Στην «πολιτική» ιστορία του φαρμάκου στη χώρα μας λίγες πράξεις και αποφάσεις μπορούν να θεωρηθούν ως πραγματική «πολιτική φαρμάκου».
Οι κυβερνήσεις που προηγήθηκαν μάλλον δεν γνώριζαν το αντικείμενο… κρίνοντας εκ του αποτελέσματος βεβαίως. Μικρή φωτεινή εξαίρεση η αρχική φάση του ΕΣΥ με την εθνική φαρμακοβιομηχανία, το εθνικό συνταγολόγιο κ.λπ.
Δυστυχώς τόσο η Νέα Δημοκρατία όσο και το ΠΑΣΟΚ στη συνέχεια διαχειρίστηκαν το φάρμακο ως ένα πρόσφορο πεδίο για «μπίζνες», με καταστρεπτικές φυσικά συνέπειες για τη χώρα.
Ετσι σαν αντικείμενο το φάρμακο αντιμετωπίστηκε ως άλλο ένα ακόμη εμπορικό προϊόν, για το οποίο –απλώς- θα έπρεπε να τηρούνται κάποιες ειδικές, «αγορανομικές» κατά κάποιον τρόπο, διατάξεις.
Βεβαίως ήδη από το 2009 στην παγκόσμια βιβλιογραφία επισημαινόταν η ανάγκη οι πολιτικές ρυθμίσεις που αφορούσαν το φάρμακο να εστιάζουν σε δύο στόχους:
α) Στην ενίσχυση της πληροφόρησης σχετικά με την κατανομή των κονδυλίων που αφορούν τη θεραπευτική διαχείριση των νοσημάτων και την επακόλουθη άσκηση πολιτικών.
Ως τότε οι όποιες «πολιτικές» «επιτυγχάνονταν» αποκλειστικά μέσω τιμολόγησης. Η σύσταση αυτή απαιτούσε και απαιτεί «monitoring», δηλαδή συστηματική καταγραφή δεδομένων και τη συνοδό εξαγωγή συμπερασμάτων και στη συνέχεια διάχυση των όποιων συμπερασμάτων στους παράγοντες που ρυθμίζουν τις πολιτικές υγείας, ώστε να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές.
β) Στην αναθεώρηση της γενικής πολιτικής «διαμοιρασμός κόστους» με νέο στόχο να επιτευχθεί αύξηση της διαθεσιμότητας (δυνατότητας) και της ισότητας στην πρόσβαση στο φάρμακο.
Αντί της δέουσας όμως προσαρμογής –συμβατής με τις νόρμες που θέτει η κοινωνική φαρμακολογία- που όφειλαν να υλοποιήσουν οι κυβερνήσεις Νέας Δημοκρατίας και των πολιτικών προγόνων του ΚΙΝ.ΑΛΛ., οι ταγοί… αναλίσκονταν σε «περίπλοκες εξισώσεις» προσαρμοσμένες στις ανάγκες εκλεκτικής στήριξης διεθνών μεγάλων φαρμακευτικών ομίλων.
Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτή που δικαιούται να ισχυριστεί πως πρώτη φορά στη χώρα ξεκινά Πολιτική Φαρμάκου και αρχίζει να διαχειρίζεται την πολυφαρμακία και την υπερσυνταγογράφηση, καθώς πρώτη φορά ο ΕΟΠΥΥ άσκησε ουσιαστικούς και συστηματικούς ελέγχους συνταγογράφησης.
Η κυβέρνηση ενήργησε με βάση τη διεθνή διαπίστωση ότι η υπερσυνταγογράφηση και η ακατάλληλη συνταγογράφηση περιορίζουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, αλλά και της «καλής υγείας» χιλιάδων ασθενών, όπως και γενικότερα εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων που λαμβάνουν φάρμακα, παγκόσμια.
Στις ΗΠΑ δε το πρόβλημα θεωρήθηκε ότι είχε πάρει επιδημικές διαστάσεις. Βέβαια ο τομεάρχης Υγείας της Ν.Δ., που πρόσφατα μας μίλησε για αποτελεσματικά, φτηνά και καινοτόμα φάρμακα,-«σύνθημα άνευ νοήματος»- ξεχνά πως οι διασώστες (Rescuers) της Ν.Δ. μαζί με τους νυν συνοδοιπόρους του ΚΙΝ.ΑΛΛ. εκείνη την περίοδο εκινούντο στον αστερισμό της «NOVARTIS».
Εκεί θυσίασαν 2,2 εκατομμύρια Ελληνες για να πετύχουν υψηλές τιμές για λογαριασμό αυτής και άλλων… Αν δεν το είχαν κάνει πιθανώς θα εξασφάλιζαν μέρος του δημοσιονομικού ισοδυνάμου ώστε να μην κλείσουν τις πόρτες των νοσοκομείων με ανάλγητο και κυνικό τρόπο σε εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες ανασφάλιστους…
Η πρώτη αποτελεσματική προσπάθεια περιορισμού αναποτελεσματικών θεραπειών επίσης πιστώνεται στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ πάλι μέσω μηχανισμού ελέγχου συνταγογράφησης όχι μόνο στον τομέα φαρμάκων, αλλά και στο υγειονομικό υλικό π.χ. επιθέματα.
Επιπλέον, μια και αναφερόμαστε στον έλεγχο κόστους με στόχο φτηνά φάρμακα, πρέπει να επισημάνουμε πως η διείσδυση γενοσήμων κατά βάση σε νοσοκομειακό επίπεδο πάλι στην παρούσα ηγεσία του υπουργείου και την κυβέρνηση πιστώνεται, όπου -επιπλέον- γίνεται πια με συστηματικό τρόπο monitoring στα φαρμακεία των νοσοκομείων.
Αντίθετα, στην πρωτοβάθμια περίθαλψη η διείσδυση γενοσήμων υπολείπεται σε πολύ μεγάλο βαθμό αναλογικά με τη δευτεροβάθμια.
Να σημειωθεί πως η «μέχρι τώρα» πρωτοβάθμια περίθαλψη αποτελούσε και αποτελεί τον βασικό αντιπολιτευτικό πόλο στην κυβερνητική πολιτική, όπου βέβαια η διείσδυση της Ν.Δ. είναι σημαντική…
Σε αυτό το επίπεδο λοιπόν είναι τουλάχιστον αστείο να μιλούν κάποιοι για έλεγχο της συνταγογράφησης αντιβιοτικών και να δηλώνουν επιπλέον τη «βούλησή» τους για απαγόρευση χορήγησης αντιβιοτικών από τα φαρμακεία χωρίς συνταγή.
Τη θέση αυτή έχει ο ΣΥΡΙΖΑ εδώ και 7 χρόνια, η εφαρμογή όμως ενός τέτοιου μέτρου απαιτεί πρόσθετες προσαρμογές που βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ επιπρόσθετα πρέπει να συνυπολογιστεί η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της χώρας, ειδικά σε ό,τι αφορά μικρές και απομακρυσμένες περιοχές.
Πέραν όμως αυτής της ιδιαιτερότητας, χρειάζεται συστηματική προσπάθεια αλλαγής συμπεριφοράς των ίδιων των ληπτών υπηρεσιών υγείας, όπως επίσης και της χρήσης αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία που καθιστά ακόμη πιο σύνθετη τη διαχείριση της ανάγκης για δραστική μείωση της κατανάλωσης αντιμικροβιακών.
Σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπογραμμιστεί, απέναντι στις λαϊκίστικες αρλούμπες που μας εξέθεσε με στόμφο ο τομεάρχης Υγείας της Ν.Δ., πως πρώτη φορά επίσης με την παρούσα ηγεσία του υπ. Υγείας και την παρούσα κυβέρνηση επιδιώκεται συστηματικά ο εξορθολογισμός χορήγησης των αντιμικροβιακών.
Θεραπευτικά πρωτόκολλα, συστηματική καταγραφή βακτηριαιμιών, έλεγχος χορήγησης προωθημένων αντιβιοτικών, ήταν άγνωστα στη χώρα και σίγουρα έξω από τις προτεραιότητες όσων αντιλαμβάνονται το φάρμακο σαν εμπόρευμα και όχι σαν αγαθό.
Και αυτή ακριβώς η προσέγγιση τεκμηριώνεται απόλυτα στο τεθλασμένο γονατογράφημα του κ. Βασ. Οικονόμου, ο οποίος αντιλαμβάνεται τον πάσχοντα ως πειραματόζωο.
Γι’ αυτό άλλωστε χωρίς να γνωρίζει τι είναι, αναδεικνύει τις κλινικές μελέτες ως πηγή προστιθέμενης αξίας και εσόδων στην εθνική οικονομία… Η εφαρμογή κλινικών μελετών εφαρμόζεται σε ειδικές κατηγορίες ασθενών, όπου άλλες θεραπείες έχουν αστοχήσει.
Πρέπει να υπογραμμιστεί πως η χώρα μας είναι ακόμη θεσμικά σχετικά ανοχύρωτη όσον αφορά τα δικαιώματα των ασθενών, ώστε να υπάρχουν κατάλληλοι ελεγκτικοί μηχανισμοί που θα ελέγχουν νόσους, ασθενείς, βιβλιογραφία κ.λπ.
Καταλήγοντας, ζούμε έπειτα από πολλά χρόνια μια περίοδο συστηματικής αναγέννησης του ΕΣΥ, ζούμε για πρώτη φορά την ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, ζούμε μια γενναία ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού (ιατρικού, νοσηλευτικού, τεχνικού κ.λπ.), ζούμε μια περίοδο αναβάθμισης του ιατρο-υγειονομικού τεχνολογικού εξοπλισμού.
Στα τέσσερα χρόνια που προηγήθηκαν ζήσαμε μια μικρή επανάσταση στο υγειονομικό σύστημα, από την εγκατάλειψη και τον μαρασμό περάσαμε στην αναβάθμιση και την αναγέννηση, βρισκόμαστε σε μια πορεία καθολικής υγειονομικής κάλυψης, όπως επιτάσσει –μεταξύ άλλων– και ο ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας).
Η εμπορευματοποίηση της δημόσιας υγείας που πρεσβεύει η Νέα Δημοκρατία είναι γνωστή στους πολίτες…
*Μέλος της Συντονιστικής Γραμματείας του Τμήματος Υγείας του ΣΥΡΙΖΑ (υπεύθυνος φαρμάκου) Διοικητής Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων
