σε δέκα ημέρες αλλά θα περιμένουμε και άλλα στοιχεία προκειμένου να καταλήξουμε στη σύνταξη της έκθεσης».

• Ποια είναι η άποψή σας σχετικά με τις καταγγελίες που είχατε για βίαιες επαναπροωθήσεις, ειδικά στον Εβρο;

Κάθε επιτροπή του ΟΗΕ έχει διαφορετική εντολή διερεύνησης. Η δική μας αποστολή είναι να εξετάσουμε τις συνθήκες κράτησης και όχι γενικά τη μετανάστευση. Για τον λόγο αυτό διερευνήσαμε τις καταγγελίες για κράτηση και βίαιες επαναπροωθήσεις στον Εβρο, αλλά δεν έχουμε αρμοδιότητα να κάνουμε το ίδιο για όσα τυχόν συμβούν στη θάλασσα εφόσον δεν προηγείται σύλληψη και κράτηση. Εγώ ως άνθρωπος μπορεί να έχω άποψη για το θέμα αυτό, αλλά η ομάδα μου εξετάζει μόνο το τι γίνεται στη διάρκεια της κράτησης.

Είναι γεγονός ότι πολλές πρακτικές υιοθετούνται με στόχο να εμποδίσουν τη μετανάστευση. Θα σας δώσω μια μικρή εικόνα από την προσωπική μου εμπειρία στην Ελλάδα. Εμαθα ότι κάποιος μπορεί επενδύοντας μερικές χιλιάδες ευρώ στην Ελλάδα να εξασφαλίσει άδεια παραμονής αλλά οι φτωχοί άνθρωποι υφίστανται το πρόβλημα και ειδικά αυτοί χρειάζονται προστασία περισσότερο από οποιανδήποτε άλλο. Σε αυτούς δεν πρέπει να γυρίζουμε την πλάτη μας.

• Επισκεφθήκατε παιδιά που κρατούνται στοιβαγμένα στο αστυνομικό τμήμα π.χ. της Θεσσαλονίκης. Τι έχετε να πείτε για τα παιδιά αυτά;

Είναι τεράστιο το πρόβλημα διότι ό,τι υφίστανται αυτά τα παιδιά το κουβαλάνε σε όλη τους τη ζωή. Κι αυτό μπορεί να δημιουργήσει αργότερα σοβαρούς κινδύνους και για τις κοινωνίες. Εμείς ήδη έχουμε καταγράψει το πόσο αυτή η κράτηση είναι λάθος, ότι δεν πρέπει να συμβαίνει και θα κάνουμε ειδικές συστάσεις για το πώς οφείλουμε ως μέλη της διεθνούς κοινότητας να αντιμετωπίζουμε τα ασυνόδευτα παιδιά. Χθες συναντηθήκαμε με τον Εθνικό Συντονιστή και μας διαβεβαίωσαν ότι έχουν σχέδιο και λαμβάνουν μέτρα. Θα περιμένουμε να τα δούμε στην πράξη, διαφορετικά θα υπάρξει πολύ αυστηρή αντίδραση.

Εν κατακλείδι οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ αναχώρησαν καθησυχασμένοι από την κυβέρνηση για το γεγονός ότι η Ελλάδα έως ότου συνταχθεί η τελική έκθεση τον Σεπτέμβρη θα έχει συμμορφωθεί με τις παρατηρήσεις και κυρίως με όσες επαναλαμβάνονται ξανά μετά την έκθεση του 2013. Ειδικότερα για τον τρόπο που η χώρα σέβεται και εφαρμόζει τις διεθνείς συμβάσεις και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο σε ό,τι αφορά τις συνθήκες κράτησης, τον απαιτούμενο σεβασμό της προσωπικότητας του κρατούμενου, την απόδοση των δικαιωμάτων του, τον σεβασμό της διαφορετικότητας και φυσικά την πλήρη αποχή των αρχών από κάθε ενέργεια που προσομοιάζει με βασανιστήριο. Προφανώς αυτό που κατάλαβε από όλα αυτά η σημερινή κυβέρνηση είναι ότι χρειάζεται πλέον ο στρατός για να επιβάλει τις συμβάσεις του ΟΗΕ και της Ε.Ε. για τα δικαιώματα του ανθρώπου!

Ο Συνήγορος του Πολίτη

Οι εμπειρογνώμονες ζήτησαν από τον Συνήγορο του Πολίτη και κάθε άλλο ανεξάρτητο φορέα δικαιωμάτων συστηματικούς ελέγχους σε κάθε χώρο κράτησης, συμπεριλαμβανομένων ασφαλώς των φυλακών, των κρατητηρίων, των κέντρων μεταναστών και προσφύγων και των ιδρυμάτων που φιλοξενούν πάσχοντες από ψυχικά νοσήματα.

Υπογραμμίζουμε επιγραμματικά τα βασικά κακώς κείμενα που ήδη διαπίστωσαν και κατέγραψαν:

● Υπερβολική χρήση του μέτρου κράτησης, πριν καν δικαστεί ο συλληφθείς, που έχει μετατραπεί σε κανόνα και αυξάνει ακόμα περισσότερο τον υπερπληθυσμό στα ιδρύματα.

● Σοβαρές ελλείψεις παροχής δημόσιας νομικής προστασίας, ειδικά σε χαμηλής έντασης αδικήματα.

● Ανυπαρξία ενημέρωσης από τους αστυνομικούς κάθε ανθρώπου που συλλαμβάνεται για τα δικαιώματά του.

● Μεγάλη έλλειψη στο δικαίωμα να ενημερώνεται ο καθένας στη γλώσσα του από διερμηνείς.

● Σε αδικήματα για ναρκωτικά το βάρος της απόδειξης αθωότητας μετατοπίζεται στον κατηγορούμενο και ειδικά στους αλλοδαπούς.

● Τεράστιος αριθμός ακούσιων νοσηλειών χωρίς έγκαιρη δικαστική προστασία.

● Πολλές εξαιρετικά συνοπτικές δίκες σε πλημμελήματα, όπου δεν δίνεται επαρκής χρόνος για να ακουστεί ο κατηγορούμενος.

● Σοβαρές ιατρικές ελλείψεις στις φυλακές.

● Υπερβολικός χρόνος κράτησης προσφύγων και ειδικά παιδιών, χωρίς να τους παρέχονται νομική βοήθεια και πληροφορίες για προσφυγές ασύλου, παρά μόνο από τα λιγοστά μέλη ΜΚΟ. Ελάχιστος χρόνος δίδεται στους πρόσφυγες για αίτημα ασύλου, χωρίς νομική βοήθεια σε όλα τα στάδια.

● Η προστατευτική φύλαξη ασυνόδευτων προσφυγόπουλων ισοδυναμεί κυρίως με αυθαίρετη κράτηση.

● Παρατεταμένη διαμονή στα ψυχιατρεία αλλά και στις ιδιωτικές κλινικές.