Η πολύβουη μελαγχολία της Αθήνας

Μια πανοραμική φωτογραφία της Αθήνας με τον Λυκαβηττό, την Ακρόπολη, τον κόλπο του Σαρωνικού στο βάθος και τα φώτα στα διαμερίσματα των πολυκατοικιών και στους δρόμους να δίνουν λάμψη στο σκοτάδι. Η είσοδος του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, ένα κτίριο – φάντασμα, με συντροφιά αδέσποτους σκύλους που έχουν κάνει «κατάληψη ή περιμένουν κάτι να συμβεί».

Ενα πάρτι σε κλαμπ στην Πειραιώς, ενώ στον δρόμο μια μοναχική φιγούρα, μια γυναίκα, χαλαρώνει μακριά από τον θόρυβο, χωρίς να συνειδητοποιεί ότι ένας άντρας την κοιτάζει από το παράθυρο ψηλά. Το άγαλμα του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Πάρκο Ελευθερίας καλυμμένο με χιόνι, «βλέπει τη χώρα να αντιμετωπίζει την καταιγίδα». Ενας μετανάστης με καροτσάκι του σουπερμάρκετ, που επιβιώνει ανακυκλώνοντας σιδερικά και σκουπίδια κάτω από μια γέφυρα του Κηφισού.

Κάποιοι άνθρωποι, άγνωστοι μεταξύ τους, μοιράζονται αμήχανα τον ανελκυστήρα στον σταθμό του Μεγάρου Μουσικής. Κάποιοι άλλοι αφηρημένοι, σκεπτικοί, πάντα με μελαγχολία στο βλέμμα κινούνται στους δρόμους της πρωτεύουσας, περπατώντας βιαστικά ή περιμένοντας στο φανάρι, στα αυτοκίνητά τους…

Είναι η Αθήνα όπως τη βλέπουμε ή δεν την έχουμε προσέξει, όπως τη ζούμε ή τη φανταζόμαστε, μέσα από την τολμηρή και ευαίσθητη ματιά του Πάνου Κοκκινιά.

Είναι οι 20 μεγάλες φωτογραφίες με τίτλο «Stock images» σε έναν εγκαταλλεειμμένο χώρο γραφείων επί της οδού Σοφοκλέους 4 – Στοά Αθηνών, ανέγγιχτο από τότε που μεγάλη τράπεζα τον χρησιμοποίησε για τελευταία φορά, πριν από μια δεκαετία. Είναι η πρώτη έκθεση φωτογραφίας στο πλαίσιο του προγράμματος του ΝΕΟΝ «Εργο στην Πόλη 2019» και πραγματοποιείται σε επιμέλεια της Shoair Mavlian, διευθύντριας του Photoworks.

Ο Πάνος Κοκκινιάς, γνωστός για τις σκηνοθετημένες φωτογραφίες μεγάλης κλίμακας, μας δίνει αυτή τη φορά ένα σύγχρονο πορτρέτο της Αθήνας, όπως το κατέγραψε την τελευταία διετία. Την προσεγγίζει με τρεις διαφορετικούς τρόπους: εικόνες μεγάλης κλίμακας με σύντομες αστικές αφηγήσεις, πορτρέτα βγαλμένα από την καθημερινότητα του δρόμου αλλά και τυχαία στιγμιότυπα, ακόμα και «φωτογραφίες stock», πράγματα που συχνά προσπερνάμε.

Οπως επισήμανε η Shoair Mavlian, ξεναγώντας μας χθες: «Η έκθεση παρουσιάζει την πόλη από πολλές διαφορετικές πλευρές. Από ψηλά, τονίζοντας τον εκτεταμένο ορίζοντα, τη θέα που βλέπει κανείς συνήθως σε μια τουριστική διαφήμιση, και από χαμηλά, εκθέτοντας όσα βρίσκονται κάτω από τις υπόγειες διαβάσεις ή μέσα στον οικιακό χώρο, γεφυρώνοντας το χάσμα ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό. Αγκαλιάζοντας την ηδονοβλεπτική φύση, που υπάρχει εγγενής στη φωτογραφία, κάθε εικόνα προσφέρει και αποκαλύπτει μια νέα ερμηνεία της πόλης, τόσο οπτικά όσο και μεταφορικά».

Πρόθεση του 54χρονου καταξιωμένου φωτογράφου ήταν, όπως τόνισε ο ίδιος, να αναδείξει ορισμένα χαρακτηριστικά της Αθήνας, «όπως το χάος, αλλά και η αποξένωση των ανθρώπων, όλοι μιλούν στο κινητό, δεν συμμετέχουν στο γίγνεσθαι». Ιδιαίτερα του έκανε εντύπωση η διαπίστωση «πως τα πρόσωπα όλων είναι σκυθρωπά. Ισως απόρροια της κρίσης των τελευταίων χρόνων…».

Ισως σε έναν χώρο με άνετες αίθουσες οι τεράστιες φωτογραφίες του Κοκκινιά να «ανέπνεαν» καλύτερα. Ωστόσο, αυτός ο χώρος, τα μικρά δωμάτια, οι φθαρμένοι τοίχοι, οι ταμπέλες με τα ονόματα των «διευθυντών», οι άδειες ντουλάπες εντείνουν την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα των εικόνων. Ταιριάζει, άλλωστε, με το συγκεκριμένο κομμάτι της πόλης, το λεγόμενο «εμπορικό τρίγωνο» που αποτέλεσε επί δεκαετίες την οικονομική και εμπορική καρδιά της Αθήνας, πριν αρχίσει να παρακμάζει.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους διοργανωτές, «οι απότομες και απρόβλεπτες αλλαγές μάς θυμίζουν πόσο γρήγορα αλλάζουν οι εποχές και οι ανάγκες και πως η σύγχρονη αστική μητρόπολη αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα την αισιοδοξία και την αποτυχία, την ευθραυστότητα και την παρακμή».

? Info: Στοά Αθηνών, Σοφοκλέους 4, 3ος όροφος. Ωρες λειτουργίας: Tετ.-Παρ.: 12.00-20.00, Σαβ.: 11.00-20.00, Κυρ.: 10.00-18.00. Είσοδος ελεύθερη. Πληροφορίες στο neon.ogr.gr