Στη Γέρα των ελαιώνων

Οι επισκέπτες του Κόλπου της Γέρας, των ελαιώνων, αντικρίζουν ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς. Αυτό αποτυπώνεται σε κείμενα περιηγητών του 18ου αιώνα, σύγχρονων λογοτεχνών και στα λόγια των καθημερινών ανθρώπων. Το στόμιο του Κόλπου είναι τόσο στενό που νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε ποτάμι.

Από τη μια ακτή διακρίνεις καθαρά τα δέντρα τής απέναντι. Την ανατολή και το σούρουπο στέκεσαι έκθαμβος· τα χρώματα του ήλιου πιτσιλίζουν την παλέτα του ορίζοντα· τις βάρκες που ψαρεύουν νομίζεις ότι μια θαλάσσια δύναμη τις ανασηκώνει από το νερό. Κάθεσαι κάτω από μια ελιά και γίνεσαι για λίγο βιγλάτορας της στεριάς και της θάλασσας κι αναρωτιέσαι: Είναι πραγματικότητα αυτό που βλέπω ή ενύπνιο;

Μέχρι τον μυχό του Κόλπου η γης, αριστερά και δεξιά της θάλασσας, είναι κατάφυτη. Τα αμέτρητα λιόδεντρα έχουν τις ρίζες τους στη θάλασσα, ώς ψηλά στα βουνά. Ανάμεσά τους αρκετά πεύκα, αν και λιγόστεψαν από τις πυρκαγιές. Στους μικρούς κάμπους μπαξέδες, περβόλια, νερά τρεχούμενα, χαβούζες, ορίζουν τη ζωή των ανθρώπων.

Αιώνες σκαλίζουν τη γης, ανασταίνουν μπαξεβανικά και λουλούδια, στήνουν πανηγύρια και χορούς, γιορτάζουν τους καλοκαιρινούς αγίους. Εκεί κάνουν τις βόλτες τους, πλάι στη θάλασσα, στις μικρές προβλήτες. Αλλά η μυσταγωγία είναι οι βαρκάδες, την ώρα της δύσης, λες και απίθωσαν κάποιοι τοπικοί θεοί τις γκαζολίνες -τα μικρά σκαριά που κάνουν τοπικά δρομολόγια- σε μια τεράστια παιδική λεκάνη και παίζουν σέρνοντάς τες με αόρατους σπάγκους.

Τη μέρα της γιορτής του αγίου Παντελεήμονα, του ιαματικού, διάλεξαν οι σύλλογοι της περιοχής και διοργανώνουν κολυμβητικό διάπλου του Κόλπου, εδώ και οχτώ χρόνια. Οι κολυμβητές πέφτουν στη θάλασσα από την ανατολική πλευρά, τον οικισμό Κουντουρδιά, και κολυμπούν μέχρι το χωριό Πέραμα της δυτικής πλευράς.

Τα χίλια εκατό μέτρα που χωρίζουν τις δυο ακτές τα διανύουν σε δεκαπέντε λεπτά οι πρώτοι, έως μία ώρα οι τελευταίοι. Στην εκκίνηση ένα χαρούμενο σμάρι κολυμβητών πέφτει ταυτόχρονα στη θάλασσα πιτσιλίζοντας τους παρευρισκόμενους θεατές. Μικρά σχολιαρόπαιδα, υπερήλικες, αθλητές ναυτικών συλλόγων, μεσήλικες, λυγερόκορμοι έφηβοι, κάποιοι με μάσκες, αναπνευστήρες και βατραχοπέδιλα κολυμπούν, αλληλοπειράζονται, διασκεδάζουν.

Με την άφιξη στο Πέραμα του τελευταίου κολυμβητή αρχίζει το δεύτερο μέρος των θαλάσσιων εκδηλώσεων. Πραγματοποιείται το έθιμο του στύλου. Στην προβλήτα έχει στερεωθεί ένας ξύλινος στύλος παράλληλα με τη θάλασσα, στην άκρη του υπάρχει μικρή σημαία και είναι αλειμμένος με σαπούνι.

Οι αθλητές – κολυμβητές ισορροπώντας περπατάνε πάνω του με σκοπό να φτάσουν ώς την άκρη και να πιάσουν τη σημαία. Επειτα από πολλές προσπάθειες κι αφού λιγοστέψει το σαπούνι κάποιος παίρνει τη σημαία. Πρόκειται για έθιμο που έφεραν από τη Μικρά Ασία οι πρόσφυγες, πρόγονοί μας, στον Κόλπο των ελαιώνων, στη Γέρα της Λέσβου.

*συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας