Προεκλογικό twitter γεμάτο ψεύτικους λογαριασμούς και σεξισμό

Σε πλήρη αντίθεση με τη διαμορφωμένη εικόνα μιας ήπιας και άνευρης προεκλογικής περιόδου, οι μηχανές των πολιτικών κομμάτων και των υποστηρικτών τους στο διαδίκτυο και ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δουλεύουν στο φουλ τις τελευταίες εβδομάδες με στόχο την ηγεμονία στο ψηφιακό πεδίο.

Αρκετές εκατοντάδες είναι οι λογαριασμοί πολιτικού περιεχομένου στο twitter, οι οποίοι δημιουργούνται με αυξητική τάση όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές. Αντιστοίχως εντυπωσιακή είναι και η αύξηση του όγκου της πληροφορίας που διακινείται και των ενεργειών στις οποίες προβαίνουν υποψήφιοι βουλευτές, εκπρόσωποι κομμάτων, απλοί χρήστες, αλλά κυρίως influencers του διαδικτύου και αυτοματοποιημένοι λογαριασμοί που τους προωθούν με τρόπο αδιαφανή και εμφανώς αντιδεοντολογικό.

Ενδεικτικά αναφέρουμε πως μόνο στο twitter τέσσερις μέρες πριν από τις ευρωεκλογές (22.5.2019) καταγράψαμε 14.535 ενέργειες πολιτικού περιεχομένου μέσα σε μόνο μία μέρα, αριθμός που αυξάνεται διαρκώς, με αποτέλεσμα να υπερβεί τις 23.000 τέσσερις μέρες πριν από τις εθνικές εκλογές (3.7.2019).

Ωστόσο, παρότι οι υποψήφιοι αντιλαμβάνονται την αξία του ψηφιακού μάρκετινγκ περισσότερο από κάθε άλλη αναμέτρηση (μεγαλύτερη και ταχύτερη απήχηση μηνύματος με λιγότερο κόστος), η ανάλυση περιεχομένου φανερώνει πως στην πραγματικότητα ελάχιστες είναι οι αναρτήσεις που σχετίζονται με την ενημέρωση για τις προγραμματικές θέσεις των κομμάτων, καθώς ο λόγος λαμβάνει χαρακτηριστικά μετωπικής επίθεσης στον πολιτικό αντίπαλο.

Η ανεξάρτητη τεχνολογική ομάδα του Mediawatch παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο (κάθε μέρα) τη διαδικτυακή συζήτηση από τις ευρωεκλογές μέχρι και τις εθνικές εκλογές, με στόχο τη χαρτογράφηση των δικτύων διάδοσης της πληροφορίας στο twitter καθώς και τον εντοπισμό των δικτύων προπαγάνδας.

Η συγκεκριμένη έρευνα είναι ακόμα σε εξέλιξη, ωστόσο η «Εφ.Συν.» παρουσιάζει σήμερα τα πρώτα συμπεράσματα από την άντληση των δεδομένων της περιόδου των ευρωεκλογών, με την επισήμανση πως αρκετά από αυτά δείχνουν παρόμοια και για την προεκλογική περίοδο που διανύουμε.

Συνολικά για το διάστημα 20–30 Μαΐου συγκεντρώθηκαν 208 χιλιάδες μοναδικές αναφορές (tweets, retweets, replies, quotes) από 29 χιλιάδες μοναδικούς λογαριασμούς, ενώ με τη βοήθεια δημοσιογράφων κατηγοριοποιήθηκαν περίπου 1.000 μοναδικά tweets για τον πολιτικό προσανατολισμό, την ιδιότητα του χρήστη και το περιεχόμενο.

To 18% του συνολικού όγκου ήταν πρωτογενές περιεχόμενο (tweets) και τα δύο τρίτα προϊόν αναπαραγωγής. Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα προκύπτει από την επικράτηση ενός λόγου άκρως σεξιστικού και επιθετικού:

Εκτός από τις αμιγώς εκλογικές αναφορές #Ευρωεκλογες_2019, #Εκλογες_2019, ιδιαίτερα δημοφιλή (σε ποσοστό 9,2%) ήταν και τα #ερχεται_ΠΟΥΤΣΑ (και διάφορα συναφή που δεν υπάρχει λόγος αναφοράς τους), το #ηρθε_και_ηταν_μεγαλη καθώς και το κεκαλυμμένο #ερχεται.

Το τοξικό αυτό περιβάλλον δημιουργείται κατά κύριο λόγο από λογαριασμούς, ανώνυμους και επώνυμους, προώθησης της Νέας Δημοκρατίας, ενόψει της διαφαινόμενης επικράτησής της.

Στην πρόσφατη πολύμηνη έρευνα της δημοσιογραφικής ομάδας του MIIR ως προς τη χρήση αλγορίθμων για τη διάδοση της πολιτικής προπαγάνδας είχαν εντοπιστεί τουλάχιστον 476 bots σε σύνολο 3.698 λογαριασμών (12,87%), τα οποία παρήγαγαν το 57% των συνολικών ενεργειών σε μια συγκεκριμένη περίοδο αναφοράς.

Το ίδιο εξίσου ανησυχητικό εύρημα προκύπτει, όπως μας εξηγεί ο μηχανικός λογισμικού Δημήτρης Παπαευαγγέλου, και από την πρόσφατη έρευνα του Mediawatch: «Από τη στατιστική ανάλυση προκύπτει πως περίπου 124 χιλιάδες ενέργειες κατά την περίοδο των ευρωεκλογών πραγματοποιήθηκαν από λογαριασμούς που αυτόματα χαρακτηρίστηκαν μερικώς ή ολικώς αυτοματοποιημένοι (amplifier) και αντιστοιχούν στο 59,64% του συνολικού όγκου».

Αξίζει να σημειωθεί πως, σύμφωνα με την ποιοτική ανάλυση των ερευνών του MIIR και του Mediawatch, κάθε φορά που υπάρχει ένα μείζον πολιτικό γεγονός (Συμφωνία Πρεσπών, καταστροφή στο Μάτι, Διεθνής Εκθεση Θεσσαλονίκης, δημοψήφισμα στη Β. Μακεδονία, κύρωση Συμφωνίας των Πρεσπών στη Βουλή, ευρωεκλογές, εθνικές εκλογές) δημιουργούνται συνεχώς νέοι λογαριασμοί, πολλοί εκ των οποίων είναι ανώνυμοι και κάποιοι εξ αυτών αυτοματοποιημένοι, με σκοπό τη διάδοση της πολιτικής προπαγάνδας.

Μέχρι το τέλος Μαΐου 2019 είχαν ανοίξει 1.853 τέτοιοι καινούργιοι λογαριασμοί, οι οποίοι δημιούργησαν το 6,22% του συνολικού περιεχομένου. Εντυπωσιακό είναι και το γεγονός πως μέσα σε μόλις 10 μέρες κατά την περίοδο των ευρωεκλογών διαμοιράστηκαν μόνο μέσα από το twitter 12.336 άρθρα ειδησεογραφικών ιστοσελίδων και 13.456 φωτογραφίες ή βίντεο.

Από την έρευνα προέκυψε ότι οι 10 πιο επιδραστικοί λογαριασμοί πολιτικών προσώπων στο twitter για το διάστημα των ευρωεκλογών ήταν οι εξής:

● Αδωνις Γεωργιάδης 6.974 αναφορές

● Κυριάκος Μητσοτάκης 5.102 αναφορές

● Αλέξης Τσίπρας 4.329 αναφορές

● Γιάνης Βαρουφάκης 3.870 αναφορές

● Δημήτρης Παπαδημούλης 2.641 αναφορές

● Σταύρος Θεοδωράκης 2.442 αναφορές

● Νίκος Μιχαλολιάκος 1.845 αναφορές

● Χρήστος Παππάς 1.397 αναφορές

● Νίκος Παππάς 1.260 αναφορές

● Γρηγόρης Ψαριανός 1.190 αναφορές

Στο πολιτικό επίπεδο, τα δίκτυα της Νέας Δημοκρατίας και του ΣΥΡΙΖΑ στο twitter παραμένουν τα μεγαλύτερα, με διακριτές θέσεις μεταξύ τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ΜέΡA25, που εμφανίζεται να έχει μεγάλη δυναμική, αποκομμένο όμως από το σύνολο των υπόλοιπων κομμάτων και συσπειρωμένο γύρω από τον Γιάνη Βαρουφάκη.

Η δυναμική αυτή προέρχεται κυρίως από λογαριασμούς του εξωτερικού (κυρίως Ηνωμένο Βασίλειο), ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζει και ο λογαριασμός της Πάμελα Αντερσον (@pamfoundation).

ΚΙΝ.ΑΛΛ. και Ποτάμι εμφανίζονται ενοποιημένα, αλλά διακριτά σε σχέση με τα άλλα κόμματα, εκτός από κάποια προβεβλημένα στελέχη του Κινήματος Αλλαγής που αλληλεπιδρούν με λογαριασμούς συνδεδεμένους με το δίκτυο της Νέας Δημοκρατίας.

Τέλος, Χρυσή Αυγή και το κόμμα του Κυριάκου Βελόπουλου- Ελληνική Λύση (ο οποίος παρουσιάζει μεγάλη δραστηριότητα) εμφανίζονται ενοποιημένα και αλληλεπιδρούν κυρίως μεταξύ τους αλλά και με τη Νέα Δημοκρατία, παράγοντας κυρίως υβριστικό περιεχόμενο.

Οσο για τα περίφημα bots, οι λογαριασμοί asterathmaria, g_antipas, Akatalogistos είχαν τη μεγαλύτερη κινητικότητα. Ο δε πρώτος λογαριασμός με την επωνυμία «Αστεράτη Μαρία», έχοντας μια ψεύτικη φωτογραφία μιας μητέρας με ένα βρέφος, παρουσιάζει την εξής εξαιρετικά ύποπτη δραστηριότητα: επί εβδομάδες προωθούσε ασταμάτητα τον Κυριάκο Μητσοτάκη και συγκεκριμένους υποψηφίους της Ν.Δ. (Κικίλιας, Γεωργιάδης, Δένδιας, Αυγενάκης) και μόλις τις τελευταίες μέρες, και αφού δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο η έρευνα του Mediawatch, έχει αρχίσει να αναρτά τα προεκλογικά σποτ του Αλέξη Τσίπρα. Τα συμπεράσματα δικά σας.

O χρυσαυγίτης χίπστερ «μαθηματικός»

Η δραστική υποχώρηση των ποσοστών της Χρυσής Αυγής στις ευρωεκλογές, η αποτυχία του Κασιδιάρη στην Αθήνα και του Παναγιώταρου στην Περιφέρεια Αττικής, καθώς και η φτωχή συγκομιδή των λοιπών υποψηφίων της ναζιστικής οργάνωσης ενισχύουν την εικόνα διάλυσής της. Μετά τις συντριπτικές αποκαλύψεις στη δίκη, που πιθανότατα σηματοδοτεί και την αρχή του τέλους της, οι χρυσαυγίτες φαίνεται ότι παίζουν ένα από τα τελευταία τους χαρτιά στο διαδίκτυο.

Ομως στις 27 Απριλίου το facebook απαγόρευσε όλες τις κοινοποιήσεις από τις επίσημες ιστοσελίδες της ναζιστικής οργάνωσης, xryshaygh.com και xagr.net, επειδή «παραβιάζουν τους όρους της κοινότητας». Είχε προηγηθεί μπλοκάρισμα στα προφίλ των βουλευτών της Χρυσής Αυγής, αλλά και η ανακοίνωση του δημοφιλούς μέσου κοινωνικής δικτύωσης ότι θα απαγορεύσει κάθε έκφραση υποστήριξης της λευκής υπεροχής σε μια προσπάθεια για την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους.

Τον Απρίλιο του 2019, ο Νίκος Μιχαλολιάκος ανακαλύπτει το twitter και δημιουργεί προσωπικό λογαριασμό. Τα νούμερα του λογαριασμού αυτού παραμένουν ακόμα χαμηλά για αρχηγό «κόμματος», ωστόσο ο συγκεκριμένος λογαριασμός είχε μεγάλη διάδραση με άλλους χρήστες μέσα στις ευρωεκλογές (βρέθηκε στο top 10 των αναφορών).

Μετά τη δημοσίευση στην «Εφ.Συν.» της έρευνας του MIIR και την αποκάλυψη συγκεκριμένου αυτοματοποιημένου λογαριασμού στην υπηρεσία της Χρυσής Αυγής (με την επωνυμία «Ξενοφών Βασιλόπουλος», με 715 χρυσαυγίτικές αναρτήσεις κατά μέσο όρο τη μέρα), οι διαχειριστές του bot έσπευσαν να το κατεβάσουν. Και φυσικά δημιούργησαν νέους λογαριασμούς, ελπίζοντας ότι δεν θα γίνουν αντιληπτοί.

Λίγες εβδομάδες πριν από τις εθνικές εκλογές, δημιουργείται στο twitter ο λογαριασμός @athanasakosn, κάποιου δήθεν Νίκου Αθανασάκου ο οποίος δηλώνει ότι σχετίζεται με τα εφαρμοσμένα… μαθηματικά.

Ως φωτογραφία προφίλ έχει έναν νέο άντρα με περιποιημένο χίπστερ μούσι. Μόνο που η συγκεκριμένη φωτογραφία είναι κλεμμένη από ένα πρακτορείο μοντέλων και εμφανίζεται σε διαδικτυακές αναζητήσεις για τα… καλύτερα στιλ μουσιών για το 2019.

Το bot έχει προλάβει μέσα σε λίγες εβδομάδες να κάνει πάνω από 1.000 αναρτήσεις (retweets) προώθησης χρυσαυγιτών (Μιχαλολιάκος, Χρ. Παππάς, Π. Ηλιόπουλος, Κασιδιάρης καθώς και της Ειρήνης Δημοπούλου, διευθύντριας της χρυσαυγίτικης εφημερίδας «Εμπρός»).