Συναίνεση στο προσκήνιο για να (ξανα)σωθούν τα προσχήματα ή κάτι κινείται τελικά στο διπλωματικό παρασκήνιο; Εν μέσω αυξομειούμενων εντάσεων μεταξύ Δύσης και Τεχεράνης, διπλωμάτες του Ιράν, της Γαλλίας, της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Ρωσίας και της Κίνας -ήτοι των εναπομείναντων μερών της διεθνούς συμφωνίας του 2015 για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα (JCPOA)- επαναβεβαίωσαν χθες, σε έκτακτη συνάντηση στη Βιέννη, τη δέσμευσή τους στη διάσωση των συμπεφωνημένων. Αυτά, κόντρα στις πιέσεις των ΗΠΑ για την πλήρη κατάργηση της JCPOA, αλλά και στις κλιμακωτές αθετήσεις όρων της από την Τεχεράνη…
«Ολες οι πλευρές εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να περιφρουρήσουν την JCPOA και να την εφαρμόσουν με ισορροπημένο τρόπο», ανακοίνωσε ο επικεφαλής της κινεζικής αντιπροσωπείας, Φου Κονγκ, γενικός διευθυντής του τμήματος Ελέγχου Εξοπλισμών του κινεζικού ΥΠΕΞ. Επίσης, υπογράμμισε, «εξέφρασαν την ισχυρή αντίθεσή τους στη μονομερή επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ».
Για «εποικοδομητική ατμόσφαιρα» και «καλές συζητήσεις» έκανε λόγο ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί -παρά την πρόσφατη κρίση στις σχέσεις Τεχεράνης και Λονδίνου με τις πρόσφατες αλληλοκατασχέσεις τάνκερ. «Δεν μπορώ να πω ότι τα λύσαμε όλα», τόνισε, «μπορώ να πω ότι υπάρχουν πολλές δεσμεύσεις».
Χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες, ο Ιρανός αξιωματούχος επισήμανε ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός Instex -που έχει σχεδιαστεί ως «όχημα» για τη συνέχιση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ε.Ε. και Τεχεράνης με (κατ’ ευχήν) αποφυγή των δευτερογενών κυρώσεων από τις ΗΠΑ- «μπορεί να μη λειτουργεί ακόμη, βρίσκεται όμως στα τελικά του στάδια». Ουδεμία αναφορά έκανε στο εάν υπήρξε κάποια εξέλιξη επί του ιρανικού αιτήματος ο μηχανισμός να καλύψει και τις εξαγωγές πετρελαίου.
Το πόσο ρευστή είναι πάντως η κατάσταση καταδεικνύει το γεγονός ότι στη συνάντηση στη Βιέννη αποφασίστηκε επί της αρχής η διεξαγωγή συνόδου σε επίπεδο ΥΠΕΞ, χωρίς ωστόσο να οριστεί ημερομηνία…
Εντείνοντας εν τω μεταξύ τις έμμεσες πιέσεις, κυρίως στους Ευρωπαίους, η Τεχεράνη αφενός διεμήνυε χθες, μέσω «διαρροών» στο ιρανικό πρακτορείο ISNA, ότι ο επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ιράν, Αλί Ακμπάρ Σαλεχί, ενημέρωσε τους Ιρανούς βουλευτές πως θα ξαναρχίσει η λειτουργία του πυρηνικού αντιδραστήρα βαρέος ύδατος στο Αράκ, καθιστώντας έτσι πιθανή την παραγωγή πλουτωνίου. Αφετέρου απέρριψε, διά στόματος του Ιρανού προέδρου, τα σχέδια του Λονδίνου για τη συγκρότηση μιας ναυτικής δύναμης, υπό ευρωπαϊκή ηγεσία, με αποστολή τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, στον Κόλπο.
«Η παρουσία ξένων δυνάμεων όχι μόνο δεν θα βοηθήσει την ασφάλεια της περιοχής, αλλά θα είναι ο κύριος παράγοντας για ένταση», τόνισε ο Χασάν Ρουχανί, χαρακτηρίζοντας και πάλι ως γενεσιουργό αιτία της «τη μονομερή αποχώρηση της Αμερικής» από τη JCPOA. Με την ευκαιρία, δε, εξέφρασε την ελπίδα ότι η «εξοικείωση» του Βρετανού νέου πρωθυπουργού, Μπόρις Τζόνσον, «και η παρουσία σας κάποτε στην Τεχεράνη» να αποτελέσουν «μια σημαντική βοήθεια στο να ξεπεραστούν τα υπάρχοντα εμπόδια στην ανάπτυξη και τη διεύρυνση των διμερών σχέσεων».
Το γεγονός ότι το Λονδίνο έστειλε χθες και δεύτερο πολεμικό πλοίο για τη συνοδεία και ασφάλεια βρετανικών εμπορικών που διαπλέουν το Στενό του Ορμούζ δεν άφηνε και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.
Σύμφωνα πάντως με τον Βρετανό νέο υπουργό Αμυνας, Μπεν Γουάλας, το μέτρο θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι να βρεθεί διπλωματική λύση για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Προφανώς το παρασκηνιακό παζάρι συνεχίζεται προς ποικίλες κατευθύνσεις.
