Υπάρχουν πολλοί τρόποι να καταγράφει κανείς την ιστορία: με κείμενα, με ντοκουμέντα, με μαρτυρίες. Ο Ρόμπερτ Φρανκ ήταν τα μάτια της αμερικανικής ιστορίας. Ο εμβληματικός φωτογράφος και avant-garde κινηματογραφιστής, που περιπλανήθηκε στη χαώδη χώρα και με μια Leica στα χέρια κατέγραψε τους Αμερικανούς, πέθανε σε ηλικία 93 ετών. Επί δεκαετίες απαθανάτισε συγκλονιστικά και όπως κανείς άλλος το περιθώριο της αμερικανικής καθημερινότητας, αποθέωσε τον ασπρόμαυρο ρεαλισμό, κάλυψε το κενό ανάμεσα στο αμερικανικό όνειρο και την πραγματική ζωή, οριοθέτησε από την αρχή τους κανόνες του φωτορεπορτάζ.
Δημιουργός του αριστουργηματικού λευκώματος «Τhe Americans» και καλλιτέχνης με καίρια επίδραση σε γενιές φωτογράφων, ζωγράφων, κριτικών και συγγραφέων, ο Ρόμπερτ Φρανκ γεννήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1924, στη Ζυρίχη της Ελβετίας.
Μεγάλωσε σε μια γερμανική οικογένεια Εβραίων βιομηχάνων και σχετικά νωρίς, κοντά στα 12, άρχισε να παθιάζεται με τη φωτογραφία. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Φρανκ μετανάστευσε στην Αμερική, όπου αρχικά εργάστηκε ως φωτογράφος μόδας στο Harper’s Bazaar και το Life.
Πολύ γρήγορα, όμως, εγκατέλειψε τις χλιαρές φωτογραφήσεις, για να κάνει το road trip των ονείρων του διασχίζοντας την Αμερική. Ο φίλος του και συγγραφέας Τζακ Κέρουακ ήταν εκείνος που τον παρακίνησε αλλά κι εκείνος που μερικά χρόνια μετά υπέγραφε την εισαγωγή στο επικό λεύκωμα «Οι Αμερικανοί», που κυκλοφόρησε στη Νέα Υόρκη το 1959 (η πρώτη έκδοση είχε βγει στο Παρίσι ένα χρόνο νωρίτερα, καθώς στις Ηνωμένες Πολιτείες οι εκδότες υπήρξαν πολύ διστακτικοί απέναντί του) και με 83 λήψεις άλλαξε την ιστορία της φωτογραφίας.
Οι φωτογραφίες του Φρανκ ήταν γήινες, δεν εξιδανίκευαν τη γη της επαγγελίας, παρουσίαζαν την καθημερινή ζωή των Αμερικανών εργατών, υπερήλικα ζευγάρια, ανθρώπους στα μέσα μεταφοράς, στα χωράφια, στα καταστήματα. «Είχα κουραστεί από τον ρομαντισμό, ήθελα να παρουσιάσω αυτό που έβλεπα, ανόθευτο και απλό», έλεγε για τις 28.000 φωτογραφίες που είχε ως υλικό για τους «Αμερικανούς».
Ενώ κάποτε σε συνέντευξή του στους New York Times είχε αποκαλύψει: «Η μητέρα μου συχνά με ρωτούσε: “Γιατί φωτογραφίζεις πάντα φτωχούς ανθρώπους;”. Δεν ήταν αλήθεια αυτό, απλώς συμπαθούσα περισσότερο τους ανθρώπους που αγωνίζονταν. Είχα μια μόνιμη δυσπιστία απέναντι σε εκείνους που όριζαν τους κανόνες».
Μυθιστορηματική μορφή και βραβευμένος με το Διεθνές Βραβείο Φωτογραφίας του Ιδρύματος Erna and Victor Hasselblad, το 1966, ο Φρανκ κουβαλούσε μια αφόρητη προσωπική ιστορία, καθώς η κόρη του, Aντρεα, σκοτώθηκε στα 20 σε αεροπορικό δυστύχημα στη Γουατεμάλα (1974) και 20 χρόνια αργότερα ο γιος του Πάμπλο, που έπασχε από σχιζοφρένεια, αυτοκτόνησε.
«Το είδος της φωτογραφίας που έκανα, έχει πια τελειώσει. Είναι παλιό», δήλωνε στην Guardian το 2004. «Δεν έχει πλέον κανένα νόημα για μένα. Δεν εισπράττω καμία ικανοποίηση. Μας κυριεύουν άλλωστε τόσες πολλές εικόνες πια…».
