Απορρίφθηκαν τα αιτήματα ασύλου 28 Αφρικανών, χωρίς την καθιερωμένη συνέντευξη

Αποφασισμένη να καταλύσει κάθε έννοια δικαίου και νομιμότητας δείχνει πια η κυβέρνηση προκειμένου να ικανοποιήσει, τουλάχιστον σε επίπεδο εντυπώσεων, το ξενοφοβικό της ακροατήριο, το οποίο διψά για αποτροπή προσφύγων και μαζικές απελάσεις πάση θυσία, παρακινημένο από τη στάση της Ν.Δ. όταν ήταν στην αντιπολίτευση και σήμερα από δηλώσεις υπουργών και βουλευτών, ιδίως της ακροδεξιάς της πτέρυγας.

Αφού πρώτα δημιούργησε σύγχυση γύρω από τη διαδικασία ασύλου, απαξιώνοντας εμμέσως τη βασική αρχή ότι κάθε αίτημα ασύλου εξετάζεται εξατομικευμένα και εισάγοντας στη διαδικασία τη νομικά ανυπόστατη έννοια του «προσφυγικού προφίλ», τώρα η κυβέρνηση δεν διστάζει να προχωρήσει στην κατάργηση της ίδιας της συνέντευξης ασύλου, του ακρογωνιαίου λίθου κάθε ευνομούμενου συστήματος ασύλου παγκοσμίως, έτσι ώστε να απορρίπτει στα γρήγορα τα αιτήματα πριν καν τα εξετάσει.

Αυτή την πρωτοφανή πρακτική εφάρμοσε την περασμένη εβδομάδα η Υπηρεσία Ασύλου σε 28 υποθέσεις στη Λέσβο, ανοίγοντας έναν ολισθηρό και επικίνδυνο δρόμο, τον οποίο καλούνται τώρα να κλείσουν οι επιτροπές του δεύτερου βαθμού εξέτασης ασύλου, πριν πληγεί ανεπανόρθωτα η αξιοπιστία του ελληνικού συστήματος ασύλου διεθνώς. Οι δέκα πρώτες υποθέσεις συζητούνται σήμερα στις επιτροπές της Αρχής Προσφυγών και άλλες έχουν προγραμματιστεί για τις 5 Δεκεμβρίου.

Οπως αποκάλυψαν την Παρασκευή με κοινό δελτίο Τύπου επτά νομικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε θέματα ασύλου στη Λέσβο (HIAS Ελλάδας, Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, Equal Rights Beyond Borders, Legal Center Lesvos, Δανικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, FENIX Humanitarian Legal Aid), από τις 15 ώς τις 20 Νοεμβρίου, το Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου της Λέσβου απέρριψε το αίτημα ασύλου 28 Αφρικανών από την υποσαχάρια Αφρική, χωρίς να έχει προηγηθεί η καθιερωμένη συνέντευξη, καθώς δεν βρέθηκε διερμηνέας για τη μητρική τους γλώσσα.

Ανάμεσα στους πρόσφυγες βρίσκεται ένας που έχει υποστεί βασανιστήρια από τις αρχές της χώρας του και ένας που έχει δεχτεί επίθεση από τζιχαντικές πολιτοφυλακές, οι οποίες σκότωσαν τα δύο αδέλφια του επειδή ήταν χριστιανοί. Τα στοιχεία αυτά τα αναγνωρίζει ως βάσιμα η απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία όμως απορρίπτει το αίτημα, χωρίς να προβεί στην αξιολόγηση της εσωτερικής αξιοπιστίας αυτού που ζητά άσυλο.

Σε απόφαση που βρίσκεται στη διάθεση της «Εφ.Συν.», η αδυναμία εύρεσης διερμηνέα αφορούσε γλώσσα της Ε.Ε., τα πορτογαλικά, κάτι που εκθέτει την υπηρεσία και θέτει σε αμφισβήτηση τον ισχυρισμό της ότι έκανε επανειλημμένες προσπάθειες να βρει διερμηνέα.

«Ο αιτών δεν παρέστη σε προσωπική συνέντευξη καθώς οι επανειλημμένες προσπάθειες εξεύρεσης υπηρεσιών παροχής διερμηνείας στη μητρική γλώσσα και γλώσσα επικοινωνίας του αιτούντος Πορτογαλικά κατέστησαν ανεπιτυχείς. Συνακόλουθα και λόγω αντικειμενικής δυσκολίας τέλεσης της συνεντεύξεως ουσίας α’ βαθμού, η απόφαση επί του από 22/10/2019 αιτήματος διεθνούς προστασίας θα ληφθεί βάσει του συνόλου των ισχυρισμών όπως αυτοί αποτυπώθηκαν στη φόρμα καταγραφής και των λοιπών στοιχείων του διοικητικού φακέλου», σημειώνει η απόφαση.

Ακρογωνιαίος λίθος

Οπως επισημαίνει στην «Εφ.Συν.» ο δικηγόρος Βασίλης Κερασιώτης από τη Hiass Eλλάδας, η συνέντευξη στον πρώτο βαθμό είναι ακρογωνιαίος λίθος της διαδικασίας ασύλου, αποτελεί μέσο απόδειξης, και μάλιστα καθοριστικό, ώστε να είναι σε θέση ο δεύτερος βαθμός, στον οποίο υποβάλλεται ενδικοφανής προσφυγή, να κρίνει την απόφαση του πρώτου. Μόνο σε ακραία περίπτωση θα μπορούσε να παραλειφθεί η συνέντευξη και πάντως όταν επίκειται θετική απόφαση, όχι απορριπτική.

Ολα δείχνουν πως ο ισχυρισμός για έλλειψη διερμηνέων χρησιμοποιήθηκε προσχηματικά για να εξυπηρετηθούν άλλες σκοπιμότητες. Η υπουργική απόφαση που ορίζει τον κανονισμό της Υπηρεσίας Ασύλου προβλέπει λεπτομερώς τα βήματα που ακολουθούνται σε περίπτωση έλλειψης διερμηνέα, με στόχο πάντα να πραγματοποιηθεί η συνέντευξη, όχι να παραλειφθεί, κάτι που παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για τη διεθνή προστασία, όπως σημειώνουν οι οργανώσεις.

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες της «Εφ.Συν.», οι περιπτώσεις σπάνιας γλώσσας αντιμετωπίζονται είτε με άτομο που φέρνει μαζί του αυτός που ζητά άσυλο, άτομο που μιλά τη γλώσσα και μπορεί να κάνει διερμηνεία, αν έχει νόμιμα έγγραφα διαμονής, είτε με τηλεδιάσκεψη, είτε δίνεται μικρή αναβολή της συνέντευξης, μικρότερη από μήνα, για να βρεθεί στο μεταξύ λύση.

Αντιθέτως, στις περιπτώσεις των 28 προσφύγων φαίνεται ότι η Υπηρεσία Ασύλου εγκαινίασε μια πρακτική που έχει μοναδικό στόχο την πάση θυσία πραγματοποίηση απελάσεων. Οι 27 από τους 28 είχαν άλλωστε τεθεί σε ειδική άτυπη διαδικασία «κράτησης από τη στιγμή της άφιξης».

Πρόκειται για πιλοτικό πρόγραμμα, στο περιθώριο του νόμου, που εφαρμόζεται από τα μέσα του 2016 στη Λέσβο και αφορά ανθρώπους από χώρες με χαμηλό προσφυγικό προφίλ, αν και έχει εφαρμοστεί και σε περιπτώσεις χωρών υψηλού προφίλ, όπως η Ερυθραία, ή σε Σύρους.

Οι πρόσφυγες αυτοί κρατούνται από την ώρα που φτάνουν στο νησί και υπόκεινται σε ταχύρρυθμη διαδικασία, με σκοπό να βγει η τελεσίδικη απόφαση για το άσυλο μέσα στον χρόνο που προβλέπεται για τη διοικητική κράτηση, τους τρεις μήνες. Ετσι, αν απορριφθεί το αίτημα ασύλου, θα παραμένουν κρατούμενοι στη διάθεση των αρχών και θα μπορούν να απελαθούν άμεσα. Στην πράξη ελάχιστα απέδωσε το πρόγραμμα, καθώς οι περισσότεροι αφήνονταν ελεύθεροι μετά το τρίμηνο, χωρίς να έχει βγει η απόφαση.

Φαίνεται ότι στην περίπτωση των 28 η Υπηρεσία θέλησε να παρακάμψει κάθε νόμιμη διαδικασία, για να πετύχει την απέλαση στο σύντομο χρονικό διάστημα που επιθυμεί η κυβέρνηση.

Οπως σημειώνουν οι οργανώσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις μεσολάβησαν μόνο μερικές ημέρες από την καταγραφή του αιτήματος μέχρι τον ορισμό συνέντευξης, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπήρξαν εικονικές κλήσεις για συνέντευξη προσδιορισμένη την ίδια μέρα με την έκδοση της απορριπτικής απόφασης. Αλλά και ο χρόνος που τους δόθηκε για να προσφύγουν σε δεύτερο βαθμό ήταν πολύ σύντομος, ενώ τα ενημερωτικά έγγραφα δεν ήταν σε γλώσσα που κατανοούσαν, ούτε είχαν νομική βοήθεια.

Οργανώσεις που έμαθαν για τις υποθέσεις και έσπευσαν να υποστηρίξουν νομικά την προσφυγή στον δεύτερο βαθμό έκαναν αγώνα δρόμου για να προλάβουν την προθεσμία την περασμένη Πέμπτη. Και όλα αυτά ενώ δεν έχει τεθεί σε ισχύ ο νέος νόμος για τη διεθνή προστασία, που απαιτεί υποβολή αιτιολογημένου δικόγραφου για την προσφυγή σε δεύτερο βαθμό, ενώ κάνει πολύ πιο σύντομες τις προθεσμίες και πολύ πιο εύκολο να τεθεί κανείς εκτός της διαδικασίας.