Επιστροφή στους καταναλωτικούς ναούς των ’80s

To όνομα Μάικλ Γκαλίνσκι μπορεί να μη λέει πολλά στο ελληνικό κοινό, παρότι ο Αμερικανός σκηνοθέτης, φωτογράφος, μουσικός, συγγραφέας και παραγωγός έχει συμμετάσχει με δουλειές του πολλές φορές στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Η τελευταία ήταν το 2015, όταν έκανε πανευρωπαϊκή πρεμιέρα το ντοκιμαντέρ «Who Took Johnny» που συν-σκηνοθέτησε με τους Σούκι Χόλεϊ και Ντέιβιντ Μπέλινσον (ΗΠΑ, 2014). Φέτος ο εκλεκτός κύριος Τζον Γουότερς -επίτιμος καλεσμένος του 60ού Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης- το επέλεξε στη δεκάδα των αγαπημένων ταινιών της Carte Blanche του.

Ο Γκαλίνσκι θα παρευρεθεί στην επετειακή διοργάνωση. Θαυμάζει τον Γουότερς, λατρεύει τη Θεσσαλονίκη και βρήκε ιδανική ευκαιρία κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ να πραγματοποιήσει στη χώρα μας την πρώτη παρουσίαση της νέας δημιουργίας του που μυρίζει το μελάνι από το τυπογραφείο της Ιταλίας.

Μόλις κυκλοφόρησε το λεύκωμα «The Decline of Mall Civilization» (εκδ. Rumur) με φωτογραφίες του από τα αμερικανικά malls στα τέλη της δεκαετίας του ᾽80.

Πρόσωπα, στιγμιότυπα, βιτρίνες, υπερ-προσφορές, εστιατόρια, δισκοπωλεία με βινύλια της Μαντόνα σε πρώτο πλάνο, χαρούμενες οικογένειες, μωρά σε καρότσια και ζευγάρια νεαρά, μεσήλικα, ηλικιωμένα, στις κυλιόμενες σκάλες, τους διαδρόμους και τα καταστήματα όπου η μόδα της εποχής απαιτεί -άθλιο- «μαλλί χαίτη» και κολάν. Μια γυναίκα καπνίζει δίπλα σε παιδότοπο, ένα ηλικιωμένο ζευγάρι περιπλανιέται στο εμπορικό ενώ εκείνος κρατά στη μασχάλη την εφημερίδα και στο χέρι το τσιγάρο, μια νέα μουσικός φλερτάρει την ηλεκτρική κιθάρα σε προσφορά. Μια καινούργια πραγματικότητα εκτυλίσσεται κάτω από τους ψηλούς γυάλινους θόλους των πολυεπίπεδων εμπορικών κέντρων, όπου οι Αμερικανοί κατά χιλιάδες περνούν πολλές ώρες.

Τα malls δεν είναι απλώς οι ναοί κατανάλωσης της εποχής, είναι τα νέα τοπόσημα για τις πόλεις και τις γειτονιές με καφέ, εστιατόρια, παιδότοπους, καινούργια στέκια για όλα τα γούστα και τις ηλικίες, κάτι που με χρονοκαθυστέρηση ζήσαμε στη χώρα μας αρχές του 2000.

Ο 20χρονος δευτεροετής φοιτητής τότε στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, Μάικλ Γκαλίνσκι, σε μια τυχαία επίσκεψη σε εμπορικό στο Λονγκ Αϊλαντ αντιλαμβάνεται ότι βρίσκει το ιδανικό πεδίο για την εργασία στο μάθημα φωτογραφίας «Color Printing».

«Με ενδιέφερε να προσεγγίσω το εμπορικό κέντρο σαν μια ιδιωτικοποιημένη δημόσια πλατεία. Ενώ επικεντρώθηκα στους ανθρώπους, σκέφτηκα για τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με τον χώρο. Ο καθηγητής μου ενθουσιάστηκε με τη δουλειά μου και με ενθάρρυνε να τη συνεχίσω το καλοκαίρι. Ετσι ο φίλος μου Σεμπάστιαν κι εγώ μπήκαμε στο Corolla φορτηγάκι του και πήραμε τους δρόμους χωρίς κανένα συγκεκριμένο πλάνο» θυμάται σήμερα.

Η περιπλάνηση ξεκίνησε από το Οχάιο και ακολούθησαν Ντιτρόιτ, Σικάγο, Νότια Ντακότα και εικόνες από 15 εμπορικά κέντρα. Στις λήψεις καταγράφει στιγμές και εικόνες της ζωής ως απλός παρατηρητής, καθώς ο ίδιος απέχει από μια τέτοια καθημερινότητα. Είναι ήδη μουσικός της punk rock και με τους φίλους του δημιουργούν την μπάντα Sleepyhead. Περιοδεύουν στην Αμερική ενώ αυτός ασχολείται όλο και περισσότερο με τον κινηματογράφο για να καταγράψει εκτενώς την underground μουσική σκηνή. Με τη σύντροφό του Σούκι Χόλεϊ γυρίζουν την πρώτη ταινίας τους «Half-Cocked» το 1994 και ακολουθούν άλλες οχτώ μέχρι σήμερα.

Τα αρνητικά από τις φωτογραφίες των malls του ’89 έχουν χαθεί σε κάποια κουτιά αποθήκευσης. Το 2010 αποφασίζει να ψηφιοποιήσει το αρχείο του. Οι αναμνήσεις και η νοσταλγία καταλαμβάνουν τον ίδιο και όχι μόνο. Οταν ανεβάζει ορισμένες από αυτές στο διαδίκτυο γίνονται viral σε χρόνο μηδέν. Τρία χρόνια αργότερα εκδίδει σε περιορισμένα αντίτυπα το φωτογραφικό λεύκωμα «Malls Across America» (εκδόσεις Steidl) που γίνεται ανάρπαστο και πλέον πωλείται μεταχειρισμένο στα 1.000 δολάρια στο Amazon!

Το καινούργιο λεύκωμα (διανομή στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Γκοβόστη) αποτελεί τη συνέχεια του πρώτου και κυκλοφορεί ως επετειακή έκδοση για τη συμπλήρωση 30 ετών από το καλοκαίρι του ‘89. Στις 112 σελίδες περιλαμβάνει κείμενα Αμερικανών καλλιτεχνών, φωτογράφων και συγγραφέων, ανάμεσά τους και του Chris Stein των Blondie.

Ο τίτλος «The Decline of Mall Civilization» (σε ελεύθερη μετάφραση «Η αποσύνθεση του πολιτισμού των εμπορικών κέντρων») αποτελεί παράφραση της τριλογίας της Penelope Spheeris, «The Decline of Western Civilization», και είναι ενδεικτικός της ματιάς του δημιουργού πάνω στο θέμα.

Η παρουσίαση θα γίνει στο MOMus – Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (Τετάρτη 6/11, 12.00). Με τον καλλιτέχνη θα μιλήσουν ο επιμελητής του Ηρακλής Παπαϊωάννου, που ως φοιτητής τού New York University την εποχή εκείνη έζησε από κοντά τη μεταβατική περίοδο της αμερικανικής κοινωνίας, και ο Ντένις Λιμ, διευθυντής προγράμματος του Lincoln Center.

Την επόμενη μέρα θα προβληθεί (7/11, αίθουσα «Παύλος Ζάννας» στις 15.00) το ντοκιμαντέρ «Who Took Johnny». Πρόκειται για την καταγραφή της ιστορίας απαγωγής του 12χρονου Johnny Gosch που εξαφανίστηκε το 1982, καθώς μοίραζε εφημερίδες, στην κωμόπολη Γουέστ ντε Μόιν της Αϊόβα. Τα επόμενα τριάντα χρόνια η μητέρα του αφιέρωσε τη ζωή της στην αναζήτησή του, κάνοντας τεράστιο αγώνα για να ανακαλύψει τι πραγματικά είχε συμβεί. Ηταν το πρώτο παιδί η φωτογραφία του οποίου εμφανίστηκε στις χάρτινες συσκευασίες γάλακτος ως «αγνοούμενου παιδιού».

Οπως έγραψε ο Τζόνι Γουότερς στο περιοδικό ARTFORUM, πρόκειται για «ένα καταπληκτικό, φρενήρες ντοκιμαντέρ, που γδέρνει το μυαλό, για τα αγνοούμενα παιδιά με διαπλεκόμενες υποθέσεις συνωμοσίας που θα σας κάνουν να ανατριχιάσετε, να εκπλαγείτε και να εξεγερθείτε».