Τι άλλαξε ο ένας μήνας εξέγερσης στη Χιλή

Χιλιάδες διαδηλωτές διαδήλωσαν στο Σαντιάγο και χθες, ημέρα που συμπληρώθηκε ένας μήνας από την έναρξη των μαζικών κινητοποιήσεων άνευ προηγουμένου στη Χιλή, που συντάραξαν τη χώρα κι έθεσαν υπό αμφισβήτηση το νεοφιλελεύθερο μοντέλο της, το οποίο ωφελεί μόνο τους πλουσιότερους και τροφοδοτεί τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες.

Το κάλεσμα τη 18η Οκτωβρίου μαθητών λυκείου προς τους πολίτες να μπουν στο μετρό χωρίς να πληρώσουν εισιτήριο σε ένδειξή διαμαρτυρίας για την αύξηση της τιμής του τις ώρες αιχμής εξελίχθηκε σε εξέγερση.

«Η Χιλή ξύπνησε!» φώναξαν χθες για ακόμη μια φορά περίπου 4.000 διαδηλωτές που κατέβηκαν για ακόμα μια φορά στο δρόμο συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία Ιταλίας, η οποία μετατράπηκε σε επίκεντρο του κινήματος διαμαρτυρίας. Επεισόδια, όχι εκτεταμένα, ξέσπασαν ανάμεσα σε ομάδες διαδηλωτών και αστυνομικούς.

Αυτός ο ένας μήνας «άλλαξε τη Χιλή για πάντα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο μία 51χρονη διαδηλώτρια, που θεωρεί ότι η κυβέρνηση μπορεί και πρέπει να «εφαρμόσει τις αλλαγές που της ζητάμε πολύ πιο γρήγορα».

Ορόσημο για πολλούς ήταν η ιστορική πορεία της 25ης Οκτωβρίου, όταν 1,2 εκατ. Χιλιανοί έκαναν ειρηνική πορεία, αλλά αυτός ο μήνας σημαδεύτηκε παράλληλα από ξυλοδαρμούς, τραυματισμούς, βασανιστήρια και σεξουαλική βία σε βάρος πολιτών από αστυνομικούς.

Συνολικά σκοτώθηκαν τουλάχιστον 22 άνθρωποι- οι περισσότεροι σε επεισόδια και εμπρησμούς, πέντε από πυρά των δυνάμεων ασφαλείας- πάνω από 2.000 άλλοι τραυματίστηκαν και πάνω από 15.000 προσήχθησαν ή συνελήφθησαν.

Χθες πλήθος διαδηλωτών προχώρησε μπροστά στο Ανώτατο Δικαστήριο της πρωτεύουσας διαμαρτυρόμενοι για τα τουλάχιστον 230 άτομα τραυματίστηκαν στα μάτια ή έχασαν εντελώς την όρασή τους από τα σκάγια και τις πλαστικές σφαίρες που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον των διαδηλωτών.

Δημοψήφισμα για συνταγματική αναθεώρηση

Ο συντηρητικός πρόεδρος, Σεμπαστιάν Πινιέρα, παραδέχτηκε για πρώτη φορά την Κυριακή, τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από πλευράς των δυνάμεων επιβολής της τάξης, που ώθησαν τον ΟΗΕ να στείλει μια ομάδα για να ερευνήσει τα γεγονότα στη χώρα, κάνοντας λόγο για δυσανάλογη βία, καταχρήσεις ή αδικήματα και υποσχόμενος ότι δεν θα υπάρξει «ατιμωρησία».

Αναγνώρισε επίσης ότι «κατά τη διάρκεια των τεσσάρων τελευταίων εβδομάδων, η Χιλή άλλαξε. Οι Χιλιανοί άλλαξαν, η κυβέρνηση άλλαξε, όλοι μας αλλάξαμε» υποστήριξε και αναγκάστηκε να προαναγγείλει συνταγματική αναθεώρηση, την πρώτη μετά το 1980 επί Πινοτσέτ.

Την Παρασκευή, τα πολιτικά κόμματα συμφώνησαν να οργανωθεί δημοψήφισμα τον Απρίλιο του 2020 για να εγκρίνουν οι πολίτες την αναθεώρηση του Συντάγματος, κληρονομιάς της στρατιωτικής δικτατορίας, που σύμφωνα με το κίνημα διαιωνίζει τις ανισότητες περιορίζοντας δραστικά τις δυνατότητες παρέμβασης του κράτους σε πολλούς τομείς.

Ωστόσο, διαδηλωτές ζητούν να ξεκινήσει νωρίτερα από την άνοιξη η διαδικασία για αναθεώρηση, μετά από 30 χρόνια δημοκρατίας κατά τα οποία δεν καρποφόρησε καμιά προσπάθεια αλλαγής σε βάθος του θεμελιώδους νόμου στη χώρα. 

«Είχαμε όλοι απόλυτη συναίσθηση του γεγονότος πως ήταν σαν μας έχουν φορέσει ζουρλομανδύα» με αυτό το «κληρονομημένο» Σύνταγμα, σχολιάζει ο κεντροαριστερός πρώην πρόεδρος Ρικάρδο Λάγος (2000-2006), που μπόρεσε το 2005 να προωθήσει την αναθεώρηση ορισμένων από τα άρθρα του τα οποία χαρακτηρίζονταν τα πιο αντιδημοκρατικά.

Σήμερα λοιπόν η χώρα συζητάει για την κατάρτιση νέου Συντάγματος με τους πολίτες να ζητούν αλλαγές στα συστήματα υγείας, παιδείας και συντάξεων, που ανήκουν σχεδόν εξ ολοκλήρου στον ιδιωτικό τομέα, ενώ πριν ένα μήνα, τον πολιτικό διάλογο μονοπωλούσε η συζήτηση για την κλιματική αλλαγή και για τις προετοιμασίες για τη διεθνή σύνοδο COP25 την οποία επρόκειτο να φιλοξενήσει η Χιλή, την οποία υποχρεώθηκε να ακυρώσει η κυβέρνηση.