Σε «μαύρη τρύπα» ενδέχεται να εξελιχθεί το Brexit, μετά τα αποτελέσματα οκτάωρων συζητήσεων στην έκτακτη σύνοδο κορυφής που τελείωσε χθες, τις πρώτες πρωινές ώρες. Ποιον, όμως, θα… ρουφήξει; Το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρώπη των 27 ή και τους δυο;
Μπορεί οι Ευρωπαίοι ηγέτες να βρήκαν ένα πεδίο συμβιβασμών και να κατέληξαν σε μία σειρά από κολοβές λύσεις, που επέτρεψαν στον καθέναν -ιδίως τους πρωταγωνιστές- να εκφράσει την ικανοποίησή του μετά το πέρας των εργασιών, το γεγονός ότι η αβεβαιότητα παραμένει, είναι αναμφισβήτητο…
Η απόφαση των 27 να κόψουν το καρπούζι στη μέση και να συμφωνήσουν σε μια εξάμηνη αναστολή του διαζυγίου με το Η.Β., αντί 12μηνης που ζητούσαν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, και η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ, κάθε άλλο παρά δίνει λύσεις σε όλα τα προβλήματα.
Παραμένει μία κατ’ ανάγκην απόφαση, για να κερδηθεί λίγος χρόνος και για τις δυο πλευρές, αλλά πάντα προσωρινή και ναρκοθετημένη. Εκτός αν εμφανιστεί ξαφνικά στο βρετανικό θέατρο ένας «από μηχανής θεός», όπως ελπίζει η Βρετανίδα πρωθυπουργός Τερέζα Μέι, και καθοδηγήσει τα μέλη της Βουλής των Κοινοτήτων να εγκρίνουν πριν από τις 22 Μαΐου την επίμαχη συμφωνία που επιτεύχθηκε με τους 27 τον περασμένο Νοέμβριο, οπότε σφραγίζεται ένα διαζύγιο κοινή συναινέσει και ο καθένας παίρνει τον δρόμο του… Ποιος στοιχηματίζει, όμως, σε μία τέτοια εξέλιξη; Ούτε η ίδια η Τ. Μέι δεν θα διακινδυνέψει να ποντάρει έστω μία στερλίνα.
Ενα λεπτό ζήτημα
Το σενάριο, λοιπόν, της εξάμηνης αναβολής είναι το πιο πιθανό. Το Η.Β. θα συμμετάσχει κανονικά στις ευρωεκλογές (23-26 Μαΐου) και οι νέοι ευρωβουλευτές της χώρας θα έχουν διάρκεια θητείας μόνο τέσσερις μήνες, δεδομένου ότι στις 31 Οκτωβρίου λήγει η προθεσμία της αναβολής. Φυσικά, η παρουσία τους στα έδρανα του νέου Ευρωκοινοβουλίου θα είναι περισσότερο από τυπική. Επιπλέον, θα επηρεάσουν τη σύνθεση των πολιτικών ομάδων του Σώματος, με πολιτικοοικονομικές επιπτώσεις. Οπως είπε ο Εμ. Μακρόν, είναι «λεπτό» ζήτημα να προσκαλείς εκατομμύρια στις κάλπες, «λέγοντάς τους ότι θα είναι μόνο για μερικές εβδομάδες».
Η νέα σύνθεση, λοιπόν, του Ευρωκοινοβουλίου θα είναι πλασματική και το κενό που θα αφήσουν οι Βρετανοί λέγοντας… «μπάι μπάι» ύστερα από μία τετράμηνη θητεία, θα προκαλέσει πολλές αναταραχές και περιπλοκές.
Μάλιστα, σε μια περίοδο που η Ευρωβουλή έχει πάρει τα πάνω της και επιμένει στο αίτημά της να εκλεγεί πρόεδρος της Κομισιόν ο επικεφαλής της πολιτικής ομάδας που θα αποσπάσει τις περισσότερες ψήφους, όπως έγινε το 2014 με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Το Συμβούλιο Υπουργών δεν έχει συναινέσει ακόμη και το αίτημα παραμένει στον αέρα…
Περισσότερο συμβολικό παρά ουσιαστικό χαρακτήρα έχει η συμφωνία να συνεδριάζουν οι 27 επίσημα και να λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς το Η.Β. Πρόκειται για επίμονο αίτημα του Γάλλου προέδρου Εμ. Μακρόν, ο οποίος, όμως, δεν βρήκε θετική ανταπόκριση, όταν ζήτησε να μην έχει πλέον το Η.Β. επίτροπο κατά τη διάρκεια της αναστολής της αποχώρησης.
Πολλοί ηγέτες θεώρησαν προσβλητική μια τέτοια κίνηση για το Λονδίνο. Αλλωστε, η διαδικασία για τη σύνθεση της νέας Επιτροπής αρχίζει τον Νοέμβριο, μετά τη λήξη της εξάμηνης αναστολής αποχώρησης του Η.Β.
Υποσχέσεις και υπονοούμενα
Η πρώτη από τις συναντήσεις των 27 χωρίς το Η.Β. έχει προγραμματιστεί στις 9 Μαΐου, στο Σίμπιου της Ρουμανίας, με θέμα το «μέλλον της Ευρώπης». Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ βρήκε την ευκαιρία να παρατηρήσει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που γίνονται συνεδριάσεις υπό περιορισμένη μορφή. Μάλιστα, υπενθύμισε ότι η σύνοδος της ευρωζώνης ήταν δική του ιδέα, την πρότεινε το 1997 ως πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου. Βέβαια, δεν αναφέρθηκε στη μη δημοκρατική λειτουργία του οργάνου αυτού, που αφέθηκε στις δικτατορικές διαθέσεις του Γερμανού υπουργού Βόλφγκανγκ Σόιμπλε…
Ως προς τις διασφαλίσεις που έδωσε η Τ. Μέι, ότι δεν πρόκειται το Η.Β. να ορθώσει εμπόδια σε αποφάσεις των 27, άλλοι υποβάθμισαν ένα τέτοιο ενδεχόμενο (Ζ.-Κλ. Γιούνκερ) και άλλοι τις θεώρησαν απαραίτητες (Εμ. Μακρόν). Δεν έλειψαν και υπονοούμενα, πως δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί το Brexit, ιδίως από την πλευρά του Ντ. Τουσκ, που προσπαθεί να διατηρεί ανοιχτή την πόρτα για την παραμονή του Η.Β.
Ο Πολωνός δήλωσε ότι είναι «γενικά ικανοποιημένος» από την απόφαση της εξάμηνης παράτασης, προσθέτοντας, όμως, ότι δεν αποκλείει άλλα σενάρια. Θεωρητικά, είπε, το Η.Β. μπορεί να ανακαλέσει το Αρθρο 50 ή να διενεργήσει ένα δεύτερο δημοψήφισμα…
