Συζητούν κατάργηση τεκμηρίων

Στην αποδυνάμωση του εργαλείου των τεκμηρίων, το οποίο θεωρείται εξαιρετικά αποτελεσματικό στην προσπάθεια για τη σύλληψη της φοροδιαφυγής, προχωρεί η κυβέρνηση χωρίς ωστόσο να έχει ενημερώσει τους θεσμούς γι’ αυτή την πρωτοβουλία.

Η προαναγγελία, πάντως, από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Στέλιο Πέτσα για τη σταδιακή κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης έρχεται να κλείσει το μάτι σε όσους διάγουν πολυτελή βίο με βίλες, πισίνες, σκάφη αναψυχής και πολυτελή τζιπ, αλλά στην Εφορία δηλώνουν πενιχρά εισοδήματα.

Ο μηχανισμός των τεκμηρίων (των αντικειμενικών δαπανών του άρθρου 31 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος) μολονότι «αδίκησε» πολλούς φορολογούμενους μέσα στην κρίση (κυρίως αυτούς που έμειναν άνεργοι ή όσους βίωσαν πρωτόγνωρες μισθολογικές απώλειες) διαθέτει ένα ισχυρό ανασταλτικό χαρακτήρα για όσους θέλουν να αποκρύψουν τα πραγματικά τους εισοδήματα.

Μόνο η ιδέα του αυξημένου φόρου που διατρέχουν όσοι δηλώσουν χαμηλά εισοδήματα, ενώ οι τεκμαρτές δαπάνες διαβίωσής τους ή οι δαπάνες απόκτησης των περιουσιακών στοιχείων τους είναι εξαιρετικά μεγάλες, οδηγεί τους περισσότερους φορολογούμενους σε δεύτερες σκέψεις.

Επίσης, εκτός του υψηλότερου φόρου εισοδήματος και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, όσοι πέσουν στην απόχη των τεκμηρίων, χάνουν το δικαίωμα είσπραξης κοινωνικών επιδομάτων και την απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ που έχουν οι έχοντες χαμηλά πραγματικά ή τεκμαρτά εισοδήματα.

Σημειώνεται ότι πέρυσι στο «δόκανο» των τεκμηρίων πιάστηκαν 1,9 εκατ. φορολογούμενοι, οι οποίοι φορολογήθηκαν για εισοδήματα μεγαλύτερα κατά 6,7 δισ. ευρώ. Ο πρόσθετος φόρος που κλήθηκαν να πληρώσουν ανήλθε στα 150 εκατ. ευρώ.

Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν μισθωτοί και συνταξιούχοι, οι οποίοι έπεσαν αναγκαστικά σε αυτή την «παγίδα».

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες είναι η επαγγελματική κατηγορία η οποία σύμφωνα με τα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων πλήρωσε το λιγότερο ποσόν φόρων μετά την εφαρμογή των τεκμηρίων.

Θεωρούνται από την Αρχή «μετρ» του είδους, αφού προσαρμόζουν τα έσοδά τους με βάση το τεκμαρτό εισόδημα από τα περιουσιακά τους στοιχεία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ το 2018:

■ 697.290 μισθωτοί αναγκάστηκαν να πληρώσουν υψηλότερους φόρους, καθώς τα εισοδήματα που δήλωσαν δεν κάλυπταν τα τεκμήρια διαβίωσης.

■ 515.509 συνταξιούχοι είδαν τα εισοδήματά τους να αυξάνονται λόγω τεκμηρίων κατά 1,5 δισ. ευρώ, πληρώνοντας έτσι τους αναλογούντες φόρους.

■ 394.461 εισοδηματίες φορολογήθηκαν για εισοδήματα μεγαλύτερα κατά 1,97 δισ. ευρώ.

■ 206.340 ελεύθεροι επαγγελματίες πλήρωσαν επιπλέον φόρους για εισοδήματα 917 εκατ. ευρώ.

Γεγονός είναι πάντως ότι τα τεκμήρια μετά την αναμόρφωσή τους, το 2010, επί υπουργίας Γιώργου Παπακωνσταντίνου, δεν έχει επέλθει άλλη τροποποίηση στη διάρκεια των Μνημονίων με αποτέλεσμα κάποιες από αυτές τις «παγίδες» να μη συμβαδίζουν με τη σημερινή μισθολογική πραγματικότητα.

Από την άλλη, η αντικατάστασή τους από κάποιον άλλο μηχανισμό είτε από το ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο είτε από τις έμμεσες τεχνικές ελέγχου πρέπει κρίνεται επιβεβλημένη από πηγές της φορολογικής διοίκησης.

Παράδειγμα

Φορολογούμενος, ο οποίος δηλώνει ετήσιο εισόδημα 5.000 ευρώ και οι τεκμαρτές του δαπάνες είναι 25.000 ευρώ, θα φορολογηθεί για το ποσόν των 25.000 ευρώ.

Στην περίπτωση που πρόκειται για μισθωτό που το εισόδημά του έχει υποστεί μεγάλο «κούρεμα», αλλά έχει στην κατοχή του διαμερίσματα και αυτοκίνητα, τότε ο πρόσθετος φόρος εισοδήματος που θα πρέπει να πληρώσει είναι δεδομένος.

Υπάρχουν τρόποι για να ξεφύγει κάποιος την υπερφορολόγηση λόγω των τεκμηρίων, όπως είναι η ανάλωση κεφαλαίων από προηγούμενα έτη -επειδή, όμως, η συντριπτική πλειονότητα των φορολογούμενων έχει χρησιμοποιήσει στην πάροδο των μνημονίων αυτήν τη μέθοδο, αδυνατούν πια να καλύψουν και τα τεκμήρια.