Με δυόμισι ώρες καθυστέρηση, αργά το βράδυ της Τρίτης, εισήχθη στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο το θέμα των αρχαιοτήτων στη θέση Σκουριές Μεγάλης Παναγίας. Η κατά πλειοψηφία γνωμοδότηση είναι απόσπαση για τα «ταπεινά» αλλά σημαντικά για την ιστορία της αρχαίας μεταλλουργίας στη βόρεια Ελλάδα κατάλοιπα του 2ου αι. π.Χ.
Ανακαλύφθηκαν στον χώρο της επιφανειακής εξόρυξης που γίνεται από την «Ελληνικός Χρυσός» και η απόσπασή τους ήταν αίτημα της εταιρείας όλα τα προηγούμενα χρόνια. Οπως ειπώθηκε στη συνεδρίαση, βρίσκονται «στον πυρήνα, στην καρδιά του κοιτάσματος» και αν δεν μετακινηθούν δεν είναι δυνατή η εξόρυξη του κοιτάσματος η οποία είναι αναγκαία για τη λειτουργία του μεταλλευτικού κέντρου που θα διαμορφωθεί το 2020 στην περιοχή Μαντέμ Λάκκου.
Παρ’ ότι οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι στις ανασκαφές είναι σημαντική η εύρεση ακόμα και «από ένα λιοκούκουτσο», επιχειρήθηκε να υποτιμηθεί η αξία τους, τουλάχιστον από ορισμένα μέλη. Το θέμα συζητήθηκε εξ αναβολής, αφού στη συνεδρίαση του ΚΑΣ τον Οκτώβριο του 2016 η γνωμοδότηση για την απόσπαση ή τη διατήρηση των αρχαιοτήτων είχε αναβληθεί, καθώς εκκρεμούσε η έγκριση τεχνικής μελέτης από το υπουργείο Περιβάλλοντος.
Οπως είπε η εισηγήτρια του θέματος «πρόσφατα έφτασε στη ΔΙΠΚΑ, μέσω του γραφείου του γενικού γραμματέα Πολιτισμού, έγγραφο της Γενικής Γραμματείας Ενέργειας & Ορυκτών Πρώτων Υλών του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που ξεκαθαρίζει την κατάσταση και διαβεβαιώνει ότι η τροποποιημένη μελέτη εγκρίθηκε». Εκπρόσωποι της «Ελληνικός Χρυσός» μαζί με τον νομικό σύμβουλο Νίκο Αλιβιζάτο έκαναν παράσταση και διαβεβαίωσαν ότι «υπάρχει εκκρεμότητα με το ΣτΕ αλλά έχει να κάνει με άλλη χρήση και άλλη περιοχή, 10 χιλιόμετρα πιο μακριά. Πρόκειται για παράταση μιας ισχύουσας άδειας. Δεν υπάρχουν εκκρεμότητες στις Σκουριές, είναι πλήρως αδειοδοτημένες». Μέλος του Δ.Σ. της εταιρείας ανέφερε επίσης πως «έχουν επενδυθεί 460 εκατομμύρια δολάρια σε εξοπλισμό… Η προηγούμενη κυβέρνηση και ο Σταθάκης δεν μας έδωσαν άδεια για πολιτικούς λόγους…».
Παράσταση έκανε η βουλευτής Χαλκιδικής του ΣΥΡΙΖΑ, Κυριακή Μάλαμα. «Οι Σκουριές ήταν από τα σημαντικότερα μεταλλευτικά κέντρα του αρχαίου κόσμου και μέχρι τώρα δεν έχει γίνει καμιά προσπάθεια εκ βάθους ανασκαφής. Λόγω πίεσης συμφερόντων, τα αρχαιολογικά ευρήματα υποβιβάζονται… Πρέπει η αρχαιολογική έρευνα να εμβαθύνει στις Σκουριές γιατί ενδέχεται να παρουσιάσει σημαντικό ενδιαφέρον». Ανέφερε ότι η εταιρεία έχει αλώσει την περιοχή και κάλεσε τα μέλη του Συμβουλίου να σεβαστούν την προηγούμενη απόφαση του ΚΑΣ εφόσον υπάρχει εκκρεμότητα με το ΣτΕ, ενώ τάχθηκε υπέρ της αναβολής της απόφασης.
Το ίδιο ζήτησε και η αντιπροσωπεία του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων. Η πρόεδρος Σταματία Μαρκέτου θύμισε ότι η προηγούμενη γνωμοδότηση του ΚΑΣ, λαμβάνοντας υπόψη το πόρισμα της αυτοψίας, έκανε λόγο για τις 34 θέσεις αρχαιολογικού ενδιαφέροντος που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή (τα αρχαία Στάγειρα και η αρχαία Ακανθος) και πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ενιαίο σύνολο. Η αρχαιολόγος και μέλος του Δ.Σ. Ολγα Σακαλή αναρωτήθηκε «τι καινούργιο έχει προκύψει για να μπει το θέμα εσπευσμένα» και πρόσθεσε πως «υπάρχει εύλογη ανησυχία γιατί έχει ειπωθεί ότι με την απόφαση θα ανέβει η μετοχή της εταιρείας. Ο ΣΕΑ θεωρεί ότι οι αρχαιότητες πρέπει να παραμείνουν στη θέση τους και να αναδειχθούν όπως και το φυσικό περιβάλλον που οι εξορευτικές μέθοδοι της εταιρείας δεν σέβεται».
Η προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΥΠΠΟΑ, Τζένη Βελένη (η μόνη που καταψήφισε την απόσπαση), χαρακτήρισε τα ευρήματα «ταπεινά αλλά σπάνια» και πρότεινε η εταιρεία να βρει τεχνικούς τρόπους για την εξόρυξη του μεταλλεύματος. «Σήμερα όλα γίνονται από τεχνικής άποψης. Αν μετακινηθούν οι αρχαιότητες, θα χάσουν την ιστορικότητα και την αυθεντικότητά τους».
Η απόφαση προβλέπει την απόσπαση των καλύτερα διατηρημένων κατάλοιπων, ενός κτιρίου και μιας λιθόστρωτης επιφάνειας, από τις Σκουριές στη θέση Κόνιαρη, ένα χιλιόμετρο πιο μακριά και, σύμφωνα με τον όρο της γνωμοδότησης, η εταιρεία οφείλει να προχωρήσει στην ανάδειξή τους.
