Τρία χρόνια μετά την κατάκτηση του τίτλου και 13 μήνες πριν από την έναρξη της διοργάνωσης, η Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2021 δεν έχει τίποτα να επιδείξει ως ολοκληρωμένο έργο σε επίπεδο υποδομών.
Στα μέσα Οκτωβρίου ο δήμαρχος Αργύρης Οικονόμου είχε ζητήσει τις παραιτήσεις των μη εκτελεστικών μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της ανωνύμου εταιρείας «Ελευσίνα ΠΠΕ 2021». Πριν από δέκα ημέρες ορίστηκαν τα νέα μέλη, ωστόσο το καινούργιο Δ.Σ., που έχει μπροστά του πολλή δουλειά, δεν έχει συγκροτηθεί σε σώμα.
Παρότι στον φάκελο της υποψηφιότητας υπήρχε δέσμευση για αναπλάσεις ήπιας κλίμακας σε βιομηχανικά και διατηρητέα κτίρια, τα έργα υποδομών δεν έχουν καν ξεκινήσει, κάτι που γνώριζε τόσο η προηγούμενη δημοτική αρχή της Ελευσίνας –που φέρει βαριές ευθύνες– όσο και η εταιρεία ΠΠΕ 2021, η περιφέρεια, το υπουργείο Πολιτισμού και τα άλλα συναρμόδια υπουργεία.
Μάλιστα το απερχόμενο Δ.Σ. της εταιρείας με πρόεδρο τη Σοφία Αυγερινού-Κολώνια, στην τελευταία ανακοίνωσή του (4/10/19) έκανε λόγο για «ανησυχητική καθυστέρηση» στα έργα υποδομών, για ημιτελές καλλιτεχνικό πρόγραμμα, για συγκρούσεις συνεργατών, για καθυστέρηση στις προτάσεις χορηγιών…
Εκεί που κάποιοι οραματίστηκαν ότι με την κατάκτηση του τίτλου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2021 μπορούσε να δοθεί νέα εκκίνηση και να αλλάξει η ταυτότητα της Ελευσίνας, τώρα μοιάζει να κρέμεται από μια κλωστή η διεθνής διοργάνωση.
Οπως επισημαίνει στην «Εφ.Συν.» η καλλιτεχνική διευθύντρια Κέλλυ Διαπούλη, «όχι απλώς δεν υπάρχουν οι χώροι που είχαν συμπεριληφθεί στον φάκελο της πρότασης, αλλά είμαστε με λιγότερους», καθώς το Ελαιουργείο, που μέχρι πριν από δύο χρόνια φιλοξενούσε έργα μεγάλης κλίμακας στο πλαίσιο του Φεστιβάλ «Αισχύλεια» –το συγκεκριμένο τμήμα πέρασε στις αρμοδιότητες της ΠΠΕ 2021–, παραμένει κλειστό από το 2017, μετά σχετική απόφαση της Πολεοδομίας που το έκρινε ακατάλληλο.
Με τις όποιες δυσκολίες, εκείνο που φαίνεται να κινείται είναι το καλλιτεχνικό πρόγραμμα. Στο πλαίσιο του εορτασμού για την 3η επέτειο από την ανακήρυξη (11/11/2016), βρίσκεται στην Ελευσίνα ο διεθνής Γάλλος καλλιτέχνης Ολιβιέ Γκροστέτ) Olivier Grossetête) που ειδικεύεται στα συμμετοχικά, εφήμερα έργα τέχνης.
Με βασικό υλικό τα κουτιά από χαρτόνι ανοικοδομεί εντυπωσιακές κατασκευές που συνήθως τις κατεδαφίζει την επόμενη μέρα, δημιουργώντας φοβερά happenings. Μαζί με την ομάδα του έχουν κάνει τα τελευταία 20 χρόνια περισσότερες από 120 μνημειώδεις συμμετοχικές κατασκευές από χαρτόνι – έργα τέχνης, εμπνευσμένα από εμβληματικά κτίρια και μνημεία της κάθε πόλης.
Στην κεντρική πλατεία Ηρώων θα οικοδομήσει το εμβληματικό βιομηχανικό κτίριο του 1923 «Κρόνος», που αποτελεί μνημείο αρχιτεκτονικής και τοπόσημο στο παραλιακό μέτωπο της Ελευσίνας. Η βάση του θα είναι 7×7 μέτρα και 14 το ύψος, ενώ θα χρησιμοποιήσει περισσότερες από 1.500 κούτες από 50 πόντους έως ένα μέτρο.
Από σήμερα και μέχρι τις 9 Νοεμβρίου ο καλλιτέχνης και οι συνεργάτες του θα δουλέψουν με σχολεία, συλλόγους και ομάδες κατοίκων της πόλης. όπου μέσα από εργαστήρια-σεμινάρια θα προ-κατασκευάσουν τα τεμάχια του Κρόνου. Εχει δημιουργήσει τη μακέτα του σε τρισδιάστατη αναπαράσταση πριν αρχίσει το έργο του που θα γίνει –όπως πάντα στις δουλειές του– χωρίς σκάλες ή οποιαδήποτε τεχνική βοήθεια πέρα από το ανθρώπινο δυναμικό και τις ειδικές χαρτοταινίες που δένει τα υλικά του.
Η γιορτή θα κορυφωθεί την Κυριακή και τη Δευτέρα (10&11/11) με τη συμμετοχή των ομάδων της προετοιμασίας και όσων επιθυμούν να γίνουν κομμάτι της γιορτής. Την Κυριακή θα κατασκευαστεί ο Κρόνος και τη Δευτέρα (μέρα της επετείου) τα παιδιά θα αναλάβουν την αποδόμησή του μαζί με όσους ενηλίκους αποφασίσουν να συμμετάσχουν στο ομαδικό παιχνίδι της αποκαθήλωσης του κτιρίου.
«Το “Εφήμερο Μνημείο” είναι μια διαδικασία όπου οι κάτοικοι μαζί με τον καλλιτέχνη ξαναφτιάχνουν ένα σημαντικό μνημείο της πόλης ως ανάδειξη της ταυτότητάς της. Ο Κρόνος είναι κηρυγμένο μνημείο και αυτή τη στιγμή κινδυνεύει να καταρρεύσει. Είναι μια συμβολική κίνηση η ανοικοδόμησή του που υπενθυμίζει ότι η πόλη το διεκδικεί», λέει η Κέλλυ Διαπούλη.
Οταν της ζητάμε την άποψή της για τη δήλωση που έκανε πρόσφατα η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ότι «στην Ελευσίνα όλα είναι κάτω από το μηδέν – και το καλλιτεχνικό πρόγραμμα και οι υποδομές», εκείνη μας απαντάει: «Δεν είναι ακριβώς έτσι. Καταλαβαίνουμε ότι αν δεν προχωρήσουν οι υποδομές δεν μπορεί να προχωρήσει και το καλλιτεχνικό πρόγραμμα. Εχουμε προγραμματίσει για παράδειγμα παραστάσεις για το 2021, αλλά δεν έχουμε σκηνή. Το ίδιο συμβαίνει και με τις εκθέσεις. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή η Ελευσίνα 2021 έχει εισαγάγει τρεις νέους πολιτιστικούς θεσμούς στην πόλη: το διεθνές φεστιβάλ σύγχρονων παραστατικών τεχνών – Φεστιβάλ Συνοικισμός (2018 & 2019), το διεθνές πρόγραμμα φιλοξενίας ανερχόμενων εικαστικών καλλιτεχνών – Initiator (2018), και τη Συνάντηση Πολιτισμός 2030, η δεύτερη έκδοση της οποίας θα πραγματοποιηθεί τις επόμενες ημέρες 7 με 10 Νοεμβρίου. Μεγάλη έμφαση έχει δοθεί σε προγράμματα κατάρτισης επαγγελματιών του πολιτισμού και δικτύωσης με διεθνείς πολιτιστικούς οργανισμούς, όπως η συνεργασία με το Festival Academy που οδήγησε στη δημιουργία του Ελληνικού Δικτύου Επιμελητών Φεστιβάλ, καθώς και προγράμματα κατάρτισης για Ελευσίνιους κατοίκους (teen labs, youth labs, pilot cities)».
Είναι κρίμα, η εξαιρετική πρόταση, που έπεισε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να μην μπορεί να υλοποιηθεί ώστε να αφήσει μια σημαντική παρακαταθήκη στην Ελευσίνα σε επίπεδο υποδομών και θεσμών. Το υπουργείο Πολιτισμού, πάντως, δρομολογεί εξελίξεις σε όλα τα επίπεδα.
?Info: Πληροφορίες για τις δράσεις της εβδομάδας.
