Η πολιτική ως ασυλία

Οταν η βρετανική αστυνομία συνέλαβε τον Ασάνζ στην πρεσβεία του Ισημερινού ύστερα από αίτημα των ΗΠΑ για έκδοσή του, ζητήθηκε από τον πρόεδρο Τραμπ να σχολιάσει το γεγονός, κι εκείνος απάντησε ότι δεν γνωρίζει τίποτα περί WikiLeaks και δεν έχει καμία σχέση με την υπόθεση.

Σε χρόνο μηδέν όμως –ας είναι καλά η τεχνολογία– το διαδίκτυο κατακλύστηκε από το τι είχε πει δημόσια στο πρόσφατο παρελθόν, με αφορμή το τεράστιο δώρο που του έκαναν τα WikiLeaks λίγο πριν από τις εκλογές δίνοντας στη δημοσιότητα την ηλεκτρονική αλληλογραφία της Χίλαρι Κλίντον: «Αγαπάω τα WikiLeaks!», «δεν είναι υπέροχα;» και άλλα παρόμοια. Αν και συνηθίζεται να αποκαλούμε τους πολιτικούς ψεύτες για ψύλλου πήδημα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι το πιθανότερο αλλά το μόνο συμπέρασμα είναι πως ο Τραμπ ψεύδεται και μάλιστα καραμπινάτα.

Στη Βρετανία, ο Μπόρις Τζόνσον, ο άτυπος ηγέτης και εμβληματική φυσιογνωμία του Brexit, υποστήριξε σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Telegraph ότι σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις η λύση την οποία προτιμούν οι περισσότεροι Βρετανοί είναι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς συμφωνία.

Κάποιος, το επάγγελμα δημοσκόπος, προσέφυγε στον κρατικό φορέα που επιβλέπει τα μέσα ενημέρωσης επειδή δεν υπάρχει ούτε μία δημοσκόπηση που να λέει κάτι τέτοιο. Υστερα από έρευνα ο φορέας αποφάνθηκε ότι η ένσταση ευσταθεί και απαίτησε από την εφημερίδα να επανορθώσει. Πράγμα που έκανε με διάφορες χωλές δικαιολογίες, όπως π.χ. ότι το κείμενο του Τζόνσον δεν έπρεπε να διαβαστεί κυριολεκτικά. Και σ’ αυτή την περίπτωση η μόνη δυνατή ερμηνεία ήταν ότι ο Τζόνσον παραποίησε την πραγματικότητα.

Τι το περίεργο, θα πείτε. Οι πολιτικοί παντού και πάντα παρουσίαζαν τα πράγματα όπως τους συμφέρει, χρησιμοποιώντας ευρύτατη γκάμα από τεχνάσματα που αρχίζουν με τη μετατόπιση της έμφασης και καταλήγουν στο χονδροειδές ψέμα. Δηλαδή, ουδέν καινόν υπό τον ήλιον.

Δυστυχώς, αυτό ακούγεται μεν εύλογο και μάλλον καθησυχαστικό, αλλά δεν είναι. Διότι τελευταία έχει προκύψει το εξής πρωτοφανές: μέχρι τώρα οι ισχυροί μπορούσαν με χίλιους δυο τρόπους να τη γλιτώνουν –διασυνδέσεις, ανταλλάγματα, κουκουλώματα κ.ο.κ.– αλλά έτσι και σ’ έπιαναν με τη γίδα στον ώμο ήσουν πολιτικά τελειωμένος. Το κατεστημένο δεν δίσταζε να θυσιάσει έναν από τους δικούς του για να προστατεύσει τους υπόλοιπους.

Σήμερα όμως –κι εδώ συμπίπτουν όλες οι εκτιμήσεις– τα αμαρτήματα των πολιτικών, ακόμα και τα πιο εξωφρενικά, δεν πλήττουν τη δημοτικότητά τους. Στη Βρετανία ο Τζόνσον εξακολουθεί να είναι ο αγαπημένος των Brexiteers, ενώ στην Αμερική, όχι μόνο τα ψέματα του Τραμπ περί WikiLeaks, αλλά και το ότι απάτησε τη σύζυγό του με μια πορνοστάρ, την οποία μάλιστα πλήρωσε με ένα μεγάλο ποσό για να μην πει τίποτα, δεν αποδείχθηκε επαρκές κίνητρο για να τον αποδοκιμάσουν οι κατά τα άλλα σεμνότυφοι και θρησκόληπτοι ψηφοφόροι του. Τραμπ και ξερό ψωμί!

Γιατί άραγε; Σίγουρα δεν πρόκειται για πολιτισμένη ανεκτικότητα που αποδέχεται το διαφορετικό. Θεωρώ ότι είναι πιο πιθανό στη μεταμοντέρνα εποχή μας και γενικά στη νεωτερικότητα, η πανταχού παρούσα έννοια της ανατροπής («το νέο επαναστατικό απορρυπαντικό») να λειτουργεί υποσυνείδητα ως πρότυπο, το οποίο μας προδιαθέτει να δικαιολογούμε ή ακόμα και να ηρωοποιούμε τον αιρετικό, τον παραβάτη και τον σκανταλιάρη.

Με άλλα λόγια, πολλοί άνθρωποι μπορεί να θαυμάζουν τον ισχυρό άνδρα (όχι όμως τη γυναίκα), ο οποίος προκλητικά δεν τηρεί τους κανόνες του παιχνιδιού και κάνει ό,τι κι εμείς θα θέλαμε να κάνουμε αλλά φοβόμαστε. Ισως επίσης οι σκυλοκαβγάδες μεταξύ μανιχαϊστών στο διαδίκτυο εκτρέφουν έναν χουλιγκανισμό που μετοίκησε στην πολιτική από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα, όπου η λατρεία της ομάδας παραμένει εξ ορισμού ακλόνητη.

Κι αν όλα αυτά δεν τα βρίσκετε επαρκώς δυσοίωνα, υπάρχει και κάτι άλλο, πολύ χειρότερο μακροπρόθεσμα. Δεν αποκλείεται η πίστη μας σε κάτι –είτε το Brexit στην περίπτωση του Τζόνσον είτε το America First στην περίπτωση του Τραμπ– να έχει γίνει τόσο απόλυτη και θυμικά φορτισμένη ώστε να θέτει εκτός συζήτησης οτιδήποτε άλλο και κυρίως τα μέσα που χρησιμοποιούμε για να το κατορθώσουμε.

Κι αυτό μας φέρνει στα δικά μας. Είναι αλήθεια ότι τα χειρότερα τα έχουμε αποφύγει, μέχρι στιγμής τουλάχιστον. Τα σύννεφα όμως μαζεύονται. Οι αυτοαποκαλούμενοι φιλελεύθεροι υπόσχονται μεν ως απώτατο στόχο τη ριζική εξυγίανση των εθνολαϊκιστικών πολιτικών μας ηθών, αλλά ταυτόχρονα, για να το πετύχουν, δεν διστάζουν να ντυθούν μακεδονομάχοι.

Ενώ οι Συριζαίοι που πολεμούν για την Ελλάδα, το δίκιο και τη λευτεριά, μας καλούν να παραβλέψουμε τα ψέματα, τα λάθη και τον τσαμπουκά τύπου Πολάκη για να μη στιγματιστεί η Αριστερά ή ακριβολογώντας, για να μη μετακομίσουν ο Τσίπρας και ο Καρανίκας από το Μαξίμου.