Καλοκαιρινό φθινόπωρο

Οι μέρες του Νοέμβρη προχωρούν προς το μέσον του. Αλλά οι ενδείξεις του θερμόμετρου δεν ταιριάζουν με αυτό τον μήνα· διανύουμε ένα καλοκαιρινό φθινόπωρο. Τούτες οι καιρικές συνθήκες δεν είναι πρωτόγνωρες για τη Λέσβο, έχουν καταγραφεί κι άλλοτε από τους χρονικογράφους στις εφημερίδες του νησιού. Μόνο που στα χρόνια μας παρουσιάζονται συχνότερα.

Αρκετοί συνεχίζουν τα μπάνια τους, χωρίς να ανήκουν στην κατηγορία των χειμερινών κολυμβητών. Οι περισσότεροι χαιρόμαστε τον ήλιο, την ακύμαντη θάλασσα, την ηπιότητα της ημέρας, τη γαλήνη του σούρουπου. Περπατάμε αργά το απόγευμα στην προκυμαία σα να είναι αρχές καλοκαιριού. Επιθυμούμε να επιμηκύνουμε τη θερινή περίοδο, όσο περισσότερο γίνεται.

Κι η φύση ακολουθεί. Το κιτρίνισμα και πέσιμο των φύλλων καθυστερεί, τα καλοκαιρινά μπαξεβανικά συνεχίζουν την ανθοφορία και την καρπόδεσή τους· οι ντομάτες, οι μελιτζάνες, οι πιπεριές, συνεχώς δίνουν νέους καρπούς.

Η καλύτερη ώρα, όπου αποτυπώνεται η επέκταση του καλοκαιριού, είναι αργά το απόγευμα. Οταν, λίγο πριν σκοτεινιάσει, περπατάς πλάι στη θάλασσα κι ο ήλιος χάνεται στο βάθος του θαλάσσιου ορίζοντα. Τη θεωρείς ως συνέχεια της στεριάς, χωρίς μια ρυτίδα στην επιφάνειά της, τόσο που έχεις τη διάθεση να περπατήσεις πάνω της, συνεχίζοντας τη βόλτα σου ώς την απέναντι πλευρά του κόλπου των ελαιώνων, της πατρογονικής Γέρας.

Ομως, ταυτόχρονα, υπάρχει και μια αναταραχή στον ψυχισμό και στη σκέψη. Περιμένουμε και επιθυμούμε τα πρωτοβρόχια, αν και τώρα θα ’πρεπε η γης να δέχεται καλές βροχοπτώσεις, δηλαδή ο καιρός να αντιστοιχεί στον μήνα που διανύουμε. Οι ελιές υψώνουν τους βλαστούς των ικετευτικά, καρτερικά αναμένουν το ουράνιο νερό. Αυτό θα γλυκάνει τους καρπούς των, θα τις κάνει να λαδίσουν στο άλεσμα κι οι τσακιστές ελιές θα δώσουν τότε το άρωμα και τη γεύση της πικρής αγουρίλας. Θέλουν να πέσει βροχή πάνω τους, έτσι ώστε να νιώσουν τη νέα εποχή κατά το καλαντάρι.

«Οχτώβρης είν’ αυτός, αδερφέ, με ανθρώπους ιδρωμένους, με άσφαλτο που λαστιχάρει απ’ τη ζέστη, με γυναίκες ξεκάλτσωτες και ξεμπράτσωτες. […] Σε λίγες μέρες μπαίνουμε στο Νοέμβρη, κι οι ακρογιαλιές μας είναι ακόμα ανθισμένες από τα χρωματιστά λουλουδίσματα των κολυμβητικών μαγιό», γράφει ο Μυριβήλης τον Οκτώβριο του 1932 σε χρονογράφημά του. Κι ο συνάδελφός του, Τέρπανδρος Αναστασιάδης, γράφει, τον Μάιο του 1930, «Εις μάτην το καλαντάρι διακηρύττει ότι ευρισκόμεθα εις τα μέσα του Μαΐου. Μας περιβάλλει ένα πλαίσιον διαρκώς γκρίζο, που εις μερικά σημεία, μάλιστα, προβάλλει με απελπιστικά χειμωνιάτικην διακόσμησιν».

Σε μας μένει να δεχτούμε το καλοκαιρινό φθινόπωρο, να το ζήσουμε φέτος. Αλλά να, ας έχουμε κατά νου μήπως μας μείνει κληρονομιά μιας άλογης πρακτικής.

* Συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας