Eνα μοναδικό φωτογραφικό οδοιπορικό στους τόπους όπου πέρασαν μεγάλο μέρος της ζωής τους άνθρωποι με τη νόσο του Χάνσεν, η έκθεση «Μνήμες από τα χρόνια του Χάνσεν» άνοιξε χθες τις πύλες της στο νησάκι Σπιναλόγκα, στην Κρήτη. Η λέπρα σήμερα είναι μια ξεχασμένη ασθένεια η οποία όμως στιγμάτισε αρκετούς ασθενείς, που αναγκάστηκαν να ζήσουν σε συγκεκριμένους χώρους, όπως ήταν τα λεπροκομεία, με την ελπίδα της ίασής τους. Η λέπρα πήρε το όνομά της από τον Νορβηγό γιατρό Χάνσεν, ο οποίος το 1873 ταυτοποίησε το μυκοβακτηρίδιο της λέπρας ως αίτιο της ασθένειας.
Συνοδοιπόροι σε ένα μοναδικό ταξίδι στον χρόνο ξεκίνησαν τέσσερις φωτογράφοι, επαγγελματίες στον χώρο της Υγείας, ενώνοντας τις φωτογραφίες τους από πέντε τόπους όπου βρίσκονται τα πρώτα λεπροκομεία στην Ελλάδα. Η Ευαγγελία Μεϊμέτη, νοσηλεύτρια στην 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής, ο Σωτήρης Πατσατζάκης, παθολόγος-εντατικολόγος στο Νοσοκομείο της Καβάλας, ο Κωνσταντίνος Καρόζης, παθολόγος-λοιμωξιολόγος στο 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, και η Χαρίκλεια Λούπα, παθολόγος-λοιμωξιολόγος στο Νοσοκομείο «Αμαλία Φλέμιγκ» στην Αθήνα.
«Μνήμες από τα χρόνια του Χάνσεν» – Σπιναλόγκα
Οι φωτογράφοι επισκέφθηκαν το πρώτο λεπροκομείο της Ελλάδας το οποίο είναι στη Χίο, βρέθηκαν σε χαλάσματα όπως στη Σάμο και τη Λέρο, σε ιστορικά μνημεία όπως στη Σπιναλόγκα και άλλοτε πάλι σε κατοικήσιμα από ανθρώπους κτίρια που τους έμαθαν τι σημαίνει υπομονή και δύναμη, όπως το Νοσοκομείο «Αγ. Βαρβάρα» στην Αθήνα.
«Το λεπροκομείο στη Χίο ιδρύθηκε στα τέλη του 14ου αιώνα από τους Γενουάτες», σημειώνουν καταγράφοντας την ιστορία του. «Κατά την καταστροφή του 1822, οι ασθενείς, όπως και οι υπόλοιποι κάτοικοι του νησιού, σφαγιάστηκαν. Το ίδρυμα λειτούργησε ξανά μετά το 1831 με φροντίδα της κοινότητας. Το 2011 χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού».
Στη Σάμο, η ανέγερση του λεπροκομείου αποφασίστηκε στην παραλία στο Ν. Καρλόβασι, στη θέση Παναγίτσα, «με δαπάνη του μοναστηριακού ταμείου και λειτούργησε αδιάκοπα μέχρι το 1966.
Στη Λέρο, οι ασθενείς απομονώνονταν σε ένα λεπροκομείο κοντά στη θάλασσα, στο ρωμαϊκό φρούριο. Λίγο αργότερα με τη βοήθεια των Ελλήνων Αιγυπτιωτών, χτίστηκε ένα μικρό λεπροκομείο, βορειότερα στην περιοχή Μπρούζι. Η Σπιναλόγκα ξεκίνησε να λειτουργεί με Κανονιστικό Διάταγμα της Κρητικής Πολιτείας το 1903. Ωστόσο η εγκατάσταση των λεπρών ξεκίνησε το 1904. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι ασθενείς δημιούργησαν μια μικρή, κλειστή κοινωνία στο νησί και αγωνίζονταν για την επιβίωσή τους».
Τα κτίρια αυτά πέρασαν στην Ιστορία «γεμάτα μνήμες, πόνο, όνειρα και ελπίδα για ζωή από ανθρώπους που στιγματίστηκαν σκληρά και απομονώθηκαν από την κοινωνία», επισημαίνουν οι φωτογράφοι. «Πρόκειται για κληρονομιά που σε λίγα χρόνια ίσως να είναι άγνωστη στις νέες γενιές διότι δυστυχώς σήμερα πολλά από αυτά τα ιδρύματα καταστρέφονται και βανδαλίζονται καθημερινά. Μέσα από αυτό το φωτογραφικό οδοιπορικό επικαλούμαστε τη συλλογική μνήμη. Τα λεπροκομεία είναι ένα κομμάτι της ιστορίας μας που δεν πρέπει να λησμονούμε. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του ιεραπόστολου Ραούλ Φολερό: ‘‘Η λέπρα νικήθηκε, όχι όμως το στίγμα’’».
Η έκθεση στη Σπιναλόγκα συνδιοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης, τον Δήμο Αγ. Νικολάου-Πολιτιστικός Αθλητικός Οργανισμός, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου και τον ΕΟΤ και θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Ανάλογη έκθεση φωτογραφίας θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, στο Πολιτιστικό Κέντρο Φλοίσβου-Παλαιό Φάληρο (3-5/5/2019) και στη Θεσσαλονίκη στο Συνεδριακό Κέντρο Τράπεζας Πειραιώς (6-14/9/2019). Επίσης, τον Ιούλιο θα εκδοθεί δίγλωσσο (ελληνικά-αγγλικά) φωτογραφικό λεύκωμα με τίτλο «Μνήμες από τα χρόνια του Χάνσεν» από τις εκδόσεις Λιβάνη, με κείμενα που επιμελείται η ιστορικός Νίκη Παπαβραμίδου.ΠΑΡΗ ΣΠΙΝΟΥ
