Η κρίση που έρχεται

Χιλή, Εκουαδόρ, Βηρυτός, Μπουένος Αϊρες… Οι ειδήσεις που έρχονται από αυτές τις μακρινές χώρες πανομοιότυπες: Η λιτότητα βγάζει τους ανθρώπους στους δρόμους και οι κυβερνήτες, που για να εξασφαλίσουν την ψήφο υποσχέθηκαν καλύτερες μέρες με δουλειές και λιγότερους φόρους, βγάζουν την αστυνομία και τον στρατό στους δρόμους για να αντιμετωπίσουν τους εξαπατημένους ψηφοφόρους τους.

«Ολα αυτά είναι πολύ μακριά από εμάς. Σχεδόν εξωτικά. Δεν μας αφορούν. Εδώ είμαστε Ευρώπη…» θα απαντήσουν κάποιοι εδώ στην Ελλάδα. Θα είχαν δίκιο, αν η απελπισία μετριόταν με τα χιλιόμετρα (η Αθήνα απέχει 11.680 χιλιόμετρα από το Μπουένος Αϊρες και 12.559 χιλιόμετρα από το Σαντιάγο). Αλλά η απελπισία έχει τα δικά της μέτρα που κάνουν τον έναν απελπισμένο να αισθάνεται δίπλα στον άλλο, ακόμα κι αν βρίσκονται σε διαμετρικά αντίθετες άκρες του πλανήτη.

Η αίσθηση της κοινής μοίρας, η αγανάκτηση, η οργή και η απελπισία που προκαλούν οι πολιτικές που σκορπούν απλόχερα τη μιζέρια, τη φτώχεια, την εξαθλίωση αρκούν για να φέρουν τον Ελληνα δίπλα στον Χιλιανό που πεινά, στον Αργεντίνο που -μετά την απαίτηση του ΔΝΤ να μειωθούν οι επιδοτήσεις για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας- θα πρέπει να δώσει το 1/3 του μισθού του για να μην του κόψουν το ηλεκτρικό, στον Λιβανέζο που η κυβέρνησή του φορολογεί τον… αέρα και στον αγρότη του Εκουαδόρ που -λόγω ΔΝΤ- για να πάει τη σοδειά του στην κοντινότερη αγορά θα πρέπει να πληρώσει για βενζίνη όσα θα εισπράξει από την πώλησή της.

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, πολύ σύντομα οικονομικά αδιέξοδα ανάλογα με αυτά που βιώνουν σήμερα η Χιλή, ο Λίβανος, η Αργεντινή, η Αίγυπτος, το Εκουαδόρ αλλά και άλλες χώρες της Αφρικής, της Νότιας Αμερικής και της ΝΑ Ασίας θα χτυπήσουν τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας. Ηδη το ΔΝΤ, που μεταμφιεσμένο σε τραπεζίτη των χρεοκοπημένων δρα ως δικαστικός κλητήρας των ελίτ και κατάσχει τα λιγοστά υπάρχοντα των οφειλετών, προαναγγέλλει την εμφάνιση μιας νέας και πιο καταστροφικής οικονομικής κρίσης. Η προειδοποίηση για τα χρέη των ιδιωτικών επιχειρήσεων, που είναι σήμερα υψηλότερα απ’ ό,τι την εποχή της τελευταίας οικονομικής κρίσης, αλλά και για τον αλματώδη υπερδανεισμό των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων χωρών (το χρέος τους είναι σήμερα 60% υψηλότερο) δεν αφήνει πολλές αμφιβολίες γι’ αυτά που έρχονται στο εγγύς μέλλον, τα οποία θα κάνουν την κρίση του 2008 να μοιάζει με… παιδική χαρά.

Υπό το πρίσμα αυτό, όσα συμβαίνουν σήμερα -λίγα ή περισσότερα χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τον καναπέ μας- είναι απλώς το πρελούδιο μίας τραγωδίας που σύντομα θα «παιχτεί» και στη… γειτονιά μας. Σε αυτήν τη νέα τραγωδία όμως, τα δεινά και οι συμφορές που θα περιγράφουν οι «τραγωδοί», δεν θα είναι απότοκα της «κακής μοίρας» αλλά ο καρπός συνειδητών πολιτικών που απώτερο στόχο έχουν να ολοκληρώσουν ό,τι απέμεινε από τη λεηλασία της κρίσης του 2008. Αν το καλοσκεφτείς, στο διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα στις δύο κρίσεις παρακολουθούμε μια ιδιότυπη πολιτική σκυταλοδρομία στην οποία ο αθλητής-πολιτικός παραδίδει τη σκυτάλη της «κατεδάφισης» στον επόμενο.

Τα πρώτα θύματα απ’ αυτήν την επερχόμενη οικονομική κρίση θα είναι οι ήδη υπερχρεωμένοι, και μεταξύ τους η Ελλάδα έχει περίοπτη θέση. Η διαφορά ανάμεσα στη νέα κρίση και την προηγούμενη είναι ότι αυτή τη φορά οι ευάλωτοι θα βρεθούν ανυπεράσπιστοι μπρος στην καταστροφική της μανία. Για την κατεδάφιση των κοινωνικών αναχωμάτων που επιτεύχθηκε στο διάστημα μεταξύ των δύο κρίσεων φρόντισαν όλες οι πολιτικές ελίτ οι οποίες, στο όνομα της κρίσης, όχι μόνο ισοπέδωσαν το κοινωνικό κράτος αλλά είτε ευνούχισαν είτε κατάργησαν όλους τους θεσμικούς μηχανισμούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να περιορίσουν την αδηφάγα λαιμαργία των οικονομικών ελίτ.

Αυτό συνέβη σε όλη τη Νότια Ευρώπη, αλλά στην περίπτωση της Ελλάδας οι πολιτικές ήταν πιο βίαιες και πιο καταχθόνιες, αφού οι ελληνικές πολιτικές ελίτ αντί να ασχοληθούν με το χρέος επικεντρώθηκαν στη διαχείρισή του με αποτέλεσμα αυτό να μεγαλώνει και να καθιστά τους Ελληνες ακόμα πιο ευάλωτους στις απαιτήσεις των οικονομικών ελίτ. Από αυτήν τη σκοπιά, οι ουρανοξύστες του Ελληνικού, οι «μεταρρυθμίσεις» στις επικουρικές, η αποδόμηση της δημόσιας παιδείας, η ενίσχυση των ολιγοπωλίων, το ξεθεμέλιωμα των εργασιακών σχέσεων και της εργασίας δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από συστηματικά συντριπτικά χτυπήματα στο κράτος πρόνοιας.

Και όπως δείχνει η ζωή, όταν οι μνήμες της ζωής πριν ξεσπάσει η κρίση ξεθωριάσουν, τότε οι διεκδικήσεις των ανθρώπων αποδυναμώνονται και εξαφανίζονται. Ευτυχώς όμως που οι άνθρωποι στο Σαντιάγο, το Εκουαδόρ, το Μπουένος Αϊρες, τη Βηρυτό βγαίνουν στους δρόμους και αντιστέκονται στις επιχειρούμενες, στο όνομα του χρέους, λεηλασίες των ζωών τους για να μας υπενθυμίσουν ότι οι απελπισμένοι έχουν ακόμα φωνή και μάλιστα δυνατή αφού ακούγεται στην άλλη άκρη της Γης.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας