Τριάντα χρόνια συμπληρώθηκαν χτες από την αιματηρή καταστολή της λαϊκής εξέγερσης στην πλατεία Τιεν Αν Μεν, την τελευταία σοβαρή προσπάθεια για αλλαγή προς το δημοκρατικότερο του απολυταρχικού –και μόνο κατ’ όνομα κομμουνιστικού– κινεζικού καθεστώτος.
Αλλά, αν δεν το γνώριζε κανείς εκ των προτέρων, σίγουρα δεν θα το καταλάβαινε περιδιαβαίνοντας στο κέντρο του Πεκίνου.
Οπως κάθε χρονιά άλλωστε, οι κινεζικές αρχές προετοιμάστηκαν προσεκτικά για την επέτειο της σφαγής, φυλακίζοντας δεκάδες αντιφρονούντες «συνήθεις ύποπτους», αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την προληπτική λογοκρισία στο «σιδερόφραχτο» Ιντερνετ και ιδιαίτερα στο «κινεζικό facebook», την πλατφόρμα Weibo, και φυσικά γεμίζοντας την πόλη με χιλιάδες πάνοπλους αστυνομικούς, έτοιμους να συλλάβουν όποιον… ιδανικό αυτόχειρα θα τολμούσε να προχωρήσει σε κάποια, συμβολική έστω, εκδήλωση μνήμης.
Κάτι που, βεβαίως, δεν συνέβη, καθώς ακόμη και οι λιγοστοί ξένοι τουρίστες που προσπάθησαν να φτάσουν χτες στη θρυλική πλατεία της Ουράνιας Γαλήνης βρήκαν στον δρόμο τους οδοφράγματα και κλειστά σταυροδρόμια, ενώ οι περισσότεροι ντόπιοι έδειχναν να αγνοούν (και σε κάθε περίπτωση απέφευγαν να εκδηλώσουν δημόσια το οποιοδήποτε συναίσθημα) την αιματοβαμμένη επέτειο.
Μνημόσυνο στο Χονγκ Κονγκ
Κι έτσι, στο σύνολο της αχανούς κινεζικής επικράτειας, μόνο το Χονγκ Κονγκ θυμήθηκε τους εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες (κανείς δεν ξέρει πραγματικά) νεκρούς αντιφρονούντες της Τιεν Αν Μεν, με μια μεγάλη, καθιερωμένη εδώ και χρόνια νυχτερινή συγκέντρωση μνήμης με αναμμένα κεριά, στην οποία συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι της πάλαι ποτέ βρετανο-κρατούμενης και νυν κινεζικής πόλης-κράτους.
Αυτή, άλλωστε, είναι και η μοναδική περιοχή όπου επιτρέπεται από τις Αρχές μια τέτοια πορεία. Αλλά στο Πεκίνο, το θέατρο της τραγωδίας, δεν χύθηκε δημόσια ούτε ένα δάκρυ…
Διεθνώς χύθηκαν βέβαια αρκετά δάκρυα – στην πλειονότητά τους κροκοδείλια. Αποβραδίς, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο είχε καλέσει με ανακοίνωσή του την Κίνα να τιμήσει την επέτειο απελευθερώνοντας όλους τους κρατούμενους που έχουν φυλακιστεί επειδή προασπίστηκαν τα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα, προτρέποντας ακόμη το Πεκίνο να δημοσιοποιήσει επιτέλους τον πλήρη κατάλογο όσων σκοτώθηκαν ή αγνοούνται μετά τις κινητοποιήσεις του 1989, ώστε να αποδείξει «την προθυμία του Κομμουνιστικού Κόμματος να σεβαστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες».
Αντίστοιχο αίτημα περιελάμβανε και η σχετική ανακοίνωση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Φεντερίκα Μογκερίνι.
Αμέσως, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε εκφράζοντας την «έντονη δυσαρέσκειά» του για τα σχόλια του Πομπέο, τα οποία απέδωσε στην «προκατάληψη και την αλαζονεία» του.
Οποιοσδήποτε αποπειραθεί «να εκφοβίσει τον κινεζικό λαό (…) θα καταλήξει στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας», συνέχιζε η ανακοίνωση, για να καταλήξει πως «τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κίνα διανύουν την καλύτερή τους περίοδο»!
«Η κινεζική κυβέρνηση έχει εδώ και πολύ καιρό καταλήξει σε ξεκάθαρα συμπεράσματα γύρω από την πολιτική αναταραχή που συνέβη στα τέλη της δεκαετίας του 1980. (…) Η οικονομική μας επιτυχία αποδεικνύει περίτρανα πως το μονοπάτι της ανάπτυξης που επιλέξαμε ήταν απόλυτα σωστό και διατηρεί την πλήρη υποστήριξη του λαού», αναφέρει η ανακοίνωση.
Καταγγελίες στον ΟΗΕ
Στην πραγματικότητα, όπως είδαμε και παραπάνω, της επετείου προηγήθηκε πογκρόμ συλλήψεων αλλά και υποχρεωτικών… «διακοπών», όπως ονομάζονται ευφημιστικά οι αναγκαστικές μετακινήσεις αντιφρονούντων σε άλλες πόλεις.
Το Γραφείο του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου γνωστοποίησε συγκεκριμένα πως έχει λάβει «δεκάδες αναφορές» σύμφωνα με τις οποίες αριθμός Κινέζων πολιτών τέθηκε υπό κράτηση ή απειλήθηκε το τελευταίο πενθήμερο.
Η εκπρόσωπος του Οργανισμού Ραβίνα Σαμντασάνι δήλωσε πως έλαβε επίσης πληροφορίες για «αυξημένη λογοκρισία» των αναφορών στην επέτειο της Τιεν Αν Μεν και πως καλεί τις κινεζικές αρχές «να διευρύνουν την ελευθερία του συνέρχεσθαι και της έκφρασης».
30 χρόνια στο σκοτάδι
Ακόμη και σήμερα, τριάντα χρόνια μετά, κανείς δεν γνωρίζει πόσοι άοπλοι πολίτες σκοτώθηκαν κατά την εφόρμηση των τεθωρακισμένων στην πλατεία τα ξημερώματα της 4ης προς 5η Ιουνίου 1989 και στο όργιο συλλήψεων και συνοπτικών εκτελέσεων που ακολούθησαν.
Ηταν άραγε πολλές εκατοντάδες ή λίγες χιλιάδες; Οπως κανείς δεν γνωρίζει τι συνέβη πραγματικά στον εμβληματικό, ανώνυμο άνδρα με τις σακούλες στα χέρια που, σε μια έκλαμψη ηρωισμού, βρήκε το θάρρος να στηθεί μπροστά στα τανκς, για να απαθανατιστεί σε μία από τις πιο διάσημες φωτογραφίες όλων των εποχών. Εκτελέστηκε; Γλίτωσε; Μάλλον δεν θα το μάθουμε ποτέ.
Η μοντέρνα Κίνα πανηγυρίζει, και δικαίως, για την πυρετώδη οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία μιας νέας «μεσαίας τάξης» σχεδόν 200 εκατομμυρίων ψυχών, αποτέλεσμα του υπό μονοκομματικό, απολυταρχικό έλεγχο υβριδίου κρατικού καπιταλισμού με στόχο τη διεθνή αγορά που επιβλήθηκε εκεί μετά το «άνοιγμα» του Μάο και κυρίως του Ντενγκ στη Δύση και τις αγορές της. Οπως πανηγυρίζει και για τη χαλάρωση των περιορισμών σε ορισμένες πτυχές της καθημερινότητας -για παράδειγμα στην «πολιτική του ενός παιδιού» ανά οικογένεια, που έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί.
Οσον αφορά όμως τις πολιτικές ελευθερίες, τον κεντρικό έλεγχο της οικονομίας και τον απόλυτο έλεγχο του Κ.Κ. Κίνας πάνω στη ζωή των υπηκόων του, τίποτε δυστυχώς δεν έχει αλλάξει όλο αυτό το διάστημα.
Εκτός, ίσως, από την επιλεκτική ευαισθησία των Δυτικών, και ιδιαίτερα των υποκριτών Αμερικανών, που μετά από δεκαετίες ουσιαστικής σιωπής και ολοένα και αυξανόμενων, κολοσσιαίων εμπορικών συναλλαγών με το Πεκίνο, θυμήθηκαν τώρα –εν μέσω του εμπορικού πολέμου που κήρυξε μονομερώς ενάντια στην Κίνα ο Ντόναλντ Τραμπ και ήδη συγκλονίζει τα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομίας– τα θύματα των τανκς…
Γιατί, αν έχουν δίκιο σε κάτι οι Κινέζοι «κόκκινοι μανδαρίνοι», αυτό είναι η ευκολία με την οποία οι ψευτο-δημοκράτες Δυτικοί κουνάνε το δάχτυλο και παραδίδουν μαθήματα «δημοκρατίας» και «ανθρωπισμού» σε βάρος των εκάστοτε γεωπολιτικών και οικονομικών ανταγωνιστών τους, την ώρα που στηρίζουν παντοιοτρόπως άλλους, φιλικότερους στα συμφέροντά τους αλλά εξίσου ή και περισσότερο αιμοχαρείς δικτάτορες και μονάρχες…
