ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Νίκος Παρασκευόπουλος*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Τα «στεγνά» προγράμματα απεξάρτησης σε αρκετούς είναι πολύ γνωστά και σε πολλούς αρκετά άγνωστα. Και επειδή η φράση είναι στριφνή, αναλύω: Οι θεραπευτικές κοινότητες (πιο γνωστές οι μονάδες του ΚΕΘΕΑ –όπως η Ιθάκη– και το 18 Ανω), στην προσπάθεια να στηρίξουν ανθρώπους να ξεφύγουν από τα ναρκωτικά και άλλες έξεις, κινητοποιούν όχι μόνο τον πάσχοντα, αλλά και την οικογένεια και τους φίλους. Γι’ αυτό είναι άμεσα ή έμμεσα γνωστά σε αρκετούς πολίτες.

Από την άλλη πλευρά, η άγνοια για τον τρόπο λειτουργίας τους αφορά ακόμη και τα στοιχειώδη. Ο λόγος: έχουν αναπτυχθεί στο περιθώριο όλων των μεγάλων συστημάτων: εκτός του πανεπιστημιακού περιβάλλοντος, χωρίς τροφοδοσία της αγοράς (λέγονται «στεγνά» επειδή δεν στηρίζουν τη θεραπεία σε φαρμακευτικά σκευάσματα) και τηρώντας ίσες αποστάσεις από πολιτικά κόμματα και παρατάξεις.

Η καθυστέρηση των πανεπιστημίων να τα προσέξουν οφείλεται στο γεγονός ότι αναπτύχθηκαν εκτός αυτών, κινηματικά και εμπειρικά. Ομάδες «ανώνυμων» εξαρτημένων και αποφυλακισμένων συσπειρώθηκαν, δοκιμάζοντας μεθόδους αποχής με αλληλοστήριξη. Καθώς η επιτυχία του έργου της απεξάρτησης προϋπέθετε σύνθετη επιστημονική προσέγγιση από πεδία που καλλιεργούνται σε τελείως διαφορετικές σχολές (Κοινωνιολογία, Ψυχολογία, Ιατρική, ακόμη και Νομική), η προσφορά ενιαίων προπτυχιακών μαθημάτων ήταν πρακτικά δύσκολη. Οι ειδικοί δεν είχαν αυτάρκεια! Ως και η γλώσσα καθυστέρησε: εμείς έχουμε όρους εξάρτηση-απεξάρτηση, οι Αγγλοι όμως και οι Γάλλοι δυσκολεύονται να καταλήξουν σε κάτι αντίστοιχο της απεξάρτησης. Δοκιμάστε να βρείτε!

Αν λοιπόν κάτι τα έκανε κάπως γνωστά, ήταν η κοινωνική τους αμεσότητα και η αποτελεσματικότητα. Ο κόσμος έμαθε για πρώτη φορά από τη λειτουργία τους ότι η απεξάρτηση και η επανένταξη είναι δυνατές. Ως τότε ίσχυε η δοξασία: «μια φορά ναρκομανής για πάντα ναρκομανής» ή, η πιο λόγια, «η τοξικομανία είναι μια χρόνια υποτροπιάζουσα νόσος».

Μακριά λοιπόν από τα προωθητικά συστήματα, τα «στεγνά» παρέμειναν ταπεινά. Στις μέρες μας, π.χ., στη Θεσσαλονίκη έγινε το πανευρωπαϊκό τους συνέδριο, με συμμετοχές όχι μόνο από τις ευρωπαϊκές χώρες αλλά και από άλλες ηπείρους. Ελάχιστα «έπαιξε» η είδηση. Οπως δεν έγινε πολύ γνωστό ότι ένας Ελληνας, ο Φ. Καλοτεράκης, εξελέγη πρόεδρος της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας θεραπευτικών κοινοτήτων, ενώ δύο άλλοι επιστήμονες, ο καθηγητής Χ. Πουλόπουλος και η δρ Α. Τσιμπουκλή (μόνο αυτοί από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες) βραβεύθηκαν για το επιστημονικό τους έργο.

Φυσικά, αν ήταν αστέρια άλλων στερεωμάτων, η είδηση και οι φωτογραφίες για την πανευρωπαϊκή διάκριση –πρωτιά (ή αριστεία!)– θα κοσμούσαν πρωτοσέλιδα και οθόνες. Αυτοί όμως δεν είναι αστέρια. Απλώς σώζουν ζωές από τη δυστυχία και κάποτε από τον θάνατο. Ταπεινά.

* ομ. καθηγητής ΑΠΘ