Αθώες φωνές ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά

Η αποστολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα την Κολομβία εξέφρασε την ανησυχία της για τις προκλήσεις της εφαρμογής των συμφωνιών ειρήνης του 2016, κυρίως δε για τις δολοφονίες πρώην ανταρτών αλλά και κοινωνικών και κοινοτικών ηγετών. Σύμφωνα με τον Συνήγορο του Λαού, από το 2016 έως τον Φεβρουάριο φέτος έχουν δολοφονηθεί 462 κοινωνικοί ηγέτες, ενώ κατά το Ιδρυμα Ερευνών Ειρήνης και Ανάπτυξης, ο αριθμός ξεπερνά τους 700 και σε αυτόν προστίθενται και 140 πρώην αντάρτες.

Αλλά για τους κατοίκους των αυτοσχέδιων οικισμών που απλώνονται στους λόφους του Μεντεγίν, όλα αυτά δεν αποτελούν είδηση γιατί εκεί η ζωή τους ορίζεται από τη βία ενόπλων και συμμοριών. Το τέλος του εμφυλίου δεν σχετίζεται και ούτε έφερε το τέλος των συρράξεων στις φτωχογειτονιές πόλεων όπως το Μεντεγίν, που σαρώνεται από την εγκληματικότητα, τη διακίνηση ναρκωτικών, τις μάχες για την κυριαρχία ολόκληρων περιοχών της. Η ειρήνη ποτέ δεν άγγιξε την πόλη όπου παραστρατιωτικοί, αντάρτικα πόλης, καρτέλ ναρκωτικών, εγκληματικές δομές και δυνάμεις ασφαλείας ευθύνονται για τις δολοφονίες 80.346 από το 1995 έως τις αρχές του 2018 και όπου και σήμερα συνεχίζουν να σκορπούν θάνατο, απειλές, εκβιασμούς, ορίζοντας συχνά τη ζωή των νέων και τη μοίρα τους.

Νέων σαν τον Φλάκο και τον Τζον Χάιρο, που μεγάλωσαν μαζί. Στο Αλτος ντε λα Τόρε (Υψη του Πύργου) ο ένας, στο Πασίφικο (Ειρηνικός) ο άλλος. Δύο όμορα «μπάριος», φτωχογειτονιές του Μεντεγίν, που δεν έχουν καμιά σχέση με την ονομασία τους: κανένας πύργος δεν αλλοιώνει το τοπίο από τις παράγκες και τα πιο πρόσφατα μισοχτισμένα σπίτια από τούβλα και τίποτα δεν είναι ειρηνικό εδώ όπου η βία είναι μια βιωμένη καθημερινότητα. Παράλληλες ιστορίες, που ενσαρκώνουν την κακοδαιμονία όσων γεννήθηκαν σε τόπους όπου η διαφυγή από μια σχεδόν προδιαγεγραμμένη μοίρα αποτελεί άθλο με ακριβό τίμημα και αβέβαιη κατάληξη.

Με διαφορετικές καταβολές αλλά παρόμοιες εμπειρίες, ανδρώθηκαν μαζί, έγιναν ενεργά μέλη της οργάνωσης «Νέοι Σπέρνοντας το Μέλλον» και έφηβοι το 2005 συμμετείχαν με ενθουσιασμό σε ένα εργαστήρι φωτογραφίας που οργάνωσαν ο Γιώργος Τσαρμπόπουλος, τότε επικεφαλής του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Μεντεγίν, και άλλοι εθελοντές. Εμαθαν να μιλούν για τις εμπειρίες τους μέσα από τον φακό και να λειαίνουν τις διαφορές τους μέσα από την κοινή δύσκολη καθημερινότητα, ένιωσαν στην πράξη πως υπάρχουν ευκαιρίες να ξεφύγουν από τη βία και να διεκδικήσουν μια προοπτική, πάλεψαν πλάι πλάι για να φέρουν στις κοινότητές τους ηλεκτρισμό, νερό, ένα μικρό γήπεδο, ένα σχολείο, μα κυρίως αξιοπρέπεια. Κι έπειτα οι δρόμοι τους χώρισαν.

Ο Φλάκο δουλεύει όπου μπορεί, από διανομέας ως οικοδόμος, παντρεύτηκε, έχει ένα μωρό, ενώ παράλληλα σπουδάζει μηχανικός και τούβλο το τούβλο φτιάχνει ένα σπίτι δίπλα στην παράγκα του πατέρα του, για να στεγάσει την καλύτερη ζωή που οικοδομεί καθημερινά. Ενώ ο Τζον Χάιρο ακολούθησε τα χνάρια του μεγάλου του αδελφού, που έμπλεξε με τους παραστρατιωτικούς, έφτιαξαν μια συμμορία που εκβίαζε μικρομαγαζάτορες για προστασία, οι παλιοί του φίλοι της ομάδας φωτογραφίας και της νεολαιίστικης οργάνωσης, όπως ο Φλάκο, ξέκοψαν μαζί του, ώσπου τελικά κατέληξε στη φυλακή.

Πριν από λίγο οι ζωές τους διασταυρώθηκαν βίαια και κατέληξαν τραγικά για τον Φλάκο, που αναγκάστηκε να εκτοπιστεί. Οι πληροφορίες είναι συγκεχυμένες. Οι άνθρωποι φοβούνται να μιλήσουν στο τηλέφωνο και οι απαντήσεις είναι μονολεκτικές. Λένε πως μετά την αποφυλάκιση του Τζον Χάιρο ξέσπασε πόλεμος ανάμεσα στη συμμορία του και άλλη εγκληματική ομάδα που διεκδικεί τον έλεγχο της γειτονιάς. Σε μια συμπλοκή ανάμεσά τους, παρενέβη η αστυνομία και ένα από τα μέλη της συμμορίας του Τζον Χάιρο, αναζητώντας καταφύγιο, μπήκε με τη βία των όπλων στο σπίτι του Φλάκο, όπου και συνελήφθη.

Το ίδιο βράδυ η αντίπαλη συμμορία, που θεώρησε ότι ως «φίλος» του Τζον Χάιρο πρόσφερε καταφύγιο σε αντίπαλό της, απείλησε τον Φλάκο ότι ή θα φύγει εκείνη τη στιγμή όχι από τη γειτονιά, αλλά από την πόλη, ή θα τον σκοτώσουν μαζί με όλη του την οικογένεια. Αυτά τα τελεσίγραφα είναι αναπότρεπτη μοίρα στο Μεντεγίν. Ο Φλάκο έφυγε. Εκτοπισμένος ξανά, άφησε πίσω του οικογένεια, δουλειά, σπουδές, για να κρυφτεί όσο ο Τζον Χάιρο, άλλοτε σύντροφός του στα όνειρα για αλλαγή και προκοπή, βασιλεύει στο παιχνίδι της εγκληματικής κυριαρχίας με κάθε τίμημα.

Ακόμη μια ιστορία ενδοαστικού εκτοπισμού που δεν έγινε ούτε μονόστηλο στον Τύπο αυτής της πόλης, όπου ο πόλεμος ανάμεσα στις συμμορίες έχει αυξήσει κατά 20% τον αριθμό των εκτοπισμένων τον τελευταίο χρόνο. Το 2017 εκτοπίστηκαν 3.494 και 3.376 το πρώτο δεκάμηνο του 2018. Διωγμένοι από τη βία εν καιρώ ειρήνης.