Το έργο το έχουμε ξαναδεί: χαμηλά επιτόκια, υπερδανεισμός, αβεβαιότητα λόγω ενός ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος, τράπεζες που κινούνται στην κόψη του ξυραφιού. Ολα τα δεδομένα δημιουργούν την αίσθηση ότι πρόκειται για το ριμέικ της ταινίας «Ο εφιάλτης του 2008 επιστρέφει», στην οποία όμως ο σεναριογράφος πρόσθεσε μία επιπλέον απειλή: τον πόλεμο. Οχι αυτόν με τα τανκς, αλλά τον άλλο, με τους δασμούς, αποκλεισμούς και τελεσίγραφα. Ο σεναριογράφος κράτησε ορισμένα στοιχεία της αρχικής ταινίας, με κυριότερο εκείνο της κυριαρχικής παρουσίας των «πρωταγωνιστών», οι οποίοι χρησιμοποιούν όλους τους υπόλοιπους σαν τα πιόνια που θυσιάζει ο σκακιστής για να προστατέψει τη βασίλισσα.
Αυτή θα μπορούσε να είναι μια κινηματογραφική ματιά στη σημερινή κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να αντιληφθεί ότι όμοια με τους θεατές που παρασύρονται από τη μυθοπλασία της έβδομης τέχνης έτσι και εμείς, οι ταλαιπωρημένοι από την κρίση του 2010 Ελληνες, καλούμεθα να αποδεχτούμε το σενάριο που έχει περιγράψει η κυβέρνηση με τον προϋπολογισμό, κύρια συστατικά του οποίου είναι η άγνοια, η ακρισία και η συγκατάθεση.
Σε μια παγκόσμια οικονομία στην οποία οι βασικοί «πελάτες» της ελληνικής οικονομίας βουλιάζουν στην αβεβαιότητα, η κυβέρνηση επιμένει στο αφήγημα της ανάπτυξης, των επενδυτών που περιμένουν στην ουρά και της επανάκτησης της χαμένης… αξιοπιστίας. Οποια και αν είναι η μυθοπλασία της, δεν μπορεί να παραποιήσει την πραγματικότητα.
Πρόσφατα οι «σοφοί» της γερμανικής οικονομίας διατύπωσαν την πρόβλεψη ότι η βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία θα καταγράψει συνολική μείωση της τάξης του 4%, λόγω της μείωσης των εξαγωγών. Τη χρονιά που έρχεται, η γερμανική οικονομία θα βασιστεί στην ιδιωτική κατανάλωση, η οποία όμως είναι εξαρτημένη από τα αρνητικά επιτόκια τα οποία δεν αρέσουν στην Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας. Το σίγουρο είναι ότι οι γερμανικές τράπεζες τρέμουν στο ενδεχόμενο να αναγκαστούν να ενισχύσουν τα αποθέματά τους για το χειρότερο σενάριο, που είναι οι δανειολήπτες να μην μπορούν πλέον να εξυπηρετούν τα δάνειά τους. Οπως ανέφερε η DW, ο πρόεδρος των ταμιευτηρίων της Βαυαρίας προειδοποίησε πρόσφατα ότι η επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης θα οδηγήσει πιθανότατα σε αύξηση των «κόκκινων» δανείων σε περιφερειακά τραπεζικά ιδρύματα. Ταυτόχρονα, μεγάλες επιχειρήσεις, όπως η BASF, η Thyssenkrupp και η Deutsche Bank, αναγγέλλουν η μία μετά την άλλη χιλιάδες απολύσεις.
Σε ανάλογη κατάσταση βρίσκεται και η Γαλλία, η οποία επιπροσθέτως έχει να αντιμετωπίσει τις κλιμακούμενες απεργιακές κινητοποιήσεις που ξέσπασαν λόγω της απόφασης του προέδρου των πλουσίων, του κ. Μακρόν, να ξεκινήσει τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθεί και το ενδεχόμενο η γαλλική οικονομία να βρεθεί αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις από τα «αντίποινα» του Τραμπ, δηλαδή τους επιπρόσθετους δασμούς σε εισαγόμενα γαλλικά προϊόντα. Θα σκαπουλάρουν το πρόβλημα με τη μέθοδο «Μποζολέ», στην οποία οι Αμερικανοί εισαγωγείς και το λιανεμπόριο επιβαρύνθηκαν το επιπλέον 25% στους δασμούς που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ ή θα υπάρξει κατακόρυφη μείωση της κατανάλωσης στην τεράστια αμερικανική αγορά; Ολα αυτά δεν είναι σίγουρα ό,τι καλύτερο θα μπορούσε να προσδοκά η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, η οποία την τελευταία δεκαετία φλερτάρει με τις κυρώσεις για παράβαση του «Συμφώνου Σταθερότητας».
Και τι μπορεί να πει κανείς για την Ιταλία, η οποία εκτός από την κυβερνητική κρίση έχει να αντιμετωπίσει τεράστια οικονομικά προβλήματα όπως το χρέος, την ανεργία (στον ιταλικό Νότο ξεπερνά το 30%) και τη φυγή των επενδυτών. Υπενθυμίζεται ότι πριν από έναν μήνα, ο γαλλοϊνδικός όμιλος Arcelor Mittal, που αγόρασε τα χαλυβουργεία του Τάραντα με συνολικά 10.000 εργαζόμενους, ανακοίνωσε ότι θέλει να αποχωρήσει από την Ιταλία και να παραδώσει τα κλειδιά στην κυβέρνηση.
Αν όλα αυτά συνθέτουν ένα νεφελώδες τοπίο, η κατάσταση που διαμορφώνεται στη Βρετανία μετά την πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση, παραπέμπει σε πυκνή ομίχλη που δεν βλέπεις πέρα από το ένα μέτρο. Τα ζητήματα που θα επηρεάσουν -και- την ελληνική οικονομία είναι πολλά και αναπάντητα: Τι θα σημαίνει πράγματι, η συμφωνία του Τζόνσον με τους εκπροσώπους της Ε.Ε. τον Οκτώβριο για το μέλλον της Βρετανίας; Πώς θα επηρεάσει τις θέσεις εργασίας ή τις τιμές; Πώς θα έμοιαζε η συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ενωση εάν, όπως υποσχέθηκε ο Τζόνσον, το Ηνωμένο Βασίλειο υιοθετήσει πολύ διαφορετικά πρότυπα για τα βρετανικά προϊόντα από αυτά που έθεσε σε εφαρμογή η Ε.Ε.;
Και το σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν σύντομα απαντήσεις. Το πρόβλημα φυσικά είναι ότι, παρά την αποφασιστική νίκη των Συντηρητικών, το Brexit δεν θα γίνει τόσο γρήγορα όσο μπορεί να φανταστεί κανείς. Θα υπάρξει ένα ακόμη έτος διαπραγματεύσεων για μια εμπορική συμφωνία μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ε.Ε., ακολουθούμενο είτε από μακρά παράταση (επειδή είναι απίστευτα απίθανο να μπορεί να τύχει διαπραγμάτευσης μια πολύπλοκη εμπορική συμφωνία σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα) είτε μια επικίνδυνη αποχώρηση χωρίς καμία συμφωνία. Και όλα αυτά σημαίνουν χασούρα δισ., όχι μόνο για τη βρετανική οικονομία αλλά και για τις ευρωπαϊκές που συναλλάσσονται μαζί της.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το σενάριο που προωθούν οι επικοινωνιολόγοι της κυβέρνησης μπάζει από παντού καθώς κρίσιμοι τομείς της ελληνικής οικονομίας είναι ουσιαστικά στον αέρα. Πώς θα επηρεαστεί ο τουρισμός από μια συρρίκνωση της γερμανικής, της γαλλικής, της ιταλικής και της βρετανικής αγοράς; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στις εξαγωγές, από μια διόλου απίθανη μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης και της ζήτησης σε κάποια ή σε όλες τις αγορές αυτές; Τι θα συμβεί όταν η κυρία Λαγκάρντ αποφασίσει να συμπλεύσει με την Bundesbank και ανατρέψει τη νομισματική πολιτική του προκατόχου της, περιορίζοντας την παροχή ρευστότητας; Πόσο σοβαροί και αξιόπιστοι θα είναι οι επενδυτές του κ. Μητσοτάκη, όταν επιχειρήσεις κολοσσοί εγκαταλείπουν η μία μετά την άλλη μεγαλύτερες και ασφαλέστερες οικονομίες, ενώ πολλοί από αυτούς βασίζονται στα «πήλινα πόδια» του δανεισμού; Θα τους προσφέρει ο Ελληνας πρωθυπουργός ανταλλάγματα και ποια είναι αυτά;
Για όλα αυτά και για το καθένα ξεχωριστά, η κυβέρνηση δεν έχει μιλήσει καθόλου. Κρυμμένη πίσω από τη μυθοπλασία της, αντιμετωπίζει τους Ελληνες σαν επιβάτες σαπιοκάραβου που διαπλέει το ακρωτήριο Χορν, με ρήγματα που έχουν κλειστεί πρόχειρα με τσιμέντο…
*Δημοσιογράφος, συγγραφέας
