Πικροδάφνη: το ρέμα που συνεχίζουμε να πληγώνουμε

«Θέλω να καταγγείλω στην εφημερίδα σας ότι σε αλάνα-αλσύλλιο παρακείμενο στο ρέμα της Πικροδάφνης, στα όρια των Δήμων Παλαιού Φαλήρου και Αγίου Δημητρίου, έχει δημιουργηθεί ανεξέλεγκτος παράνομος σκουπιδότοπος. Κόσμος πάει και αφήνει κρυφά μπάζα οικοδομής, σκουπίδια, υπάρχουν ακόμα και σάπιες καρότσες αυτοκινήτων, ακριβώς στα πρανή του ρέματος που έχει ανακηρυχθεί προστατευόμενος υγρότοπος».

Η καταγγελία έφτασε στα γραφεία της «Εφ.Συν.» από αναγνώστη της εφημερίδας ένα καυτό απόγευμα του Ιουλίου, την περίοδο των βουλευτικών εκλογών.

Ο Γιώργος Καδδάς, κάτοικος Παλαιού Φαλήρου, συνταξιούχος ξυλουργός και ερασιτέχνης αθλητής μεγάλων αποστάσεων, ανακάλυψε τον κρυφό σκουπιδότοπο στο ρέμα που όλοι αγαπούσαν να πληγώνουν, σε μια από τις καθημερινές μοναχικές εξορμήσεις του για τζόγκινγκ.

«Εχω ενημερώσει την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Δήμου Παλαιού Φαλήρου. Μου είπαν ότι δεν είναι στη δική τους δικαιοδοσία, αλλά εμπίπτει στον όμορο Δήμο Αγίου Δημητρίου. Οπως με ενημέρωσαν, έχουν γίνει και άλλες καταγγελίες δημοτών. Μου είπαν ότι έχουν προσφερθεί να καθαρίσουν το ρέμα με δικά τους μέσα, έχουν στείλει και το σχετικό φωτογραφικό υλικό στον Δήμο Αγίου Δημητρίου, χωρίς ανταπόκριση. Πρέπει κάτι να γίνει επειγόντως, γιατί τα βουνά με τα σκουπίδια μεγαλώνουν και με την επόμενη μεγάλη βροχή τα μπάζα θα πέσουν κατευθείαν στο ρέμα. Ελάτε να σας το δείξω, άλλο να σας τα λέω και άλλο να το βλέπετε με τα μάτια σας».

Μέχρι εδώ η ιστορία είναι μάλλον συνηθισμένη. Ενας ευαισθητοποιημένος πολίτης, με οικολογικές ανησυχίες, καταγγέλλει τα κακώς κείμενα στη γειτονιά του και απευθύνεται στον Τύπο για να βρει το δίκαιό του, καθώς φοβάται ότι αν ακολουθήσει μόνο την επίσημη γραφειοκρατική οδό, το παράπονό του θα καταλήξει σε κάποιο συρτάρι.

Ηταν κάποτε ποτάμι

Δεν είναι η πρώτη φορά που στην «Εφ.Συν.» φτάνουν καταγγελίες για τοπικά περιβαλλοντικά ζητήματα, πόσο μάλλον για την Πικροδάφνη, ένα από τα σημαντικότερα και πιο πολύπαθα ρέματα του λεκανοπεδίου, το τελευταίο στη νότια Αττική που διατηρείται στη φυσική μορφή του. Με μήκος 9,3 χιλιόμετρα, είναι άλλωστε το τρίτο μεγαλύτερο ποτάμι της Αττικής μετά τον Κηφισό και τον Ιλισό, ξεκινά από τους πρόποδες του Υμηττού και εκβάλλει στον Σαρωνικό, στην ακτή Εδέμ.

Διασχίζει τους Δήμους Ηλιούπολης, Αγίου Δημητρίου, Παλαιού Φαλήρου, Αλίμου. Μαζί με το ρέμα Καλογήρου, που συμβάλλει με την Πικροδάφνη και ανήκει στην ίδια λεκάνη απορροής, αγγίζει επίσης τους Δήμους Βύρωνα, Καρέα, Δάφνης, Νέας Σμύρνης.

Με ένα μεγάλο μέρος της κοίτης του (περίπου τα 3 από τα 9,3 χιλιόμετρα) εγκιβωτισμένο και καλυμμένο από κτίσματα και δρόμους, παραμένει ωστόσο ένας πράσινος πνεύμονας ζωής στο λεκανοπέδιο, χαρακτηρισμένος επίσημα με νόμους και υπουργικές αποφάσεις ως «ζώνη ιδιαιτέρου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος», «υδατόρεμα Α’ προτεραιότητας» και «υγρότοπος Β’ προτεραιότητας». Στο ρέμα και στις όχθες της Πικροδάφνης βρίσκουν καταφύγιο δεκάδες είδη άγριων πουλιών και υδρόβιων ζώων, μεταξύ τους προστατευόμενα ή υπό εξαφάνιση είδη, όπως η χελώνα Mauremis και το χέλι Anguilla anguilla.

Κι όμως, παρά την υπερτοπική περιβαλλοντική σημασία του, παρά τους νόμους που το προστατεύουν στα χαρτιά, παρά τις πολύχρονες και κοπιώδεις προσπάθειες κινημάτων πολιτών για τη διάσωσή του, ώστε να παραμείνει στη φυσική του μορφή και να μην «τσιμεντωθεί» στο όνομα της ανάπλασης, το ρέμα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από πολλούς σαν χωματερή. Ως ένα μέρος όπου μπορούν κρυφά, όταν δεν τους βλέπει το όχι ακριβώς άγρυπνο μάτι των Αρχών, να ρίχνουν ανενόχλητοι τα μπάζα τους, ακόμα και οικιακά ή βιοτεχνικά λύματα από παράνομες συνδέσεις με αγωγούς όμβριων υδάτων.

Ο κ. Γιώργος Καδδάς τα γνωρίζει όλα αυτά, αλλά δεν αδιαφορεί. Μας ξεναγεί σε ένα τοπίο που από τη μια μοιάζει με κρυμμένο φυσικό παράδεισο, με καλαμιές, πράσινο, τρεχούμενο νερό, το κόασμα των βατράχων και το κελάηδισμα των πουλιών να ακούγεται τα πρωινά. Από την άλλη κρύβει όλη την ασχήμια που μπορεί να αφήσει η ανθρώπινη ασυνειδησία.

Σε έναν μισοκρυμμένο χωματόδρομο, κοντά στη συμβολή των οδών Κατσώνη και Καλλικράτους, σε ένα σημείο που θα μπορούσε να είναι χώρος αναψυχής, χάσκουν σκουριασμένοι σκελετοί Ι.Χ. διακοσμημένοι με κάθε λογής σκουπίδι. Στα πρανή του ρέματος, δηλαδή στις χωμάτινες πλαγιές που οδηγούν στην κοίτη, είναι σπαρμένες μισολιωμένες πλαστικές σακούλες με μπάζα οικοδομής, τσιμέντο, τούβλα, σπασμένα πλακάκια και νιπτήρες, πλαστικοί σωλήνες αποχέτευσης.

Κατά μήκος του ρέματος, αντί για τη χλωρίδα που θα μπορούσε να ανθίσει, είναι πολυκαιρισμένα πλαστικά, που δεν πρόκειται να αποσυντεθούν στον αιώνα τον άπαντα. Μια εικόνα που σε κάνει να ντρέπεσαι. Πολύ περισσότερο όταν όλη αυτή η βρομιά και η μόλυνση δεν γειτνιάζει απλώς με ένα από τα πιο όμορφα δώρα της φύσης -γιατί τι άλλο παρά δώρο είναι το ρέμα που δίνει ανάσα στην τσιμεντούπολη- αλλά απειλεί να το πνίξει, μετατρέποντάς το σε οχετό.

Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η γραφειοκρατική πλευρά της περιπέτειας του κ. Καδδά, ενδεικτική του πώς ενίοτε οι τοπικές αρχές αντιμετωπίζουν τους πολίτες που ενδιαφέρονται για τα κοινά, σχεδόν σαν ενοχλητική αλογόμυγα που τους ζαλίζει τα αυτιά.

«Τίνος είναι, ρε γυναίκα, τα μπάζα;» θα μπορούσε να είναι συνοπτικά η απάντηση που (δεν) πήραμε από τους υπεύθυνους του Δήμου Αγίου Δημητρίου – στον οποίο, όπως επιμένουν οι αρμόδιοι από το Παλαιό Φάληρο, ανήκει η περιοχή του παράνομου σκουπιδότοπου.

Συμβαίνουν αυτά!

Επισκεπτόμαστε το δημαρχείο, όπου ο υπεύθυνος Τύπου -καθώς ο πολίτης συνοδεύεται από δημοσιογράφο- μας λέει ότι «αυτά συμβαίνουν παντού, από τότε που υπάρχει το ρέμα. Δεν μπορούμε να αστυνομεύουμε συνέχεια».

Αρνούμενος να κάνει δήλωση, μας παραπέμπει στον αντιδήμαρχο Περιβάλλοντος, ο οποίος ωστόσο δεν απαντάει στο τηλέφωνο. Με τα πολλά μάς στέλνουν στο πρωτόκολλο, να υπογράψουμε γραπτή καταγγελία. Ολοι λένε πως δεν έχουν ιδέα ότι υπάρχει αυτή η αυτοσχέδια χωματερή και δεν ξέρουν καν αν ανήκει στον δήμο τους.

Απευθυνόμαστε εκ νέου στο Παλαιό Φάληρο. Ο υπεύθυνος των Υπηρεσιών Καθαριότητας κ. Παππαδάκης, συμβουλευόμενος τους χάρτες, μας διευκρινίζει ότι τα μπάζα είναι του όμορου δήμου. Οσο για την καταγγελία του πολίτη, έχει πάρει τον επίσημο δρόμο της. Αν αυτός θα έχει αποτέλεσμα στο εγγύς μέλλον, μένει να φανεί