«Εχουμε την ίδια άποψη με τον πρόεδρο Τραμπ: επιθυμούμε να επιλύσουμε προβλήματα και να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας παρά τα σύννεφα», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν αναχωρώντας για την Ουάσινγκτον και την κρίσιμη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο. Αργά χθες το βράδυ, με την ολοκλήρωσή της, δεν φάνηκε να επιλύονται τα δομικά προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ των δύο ΝΑΤΟϊκών συμμάχων.
Ο μεν Ερντογάν τόνισε τη βούληση της Τουρκίας να αγοράσει (και) αμερικανικούς πυραύλους Patriot. Ο δε Τραμπ τάχθηκε υπέρ της προοπτικής υπογραφής διμερούς εμπορικής συμφωνίας, ύψους 100 δισ. δολαρίων. Ενώ και οι δύο άφησαν να διαφανεί ότι αναζητείται εναγωνίως μία μεσοβέζικη λύση για το πλέον επίμαχο ζήτημα: την προμήθεια από την Τουρκία των ρωσικών πυραύλων S-400, για τους οποίους άλλωστε η Αγκυρα άφησε προ ημερών ανοιχτό το ενδεχόμενο καθυστέρησης στην παραλαβή της δεύτερης παρτίδας, ένεκα διαβουλεύσεων με τη Μόσχα για ανταλλαγή τεχνολογίας και κοινή παραγωγή.
Για το θέμα, αλλά και για το Συριακό, έγινε μάλιστα χθες σκληρό… πολιτικό μασάζ σε προσκεκλημένους του Τραμπ Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές στον Λευκό Οίκο, παρουσία του Ερντογάν, προφανώς σε μια προσπάθεια να πειστούν ότι δεν υφίσταται λόγος επιβολής βαρύτατων κυρώσεων στην Αγκυρα από το (εξοργισμένο και με τους δύο προέδρους) Κογκρέσο. «Προβλέπω ότι θα βρούμε κάποια άκρη με την Τουρκία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ στους δημοσιογράφους, τονίζοντας ότι ανέθεσε στον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Πομπέο να επιλύσει το θέμα των S-400 που συνιστά «μεγάλη πρόκληση για τις ΗΠΑ» και αφήνοντας ανοιχτό το να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις για το πρόγραμμα των F-35.
Δυο καλοί φίλοι
Κατά τα λοιπά, οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν την ιδιαίτερα στενή σχέση τους -«τη μοναδική λειτουργική συνιστώσα στην παρούσα φάση των σχέσεων ΗΠΑ και Τουρκίας», όπως σχολίασε στο πρακτορείο Reuters ο αναλυτής Σονέρ Τσααπτάι. Ο Τραμπ χαρακτήρισε «τιμή» την επίσκεψη του «φίλου» Ερντογάν, παρά τις διακομματικές αντιδράσεις στο Κογκρέσο. Δεν είπε ούτε μια κουβέντα καταδίκης για την -τρίτη κατά σειρά- τουρκική εισβολή στη βόρεια Συρία (όπου ο Ερντογάν είναι επίσης εξαρτώμενος από τη Ρωσία), ούτε αναφέρθηκε στις καταγγελίες για πιθανά εγκλήματα πολέμου από τις υποστηριζόμενες από την Αγκυρα δυνάμεις. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι «η κατάπαυση του πυρός εφαρμόζεται πολύ καλά» και ότι οι Κούρδοι «φαίνονται πολύ ικανοποιημένοι». Αυτοαναιρούμενος, μίλησε από τη μία για αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη βορειοανατολική Συρία και από την άλλη για παραμονή Αμερικανών στρατιωτών στην περιοχή «για να προστατεύσουν το πετρέλαιο». Και ευχαρίστησε τη «μεγάλη ΝΑΤΟϊκή σύμμαχο» Τουρκία για τη συνδρομή της στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας…
Ετερα ακανθώδη ζητήματα στη βαριά ατζέντα των δύο ηγετών ήταν η ορατή προοπτική επιβολής εξοντωτικών προστίμων στην τουρκική κρατική τράπεζα Halkbank για παραβίαση του αμερικανικού εμπάργκο στο Ιράν την περίοδο 2012-16 (υπόθεση που αγγίζει τον στενό κύκλο του Τούρκου προέδρου και πιθανόν προσωπικά τον Ερντογάν), καθώς επίσης και το πάγιο τουρκικό αίτημα για έκδοση του Φετουλάχ Γκιουλέν από τις ΗΠΑ -την ώρα που η Wall Street Journal αποκαλύπτει ότι η κυβέρνηση Ερντογάν συγκέντρωσε στοιχεία ακόμη και Αμερικανών υποστηρικτών του μουσουλμάνου ιεροκήρυκα, με σχετική ανάθεση στη δικηγορική εταιρεία Saltzman & Evinch της Ουάσινγκτον…
Ομως «κανένα από τα αυτά τα ζητήματα δεν βρίσκεται υπό την πλήρη έλεγχο του Τραμπ», επισημαίνει στην Ahvalnews ο αναλυτής και πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Εντουαρντ Τζ. Στάφορντ. Για την ακρίβεια, η συγκυρία ήταν κάτι παραπάνω από δύσκολη και για τους δύο προέδρους.
Κλοιός αντιδράσεων
Ταυτόχρονα με τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο -απέναντι από τον οποίο βρισκόταν σε εξέλιξη συγκέντρωση διαμαρτυρίας Κούρδων, Αρμενίων, Ελλήνων, μελών οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα κ.ά.- άρχιζαν οι δημόσιες ακροάσεις μαρτύρων στο Κογκρέσο, στο πλαίσιο των ερευνών για πιθανή καθαίρεση του Τραμπ για το σκάνδαλο με την Ουκρανία. Παράλληλα, Αμερικανοί νομοθέτες τάσσονταν δημόσια και αναφανδόν κατά της επίσκεψης του Τούρκου προέδρου και κρατούσαν στάση αναμονής για τις ψηφοφορίες στη Γερουσία ως προς την επιβολή κυρώσεων στην Αγκυρα.
Ομως ο Τραμπ δεν κάλεσε τον Ερντογάν στην Ουάσινγκτον «για να τον κατσαδιάσει ή για να κόψει τους δεσμούς μαζί του», σχολιάζει σε χθεσινό άρθρο του στο CNN ο αναλυτής Ααρον Ντέιβιντ Μίλερ, αλλά «για να επιδείξει τη στενή σχέση του με τον Ερντογάν, αψηφώντας το Κογκρέσο». Οχι τυχαία, έχοντας δίπλα του τον Τούρκο ομόλογό του στο Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε για πρώτη φορά, μπροστά στις κάμερες, την κοινοβουλευτική έρευνα «κυνήγι μαγισσών» και «απάτη»…
Στο μεσοδιάστημα, άνευ σχολίου από τον Λευκό Οίκο παραμένουν τόσο το δημοσίευμα των New York Times περί παρασκηνιακής αμερικανο-τουρκικής «διπλωματίας των γαμπρών» (μεταξύ του συμβούλου-γαμπρού του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, του Τούρκου υπουργού Οικονομικών-προεδρικού γαμπρού Μπεράτ Αλμπαϊράκ και του συνεργάτη του επιχειρηματικού ομίλου Τραμπ και γαμπρού του Τούρκου μεγιστάνα Αϊντίν Ντογάν, Μεχμέτ Αλί Γιαλτσιντάγ), όσο και οι αποκαλύψεις του δικτύου NBC για τις δηλώσεις-βόμβα του μέχρι πρότινος συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, Τζον Μπόλτον, ο οποίος φέρεται να είπε σε ιδιωτική συνομιλία πως η πολιτική Τραμπ έναντι της Τουρκίας διαμορφώνεται με βάση οικονομικά ή και προσωπικά συμφέροντα του Αμερικανού προέδρου, της κόρης του Ιβάνκα και του συζύγου της και ανώτατου συμβούλου του, Τζάρεντ Κούσνερ…
