«Ημουν τυχερός που ποτέ δεν συγκρούστηκα άσχημα με τα στούντιο»

ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ

Η ευφυΐα του 48χρονου Ματ Ντέιμον είναι δίκοπο μαχαίρι: από τη μία τον βοήθησε να φτάσει από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ ώς το Χόλιγουντ με το σενάριο του Ξεχωριστού Γουίλ Χάντινγκ (1997) στα χέρια του, και από την άλλη, εξαιτίας αυτής, πιστεύω, δεν έφτασε ποτέ τα ύψη που καυχιούνται οι ίσως πιο απλοϊκοί συνάδελφοί του.

Αυτό είναι το τίμημα της ιδιαιτερότητάς του, αυτής που τον κάνει πότε αξιαγάπητο στο κοινό –όπως με τις κατασκοπικές ταινίες «Βourne» (2002-2007), τις κωμωδίες «Ocean» (2001-2007) ή την ταινία δράσης «Η διάσωση» (2015)– και πότε σκοτεινό, ακόμα και μισητό, όπως π.χ. στις «Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ»(1999) και «Suburbicon» (2017).

Είναι αξιοπερίεργο, πάντως, πώς μέσα από μια πληθώρα ρόλων, ο χαρακτήρας του ίδιου του ηθοποιού αρχίζει να διαφαίνεται, σιγά σιγά και σταδιακά μέσα στα χρόνια, σαν κάτι που περνάει από τη σκιά στον ήλιο και φανερώνεται τελικά μπροστά μας: γνώριμος, νοήμων, αστείος, ένας φίλος τέλος πάντων, σαν αυτούς που πάντα ονειρευόμαστε…

Στον ρόλο του πρωτοποριακού σχεδιαστή αυτοκινήτων Κάρολ Σέλμπι στη μεγάλη παραγωγή της Φοξ, «Ford v Ferrari» («Κόντρα σε όλα»), o Ντέιμον βρίσκεται στο στοιχείο του.

Γιατί όπως και αλλού, στο επάγγελμα και στη ζωή, στην ταινία αυτή ο χαρακτήρας του Σέλμπι συμπληρώνει την τόλμη και το πάθος του φίλου του, Κεν Μάιλς (Κρίστιαν Μπέιλ), οδηγού αγωνιστικών αυτοκινήτων, επενδύοντας σκέψη και αφοσίωση στη σχέση τους, μια σχέση που τελικά οδήγησε στην απαράμιλλη νίκη της αμερικανικής Φορντ στον αγώνα του Le Mans στη Γαλλία το 1966.

• Οταν ήσασταν μικρός, είχατε πάθος για τα αυτοκίνητα;

Σίγουρα καβαλούσα συχνά το ποδήλατο και ονειρευόμουν ότι οδηγώ μοτοσικλέτα (γέλια). Αυτό όμως που με συγκίνησε βαθιά σ’ αυτή την ταινία ήταν η συνεργασία των προσώπων πάνω σε κάτι που είχε μεγάλη σημασία γι’ αυτούς, όπου το πάθος ξεπερνούσε το εγώ τους.

Πάνω απ’ όλα, αισθάνομαι κοντά σ’ αυτή την αγάπη και την ενέργεια που επένδυσαν σε μια συλλογική προσπάθεια, γιατί και εγώ κάπως έτσι λειτουργώ… Το σενάριο μου φάνηκε πολύ καλό στην ανάπτυξη δύο εντελώς διαφορετικών χαρακτήρων, οι οποίοι δεν έχτισαν μόνο ένα αγωνιστικό αυτοκίνητο αλλά και μια σχέση βασισμένη στην αποδοχή.

• Ο Σέλμπι είναι ένας δημιουργικός άνθρωπος ο οποίος έρχεται σε σύγκρουση με τα αφεντικά του που θέλουν να επεμβαίνουν στο όραμά του. Αυτό όμως μοιάζει με τη διαδικασία μιας παραγωγής σαν κι αυτήν που εξαρτάται από τους χρηματοδότες…

Σωστά… Δεν έχω βιώσει παρόμοια σύγκρουση με παραγωγούς, ωστόσο γελάσαμε γιατί όλοι οι άνθρωποι του κινηματογράφου έχουμε την εμπειρία παρόμοιων συνδιαλλαγών με τα στούντιο, με τον χειρισμό των προσδοκιών που έρχονται άνωθεν. Αλλά χρειάζονται και τα δύο.

Το αυτοκίνητο δεν θα είχε υλοποιηθεί αν ο Σέλμπι δεν είχε τον Φορντ και αν ο Φορντ δεν είχε τον Σέλμπι. Το ίδιο συμβαίνει και με την παραγωγή ταινιών. Ημουν τυχερός, νομίζω, γιατί ποτέ δεν συγκρούστηκα άσχημα με τα στούντιο. Συνήθως, συνεργαζόμαστε όλοι προς έναν κοινό στόχο με αμοιβαίο σεβασμό.

• Ηθελα να μάθω την άποψή σας γύρω από την τέχνη της διαπραγμάτευσης, γιατί αυτό πιστεύω ότι ήταν και το ταλέντο του Σέλμπι, όπως φαίνεται στην ταινία.

Η μητέρα μου διδάσκει ένα μάθημα σχετικά με το θέμα αυτό, την επίλυση συγκρούσεων χωρίς τη χρήση βίας! Είναι ενδιαφέρον για μένα το γεγονός ότι διάλεξα ένα επάγγελμα που εμπεριέχει συγκρούσεις όλων των ειδών, σαν το ψυχολογικό τραύμα. Ναι, σίγουρα, το έχω μέσα μου να παίζω τον ρόλο του διαπραγματευτή και καταλαβαίνω ότι για τον Σέλμπι, η προσωπική του ήττα σήμαινε την πιο σημαντική νίκη του Μάιλς. Το ήξεραν και οι δύο πως είχαν ανάγκη ο ένας τον άλλον. Τον ίδιο ρόλο παίζει και ο παραγωγός πολλές φορές, ειδικά με τους ασταθείς συνεργάτες – διαπραγματεύεται τις καταστάσεις και φροντίζει ώστε να προχωράει η παραγωγή ομαλά.

Σύμφωνα με την εμπειρία μου, τα πράγματα πάνε πολύ καλά όταν όλοι στον χώρο εργασίας χαίρουν του σεβασμού των άλλων. Αυτό θα έλεγα ότι είναι το κοινό χαρακτηριστικό όλων των σπουδαίων σκηνοθετών και παραγωγών με τους οποίους έχω συνεργαστεί.

Εχουν την τάση να επιδιώκουν και να ακούνε τη γνώμη των άλλων, τους οποίους έχουν προσλάβει οι ίδιοι, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα ευχάριστο περιβάλλον ακόμα κι όταν, για παράδειγμα, ο σκηνοθέτης διαφωνήσει με τις προτάσεις μου αφού πρώτα τις ακούσει προσεκτικά και μετά μου εξηγήσει τους λόγους.

• Εχετε συναίσθηση της χαρισματικότητάς σας; Τη θέτετε στην υπηρεσία σας όταν θέλετε να πετύχετε κάτι στην καθημερινή σας ζωή;

Σας ευχαριστώ. Η ερώτησή σας όμως είναι σαν νάρκη!… (γέλια) Αντίθετα με τον Σέλμπι, εγώ δεν έχω το χάρισμα του λόγου… Είμαι μάλλον εσωστρεφής και χαμηλών τόνων άνθρωπος.

• Η σκηνή της ταινίας όπου οι δύο φίλοι τσακώνονται (εσείς με τον Μπέιλ) μάς έκανε να γελάσουμε πολύ. Τι έχετε να πείτε για τα παρασκήνια;

Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν το να κρατηθούμε και να μη γελάσουμε κατά τη διάρκεια της σκηνής… Ηταν σαν τσακωμός μεταξύ δύο αδελφών, όπου υπάρχει όριο, δεν θες να τον χτυπήσεις πολύ.

Σε μια στιγμή αρπάζω μια κονσέρβα από μια σακούλα με ψώνια, πάω να του την πετάξω αλλά αλλάζω γνώμη, θα τον πονούσα πολύ. Αντί για την κονσέρβα λοιπόν παίρνω τη σακούλα με τις φέτες ψωμί και αρχίζω να τον κοπανάω (γέλια). Καλό! Κάποιος που κοιτούσε τη σκηνή μέσα από το μόνιτορ είπε: «Ο Μπάτμαν και ο Τζέισον Μπορν τσακώνονται με μια σακούλα Wonder Bread. Δεν το πιστεύω!» (γέλια).

• Μιλήστε μας για τον συνάδελφό σας, τον Κρίστιαν Μπέιλ. Είναι πάντα αξιοθαύμαστες οι μεταμορφώσεις του στους ρόλους του, πώς μπαίνει στο μεδούλι των χαρακτήρων που παίζει;

Ναι, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων κρατά τη φωνή και τη σωματική υπόσταση του χαρακτήρα του ακόμα κι όταν γυρίζει στο σπίτι. Τον ξέρω πάνω από 20 χρόνια, και πάντα παρατηρώ ότι προτιμά αυτή την προσέγγιση. Μη φανταστείτε όμως πως στα διαλείμματα παρουσιάζεται σαν να είναι ο αληθινός Κεν Μάιλς… αυτό θα ήταν τρελό! Απλά διατηρεί τη φωνή και την κίνηση του χαρακτήρα του. Γι’ αυτό και οι ερμηνείες του είναι σταθερά σπουδαίες. Μόνο όταν θα τελειώσει το γύρισμα, θα σε πάρει στο τηλέφωνο και θα σου πει: «Γεια, είμαι ο Κρίστιαν… πάλι» (γέλια).

Με έχει εντυπωσιάσει τρομερά το εργασιακό του ήθος, η αυτοπειθαρχία του. Εχασε 35 κιλά για τον ρόλο, ενώ μόλις είχε τελειώσει την ταινία για τον Ντικ Τσένεϊ όπου έπρεπε να πάρει βάρος. Και παρ’ όλο που ανησυχούσε γι’ αυτό, μέσα σε λίγους μήνες έχασε όλο το βάρος που ήθελε. Ξέρω πόσο δύσκολο είναι γιατί το έχω κάνει κι εγώ. Μάλιστα τον ρώτησα, «Κρίστιαν, πες μου, πώς τα κατάφερες;».

Περίμενα να μου πει ότι έκανε την τάδε δίαιτα και την τάδε άσκηση, αλλά με κοίταξε αδιάφορα και μου είπε… «δεν έτρωγα» (γέλια). Εχει την πειθαρχία του μοναχού. Αυτό που μου προκαλεί ακόμα περισσότερη εντύπωση είναι το γεγονός ότι δεν το καυχιέται. Πολλοί νέοι ηθοποιοί, κι εγώ έτσι ήμουν, θέλουν να διαλαλούν πόσο σκληρά δουλεύουν για τον ρόλο τους. Με αυτόν όλα γίνονται ήσυχα. Αλλά όταν ήρθε στο γύρισμα την πρώτη ημέρα, ήταν απόλυτα προετοιμασμένος.

• Αγαπάτε την ταχύτητα με οχήματα; Σας αρέσει να ζείτε στη γρήγορη λωρίδα;

Οχι, είμαι αρκετά λογικός και προσεκτικός άνθρωπος. Ειδικά τώρα που έχω παιδιά.

• Οι δυο σας, με τον Μπέιλ, είχατε πολλές σκηνές όπου οδηγούσατε με φουλ ταχύτητα.

Ναι, το αυτοκίνητο ήταν συνδεδεμένο με μια μηχανή σαν πύραυλο, την οποία οδηγούσε ένας επαγγελματίας οδηγός. Το τιμόνι που χειριζόμουν εγώ ή ο Κρίστιαν ήταν ασύνδετο αλλά η κάμερα ήταν δίπλα μας. Την ίδια τεχνική εφαρμόσαμε και στις ταινίες του Μπορν.

• Εχετε άποψη για το γεγονός ότι το στούντιο της Ντίσνεϊ αγόρασε τη Φοξ; Βλέπετε κάποια διαφορά που θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στα προϊόντα;

Η Φοξ ήταν μια μεγάλη αυτόνομη εταιρεία, οπότε δεν νομίζω ότι μπορούμε να πούμε πως με την αγορά της Ντίσνεϊ θα γίνει περισσότερο εμπορική (γέλια). Ωστόσο οι διαπραγματεύσεις γίνονταν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας και μας απασχολούσαν κάποια πολύ πρακτικά πράγματα. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι: Πώς θα αλλάξει το Χόλιγουντ με την αφαίρεση του ενός από τα πέντε στούντιο;

Μιλάμε για μια μεγάλη αλλαγή. Προφανώς, το στούντιο της Ντίσνεϊ έχει γίνει ένας γίγας στην αγορά αφήνοντας πολύ λίγο χώρο για άλλες παραγωγές. Αν το σκεφτείς, έχουν τεράστιες πνευματικές ιδιοκτησίες, της Μάρβελ και της Πίξαρ, και τώρα μάλιστα κάνουν όλα τα μιούζικαλ. Ευτυχώς ανταποκρίθηκαν θετικά στην ταινία μας, μας έδωσαν καλές ημερομηνίες για την έξοδό της στην αγορά και μας στηρίζουν με όλη τη δύναμή τους στο μάρκετινγκ.

• Σκοπεύετε ακόμα να πρωταγωνιστήσετε στη βιογραφική ταινία για τον Ρόμπερτ Κένεντι;

Ναι, θα το ’θελα. Οπως ξέρετε, η εξασφάλιση του προϋπολογισμού μιας ταινίας έχει καταστεί πολύ δύσκολη. Αλλάζουν τα πράγματα καθώς πολλοί κατευθύνονται προς την τηλεοπτική παραγωγή και παρ’ όλο που γίνονται ακόμα πολύ ωραία πράγματα, οι ανεξάρτητες παραγωγές της δεκαετίας του ’90 και του 2000 δεν υπάρχουν πια.

Μάλιστα αισθανόμαστε τυχεροί που μας δόθηκε η ευκαιρία να κάνουμε αυτή την ταινία, γιατί σίγουρα είχε κάτι από τον παλιό κινηματογράφο που βλέπαμε όταν ήμασταν νέοι. Μια ταινία για τον Κένεντι παραπέμπει στον παραδοσιακό κινηματογράφο, κάτι που σημαίνει ότι θα πρέπει να βρούμε τον κατάλληλο χρηματοδότη που θα έχει την όρεξη να αναλάβει αυτό το ρίσκο.