Υπερουράνιος τόπος

Να υπήρχε λέει εκείνος ο τόπος του πλατωνικού μύθου… Ενας τόπος, ένας κόσμος ιδεατός, πέρα από οτιδήποτε υλικό, εκεί όπου υπάρχουν τα νοητά αρχέτυπα των αισθητών πραγμάτων, οι ιδέες. Καθαρή αλήθεια, καθαρή ομορφιά, καθαρή γνώση. Κι εκεί οι ψυχές να βρίσκουν τη γαλήνη.

Εκεί το νόημα της ύπαρξης να γίνεται ξεκάθαρο, σαφές και διαυγές. Πλάτωνος «Φαίδρος»: «Τον υπερουράνιο όμως τόπο, ούτε μέχρι τώρα κάποιος από τους ποιητές ύμνησε, ούτε θα τον υμνήσει ποτέ, όπως αξίζει. Και είναι ως εξής: γιατί πρέπει βέβαια να τολμήσουμε να πούμε το αληθινό, αφού άλλωστε για την αλήθεια μιλούμε. Η άχρωμη δηλαδή και ασχημάτιστη και ανέγγιχτη ουσία, η όντως υπαρκτή, ορατή μόνον από τον κυβερνήτη της ψυχής, τον νου, αυτή που αποτελεί το θέμα της αληθινής γνώσης, κατέχει τον τόπο».

Δυστυχώς όμως ακόμα και στον πλατωνικό μύθο στον τόπο αυτό απ’ όπου προέρχεται η τροφή που αρμόζει στο άριστο μέρος της ψυχής κατοικούν μόνο θεοί. Μάταια προσπαθούν οι άλλες ψυχές, πέφτοντας η μία πάνω στην άλλη και χύνοντας άπειρο ιδρώτα, να επιτύχουν τη θέα της ίδιας της ύπαρξής τους. Καταπονημένες φεύγουν και αφού φύγουν, τρέφονται με δοξασίες. Πάει η αλήθεια, χάθηκε για τους πολλούς. Κι αντί να κοιτάμε τον έξω τόπο, κοιτάμε τη Γη όπου βαλτώνουμε συχνά με τα πόδια μας βυθισμένα στη φαιδρότητα.

Αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις ήταν η συζήτηση μεταξύ δύο φίλων κοντά στο σημείο όπου ο Πλάτωνας έγραψε τον «Φαίδρο». Κοντά στις όχθες του σκεπασμένου σήμερα Ιλισού ποταμού.

Κάτω από ένα πανύψηλο πλατάνι, σαν κι αυτό που κάθονται κι αυτοί, φέρεται ο Σωκράτης να συζητεί με τον νεαρό μαθητή του Φαίδρο σχετικά με τον έρωτα και τη ρητορική, παίρνοντας αφορμή από έναν λόγο που είχε απαγγείλει λίγο προηγουμένως ο ρήτορας Λυσίας στον Φαίδρο. [Γράφτηκε κατά την περίοδο της ωριμότητας του Πλάτωνα (μέση χρονική περίοδος 386 – 367 π.Χ.)]. Το πρώτο μέρος του διαλόγου είναι αφιερωμένο στον έρωτα και το δεύτερο στη ρητορική.

Οι δύο φίλοι πάντως συζητούσαν για τον έρωτα και τις απατηλές του όψεις, εξ ου και η ιδέα ενός υπερουράνιου τόπου όπου ο έρωτας εξιδανικεύεται. Τη συζήτησή τους όμως τελικά διέκοψε η θέα νεαρού ζευγαριού. Μέσα στη νιότη, μέσα στην ανίδεη χαρά του ερωτικού αισθήματος. Γήινοι και όμορφοι. Αλλαξαν τη συνοικία σε υπερουράνιο τόπο. Το ποτάμι κυλούσε και πάλι ελεύθερο στα πόδια των Αθηναίων. Να πώς γίνεται και φωτίζει ξανά ο ουρανός, είπαν, και να αυτό, ίσως αυτό να είναι που έλεγε κι ο Πλάτωνας: καθαρή Αλήθεια, καθαρή Ομορφιά, καθαρή Γνώση.