Ενας ήρωας από το παρελθόν που αναμετριέται ξανά με την Ιστορία και τις τεκτονικές αλλαγές του καιρού του. Ενα δρώμενο σύγχρονης μουσικής που συναντά πολύτιμες μαρτυρίες. Μια νέα όπερα με πρωταγωνιστές πρόσωπα υπαρκτά αλλά και φανταστικά, όπως η γυναίκα του Στρατηγού, η μυστηριακή Ονειροκρίτρια, ο Οθωνας και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Πράγματα που ξέρουμε και άγνωστες ιστορίες αναδύονται μέσα από ένα υποβλητικό μουσικό σύμπαν, αξεδιάλυτα δεμένο με έναν κόσμο ονείρων, οραμάτων και απόκοσμων εμπειριών.
Σε έναν αλληγορικό σκηνικό χώρο, με σπασμένα αγάλματα, στοίβες χαρτιών και ερειπίων, τα πρόσωπα, τα πράγματα και τα πλάσματα της φαντασίας του Μακρυγιάννη διαμορφώνουν και σημαδεύουν την εξομολόγηση του Στρατηγού προς το ακροατήριο που μέχρι τέλους διεκδικεί. «Οράματα και θάματα Στρατηγού Μακρυγιάννη» έχει τίτλο η νέα πρωτότυπη όπερα που συνέθεσε ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος, σε λιμπρέτο του συγγραφέα Αλέκου Λούντζη, και παρουσιάζεται για τρεις μόνο παραστάσεις (αύριο, μεθαύριο και την Κυριακή) στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Η πλοκή και το λιμπρέτο της όπερας «Οράματα και θάματα Στρατηγού Μακρυγιάννη» (σε σκηνοθεσία Μαρίας Γυπαράκη, μουσική διεύθυνση Μάρκελλου Χρυσικόπουλου) παρακολουθούν πρισματικά, από απόσταση άλλοτε αναπνοής και άλλοτε ασφαλείας, την καταβύθιση του Στρατηγού στα οράματα αλλά και στις μνήμες του από συγκλονιστικά ιστορικά ή προσωπικά γεγονότα, όπως η μάχη της Ακρόπολης, η περίφημη δίκη του, η θυμωμένη επίκλησή του προς τον Θεό και η «πολιτική λιτανεία» της μεταγωγής του στη φυλακή.
Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής
Η όπερα, βασισμένη στο εξομολογητικό βιβλίο «Οράματα και θάματα», όπου καταγράφονται οράματα, όνειρα και μυστικιστικές συναντήσεις του Μακρυγιάννη, θα μπορούσε να έχει τίτλο «Τι φτάνει από τον Στρατηγό Μακρυγιάννη ώς σήμερα;», διότι στην πραγματικότητα το έργο επιχειρεί να απαντήσει σε σχετικά ερωτήματα όπως: «Τι αντέχει ακόμα από αυτό το “τρελό” του έργο;» (όπως το αποκάλεσε ο πιο παθιασμένος ερευνητής του, Γιάννης Βλαχογιάννης). «Τι μένει και τι περισσεύει από την προσωπικότητα και τα γραπτά του;». «Εχουμε άραγε περάσει από όλα τα στάδια αγιοποίησης ή αποδόμησης του μύθου του;».
Ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος συνέθεσε μια όπερα όπου ηλεκτρονικοί ήχοι διαπλέκονται αρμονικά με μεσογειακά παραδοσιακά όργανα, όπως ο κεμανές, το νέι, το ούτι, το τσίμπαλουμ (σαντούρι). «Προσεγγίσεις όπως της βυζαντινής, της μεσογειακής-παραδοσιακής και άλλων μουσικών πολιτισμών διατηρούν μια πιο αβίαστη και φυσική σχέση με τον τονικό χώρο και χρόνο. Στο έργο, “κλασικές” οπερατικές τεχνικές επιχειρούν να αγγίξουν και να αναδείξουν τις κρυμμένες μουσικές στα “Οράματα και θάματα” του Μακρυγιάννη, όπως αποτυπώθηκαν από τον ίδιο αλλά και όπως τα διαβάσαμε εμείς», σημειώνει ο ίδιος, αποκαλύπτοντας πως ο πρώτος στον οποίο κάποτε εμπιστεύτηκε την επιθυμία του να μεταφέρει στη σκηνή το συγκεκριμένο βιβλίο ήταν ο Κάρολος Κουν.
«Ενιωθα πάντα αυτό το έργο σαν μυστήριο, σαν μια εξομολόγηση του ήρωα προς το κοινό του. Αισθάνθηκα πως αυτό το κείμενο, παρά την παραληρηματική του γλώσσα, μιλούσε μέσα από την απελευθερωμένη γλώσσα του ασυνείδητου του Στρατηγού. Δεν είχε τους περιορισμούς και την ιστορική ευθύνη των Απομνημονευμάτων. Αυτή η σχέση ανάμεσα στο φανταστικό και το πραγματικό, τα αληθινά πρόσωπα και αυτά που υπάρχουν μόνο στα οράματά του ήταν αυτό το σταυροδρόμι όπου έπρεπε να κινηθώ».
Εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα και το λιμπρέτο που ετοίμαζε επί δύο χρόνια ο Αλέκος Λούντζης. Ο συγγραφέας ταίριαξε στη νέα σύνθεση εκτενή αποσπάσματα του πρωτότυπου κειμένου με δικά του λόγια και διερεύνησε γέφυρες και καθρεφτίσματα της ιδιόμορφης γλώσσας και του πεπερασμένου κόσμου του Μακρυγιάννη στη δική μας σημερινή «γλώσσα». «Δουλέψαμε ως ομάδα από την πρώτη στιγμή. Σε μια όπερα τον πρώτο λόγο έχει η μουσική. Ημουν πολύ τυχερός που στην πρώτη κιόλας συνάντηση με τον Δ. Μαραγκόπουλο και τη Μ. Γυπαράκη μού έβαλαν να ακούσω επτά λεπτά μουσικής τα οποία με βοήθησαν να συντονιστώ αμέσως. Ημουν αρκετά προβληματισμένος με το κείμενο καθώς σε ορισμένα σημεία είναι δυσπρόσιτο, δύσκαμπτο και αρκετά παραληρηματικό. Με δυσκόλεψε τρομερά από την πρώτη κιόλας ανάγνωση», λέει ο λιμπρετίστας.
Και διευκρινίζει: «Το νήμα που διατρέχει το λιμπρέτο εστιάζει στη διαχρονία των ιδεών και των παθών του Μακρυγιάννη· αποσκοπεί ακριβώς στο να αναδείξει το “διπλό” στην προσωπικότητα και την ειρωνεία στη μοίρα του. Γι’ αυτόν τον λόγο η δραματουργία και η διαλεκτική της εστιάζουν σε ορισμένες κομβικές αντιθέσεις. Το λιμπρέτο της όπερας αναπτύσσεται σε διαρκή διάλογο με τη μουσική σύνθεση του Δ. Μαραγκόπουλου και επιχειρεί μια υποκειμενική καταβύθιση, μακριά από οποιαδήποτε αποτίμηση, στο σύμπαν του Στρατηγού την εποχή της συγγραφής του ύστερου έργου του».
Info: Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ, ΚΠΙΣΝ 5, 6, 7 Απριλίου στις 20.30. Τηλ.: 2130885700. Ερμηνεύουν: Ιωάννης Μακρυγιάννης-Ζαχαρίας Καρούνης. Αικατερίνη Σκουζέ (Μακρυγιάνναινα)-Ιωάννα Φόρτη. Ονειροκρίτρια (Ταχυδρόμος)-Μυρτώ Μποκολίνη. Ιωάννης ο Βαπτιστής-Γιώργος Παπαδημητρίου. Ιατρός-Νίκος Κοτενίδης. Τιμές εισιτηρίων: €10- €20.
