Ο Κούντερα Τσέχος ξανά

Την Πρωταπριλιά πάτησε τα 90 και φαίνεται πως έφτασε η ώρα για τον μέγα Μίλαν Κούντερα να λύσει τις εκκρεμότητες με το παρελθόν. Υστερα από 40 και πλέον χρόνια που ζει εξόριστος στη Γαλλία, ο Μίλαν Κούντερα παίρνει πίσω την υπηκοότητα της πατρίδας του.

Ο πρέσβης της Τσεχικής Δημοκρατίας, Petr Drulák, δήλωσε στη δημόσια τηλεόραση ότι επισκέφθηκε, την περασμένη Πέμπτη, τον 90χρονο συγγραφέα στο διαμέρισμά του στο Παρίσι, για να του παραδώσει το πιστοποιητικό ιθαγένειάς του. «Ηταν μια συμβολική αλλά σημαντική χειρονομία, μια συμβολική επιστροφή του σπουδαιότερου Τσέχου συγγραφέα στην Τσεχική Δημοκρατία», ανέφερε ο πρέσβης. «Ηταν σε καλή διάθεση, πήρε το έγγραφο και είπε ευχαριστώ», πρόσθεσε, χαρακτηρίζοντας τη συνάντησή τους «μια πολύ απλή στιγμή, κατά τη διάρκεια της οποίας ήταν φανερή η ευθυμία και η θέρμη».

Γεννημένος στο Μπρνο, το 1929, ο σπουδαίος συγγραφέας της «Αβάσταχτης ελαφρότητας του είναι», του «Αστείου», του «Βιβλίου του γέλιου και της λήθης», της «Βραδύτητας», της «Αγνοιας», ζει στη Γαλλία από το 1975, καθώς τόσο μετά τη συγγραφή του «Αστείου» (το οποίο αποτελούσε μια ηχηρή καταγγελία του σοβιετικού σοσιαλιστικού μοντέλου) όσο και πριν (ήδη από τη δεκαετία του ’50), λόγω ανυπακοής στο καθεστώς, υπήρξε κόκκινο πανί για τους Τσεχοσλοβάκους κυβερνώντες.

Το 1979, ανακλήθηκε η τσεχική του υπηκοότητα (δύο χρόνια αργότερα έγινε Γάλλος πολίτης), ενώ η κυκλοφορία των έργων του απαγορευόταν στη γενέτειρά του έως και την πτώση της κομμουνιστικής κυβέρνησης, κατά τη Βελούδινη Επανάσταση του 1989.

Η ιδέα της αποκατάστασης των σχέσεων με τον Κούντερα (δηλαδή η επιστροφή της ιθαγένειας) είναι κάτι που συζητιέται εδώ και χρόνια από την Τσεχική Δημοκρατία. Μάλιστα, πέρυσι τον Νοέμβριο, όπως αναφέρει η Guardian, ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, είχε δεσμευτεί να αποκαταστήσει την υπηκοότητα τόσο του συγγραφέα όσο και της συζύγου του Βέρα, καθώς είχε γευματίσει μαζί τους στο αγαπημένο τους εστιατόριο στο Παρίσι και τα είχαν όλα κουβεντιάσει.

Απόμακρος, ακριβοθώρητος και πάντοτε τρομερά μετρημένος με τους δημοσιογράφους, ο κορυφαίος συγγραφέας επισκέφθηκε την πατρίδα του -πρώτη φορά μετά τη φυγή του το 1975- το 1996. Οι πληροφορίες αναφέρουν πως από τότε και μέχρι σήμερα έχει επιστρέψει στη γενέτειρά του αρκετές φορές, αλλά πάντοτε διακριτικά και αθόρυβα…

«Η ιδέα της πατρίδας είναι κάτι πολύ διφορούμενο για μένα», είχε πει σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, το 1984, στους New York Times. «Αναρωτιέμαι αν η αντίληψή μας για το σπίτι δεν είναι, τελικά, παρά μια ψευδαίσθηση, ένας μύθος, του οποίου είμαστε θύματα. Αναρωτιέμαι αν η ιδέα να έχουμε κάπου ρίζες είναι απλώς μια μυθοπλασία στην οποία είμαστε κολλημένοι», είπε, προσθέτοντας ότι η επιλογή του ήταν σαφής: δεν ήθελε να ζει σαν εξόριστος στη Γαλλία αλλά να συνεχίζει τη ζωή του σαν ένα συνηθισμένο άτομο που γράφει βιβλία.

Αλλωστε, όπως είχε πει στη γερμανική Die Zeit, «δεν υπάρχει για μένα το όνειρο της επιστροφής. Εγώ την Πράγα μου, τη μυρωδιά, τη γεύση, τη γλώσσα, το τοπίο, τον πολιτισμό της, τα έχω πάρει μαζί μου…».