Αντισεισμικά καταφύγια

Είναι γνωστό σε όλους μας το τεράστιο πρόβλημα που δημιουργείται στους κατοίκους μιας σεισμόπληκτης περιοχής κατά τη διάρκεια αλλά και μετά από μια ισχυρή σεισμική δόνηση. Οι άνθρωποι, την ώρα του σεισμού, τρομαγμένοι, εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και κατευθύνονται πανικοβλημένοι στους κοντινούς ανοιχτούς χώρους. Αλλοι πάλι καταφεύγουν στα αυτοκίνητά τους, για να διαφύγουν προς κάθε ελεύθερη από κτίσματα κατεύθυνση. Βλέπουμε να σχηματίζονται τεράστιες ουρές μποτιλιαρισμένων αυτοκινήτων που είναι γεμάτα με τρομαγμένους ανθρώπους. Μ’ άλλα λόγια, παρατηρείται μια κατάσταση που είναι πολύ δύσκολα διαχειρίσιμη, ακόμη και από τις πιο οργανωμένες κοινωνικές υπηρεσίες αρωγής.

Μόλις περάσει το πρώτο κύμα του πανικού, ξεκινούν τα μεγάλα και βασανιστικά διλήμματα για τους κατοίκους. Πού πρέπει να καταφύγουμε τις δύσκολες μέρες της σεισμικής έξαρσης; Πόσο πρέπει να περιμένουμε για να ξαναμπούμε πίσω στο σπίτι μας; Οταν ξαναγυρίσουμε στο σπίτι μας, αυτό θα αντέξει την επόμενη δόνηση; Ποιος θα μπορέσει να μας δώσει μια χρήσιμη και πειστική συμβουλή για το τι θα πρέπει να κάνουμε αναμένοντας τον επόμενο σεισμό;

Ο σεισμός είναι ένα φυσικό φαινόμενο που, παρά τις μεγάλες επιστημονικές δυνατότητες της εποχής μας, δεν μπορούμε να το προβλέψουμε με ακρίβεια. Είναι δύσκολο να προσδιοριστούν το σημείο και ο χρόνος που θα χτυπήσει ο σεισμός. Δεν γνωρίζουμε ούτε την ένταση ούτε τη συχνότητα της εμφάνισής του.

Στις σεισμογενείς περιοχές, η διαχείριση των ψυχολογικών επιπτώσεων που προκαλούν η ανησυχία και ο πανικός είναι πολύ δύσκολη και συχνά οι αντικρουόμενες απόψεις των ειδικών περιπλέκουν ακόμη περισσότερο το τεράστιο πρόβλημα. Οι διάφορες οδηγίες για την προστασία από τους σεισμούς δεν καθησυχάζουν τους φοβισμένους ανθρώπους.

Οταν κοπάσει η σεισμική αναταραχή, οι κάτοικοι φοβούνται να επιστρέψουν στις ταλαιπωρημένες από τις ισχυρές δονήσεις κατοικίες τους. Είναι φυσικό να παραμένει μέσα τους, παρά τις διαβεβαιώσεις των ειδικών μηχανικών, έντονη η ανησυχία για τη δομική κατάσταση των σπιτιών τους και τις πιθανές καταστροφικές επιπτώσεις από έναν επόμενο σεισμό.

Η λύση στο μεγάλο και δύσκολα διαχειρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα που γεννιέται σε περιόδους έντονης σεισμικής δράσης θα μπορούσε να είναι η παρουσία ενός ασφαλούς αντισεισμικού καταφυγίου μέσα σε κάθε κατοικία που βρίσκεται σε περιοχή με υψηλή σεισμικότητα.

Το καταφύγιο αυτό θα μπορεί να κατασκευάζεται σε δύο εναλλακτικές εκδοχές:

Α) Μικρό λυόμενο καταφύγιο με διαφορετικές μορφολογίες δομής, όπως πυραμίδας, τριγωνικού πρίσματος, ορθογώνιου παραλληλεπίπεδου, με μορφή διπλού σκεπαστού κρεβατιού κτλ. Το καταφύγιο θα αποτελείται από μεγάλης αντοχής σιδερένια προφίλ και θα μοντάρεται μέσα στο σπίτι. Σε περίπτωση ισχυρού σεισμού, το καταφύγιο θα αντέξει τις καταστροφικές μηχανικές καταπονήσεις από την ενδεχόμενη κατάρρευση της κατοικίας, προστατεύοντας εκείνους που θα καταφύγουν μέσα σε αυτό. (Στο καταφύγιο θα υπάρχουν, κινητό τηλέφωνο, δοχεία νερού, μάσκες προστασίας από τη σκόνη και ενδεχομένως σημεία πρόσδεσης και ζώνες ασφαλείας για τη συγκράτηση των επιβαινόντων σε περίπτωση κατάρρευσης.)

Β) Ενας μικρός χώρος στο σπίτι, ενισχυμένος δομικά, από λυόμενα ισχυρά σιδερένια προφίλ, ώστε να αντιστηρίζεται και να μην υπάρχει κίνδυνος να καταρρεύσει. Ο χώρος αυτός μπορεί να είναι μια μικρή αποθήκη, ένα βεστιάριο, μια μικρή βοηθητική τουαλέτα. Θα περιλαμβάνει φυσικά και τα βοηθητικά στοιχεία που αναφέρθηκαν για τον εξοπλισμό της κάψουλας. Θα μπορούσε μάλιστα σε χώρες με μεγάλη σεισμικότητα, όπως η Ελλάδα, να είναι υποχρεωτικό οι κατοικίες που θα κατασκευάζονται στο εξής να περιλαμβάνουν έναν μικρό ενισχυμένο δομικά χώρο που να λειτουργεί σαν αντισεισμικό καταφύγιο.

Με την παρουσία των καταφυγίων μέσα στο σπίτι, αποφεύγεται η μεγάλη ψυχολογική ταλαιπωρία και η κοινωνική αναστάτωση των πανικοβλημένων κατοίκων της σεισμογενούς περιοχής που παραμένουν μέρες έξω από τα σπίτια τους, ψυχολογικά καταπονημένοι και με τεράστιες ελλείψεις σε τροφή, νερό, ρούχα κτλ., ενώ παράλληλα ελλοχεύουν και οι τεράστιες βιολογικές και οικονομικές επιπτώσεις που δημιουργεί η αναστάτωση από ένα τόσο επικίνδυνο φυσικό φαινόμενο (π.χ. σε άσχημες καιρικές συνθήκες)

Το αντισεισμικό καταφύγιο για το σπίτι όπως και η σωσίβια λέμβος για το καράβι δεν εξασφαλίζουν μόνο από τον ενδεχόμενο κίνδυνο μιας κατάρρευσης ή ενός ναυαγίου, αλλά προσφέρουν και την απαραίτητη ψυχολογική υποστήριξη που χρειάζεται σε αυτές τις περιπτώσεις. (Για να μείνεις στο σπίτι σου μετά τον σεισμό και να ταξιδέψεις μετά από ένα ναυάγιο).

Το αντισεισμικό καταφύγιο σε μια χώρα όπως η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διαχείριση των κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών προβλημάτων που ταλαιπωρούν τους κατοίκους, αλλά και τις κοινωνικές υπηρεσίες των πολλών σεισμογενών περιοχών της πατρίδας μας.

Ελεγχος των κτιρίων

1. Ενας αποτελεσματικός τρόπος για να διαπιστωθεί ή η αντοχή των αντισεισμικών καταφυγίων, εκτός από τον στατικό και δυναμικό υπολογισμό, είναι και ο πειραματικός έλεγχος.

Η συμπεριφορά ενός κτίσματος κατά την κατάρρευση από τον σεισμό (π.χ. μιας πολυκατοικίας) δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια και ο στατικός και δυναμικός υπολογισμός της αντοχής του καταφυγίου είναι εκ των πραγμάτων πολύ δύσκολος.

Ο πειραματικός έλεγχος λοιπόν είναι πολύ αποτελεσματικός και βοηθά στην εξαγωγή συμπερασμάτων με υψηλό συντελεστή ακριβείας. Τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για την οικονομική και ασφαλή κατασκευή των καταφυγίων.

Ευκαιρίες για πειραματικούς ελέγχους της κατασκευαστικής αξιοπιστίας του αντισεισμικού καταφυγίου, με χαμηλό οικονομικό κόστος, μπορούν να βρεθούν πολλές αν χρησιμοποιηθούν σαν πειραματικοί χώροι κτίσματα υπό κατεδάφιση (π.χ. παλιές πολυκατοικίες). Εκεί μπορούν να τοποθετηθούν διάφορες εναλλακτικές μορφές αντισεισμικών καταφυγίων για να ελεγχθεί η στατική και δυναμική συμπεριφορά τους κατά την κατάρρευση του παλαιού κτίσματος. Εχουμε δηλαδή μια πειραματική διαδικασία (crashtest) την οποία μπορούν να αναλάβουν και να διαχειριστούν αποτελεσματικά οι διάφορες πολυτεχνικές σχολές της χώρας μας.

2. Η κατασκευή των αντισεισμικών καταφυγίων, που βασικά θα αποτελούνται από σιδερένιες δοκούς διαφόρων προφίλ, που θα συνδέονται μεταξύ τους με μπουλόνια μέσα στην κατοικία, θα πυροδοτήσει την ανάπτυξη του τομέα των μεταλλικών κατασκευών, και θα δώσει δουλειά σε μεγάλο αριθμό κατασκευαστικών επιχειρήσεων, πολιτικών μηχανικών, μηχανολόγων και εργατοτεχνιτών, που τα τελευταία χρόνια έχουν πρόβλημα απασχόλησης λόγω της μεγάλης συρρίκνωσης του κλάδου των οικοδομών.

ΥΓ. Καταναλώσαμε τόνους σιδήρου για τις φαραωνικές κατασκευές των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, οι περισσότερες από τις οποίες δυστυχώς σκουριάζουν άχρηστες. Ας ξοδέψουμε λοιπόν ακόμα μερικούς τόνους σίδερο, αυτή τη φορά για την κατασκευή των αντισεισμικών καταφυγίων, ώστε να δώσουμε δουλειά στους ανέργους μας, ψυχική ηρεμία και ασφάλεια στους συνανθρώπους μας των σεισμογενών περιοχών και μια σπρωξιά στην ανάπτυξη της χώρας μας.

*Αρχιτέκτονας-βιομηχανικός σχεδιαστής