Δεν είμαστε από αυτούς που ανακαλύπτουν την Ευρώπη κάθε πέντε χρόνια στις παραμονές των ευρωεκλογών. Πριν, αλλά και μετά τις ευρωεκλογές του 2014 -τις πρώτες μετά την έκδοση της «Εφημερίδας των Συντακτών»- είχαμε αναλύσει την πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, την απειλητική ενίσχυση της Ακροδεξιάς, την κυριαρχία των νεοφιλελεύθερων δυνάμεων, τις οδυνηρές συνέπειες της λιτότητας.
Γράφαμε τότε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν ανταποκρίνεται πια στις προσδοκίες των πολιτών της, οι οποίοι δεν θεωρούν το Ευρωκοινοβούλιο τελείως δικό τους όργανο.
Δεν πάψαμε όμως να υποστηρίζουμε πάντα το όραμα μιας Ευρώπης των λαών που κατοχυρώνει και διευρύνει τα δημοκρατικά και κοινωνικά δικαιώματα όλων των κατοίκων της. Το όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης, με πυλώνες την ειρήνη, τη δημοκρατία και την αλληλεγγύη, με ένα επίπεδο ζωής για τη μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων της και ένα κοινωνικό πρότυπο που παραμένουν τα καλύτερα στον σύγχρονο κόσμο.
Αυτή η Ευρώπη διαμορφώθηκε ύστερα από πολύχρονους αγώνες του εργατικού και του λαϊκού κινήματος και αυτές οι κατακτήσεις των πολιτών της παραμένουν σταθερά στον πυρήνα των θέσεων όλων των δημοκρατικών και αριστερών δυνάμεων που διεκδικούν σήμερα μια ριζική αλλαγή στην πορεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Δεν έχουμε αυταπάτες ούτε για τον τρόπο με τον οποίο συγκροτήθηκε το σημερινό ευρωπαϊκό οικοδόμημα ούτε για τις δυνάμεις που κυριάρχησαν εδώ και χρόνια και εφαρμόζουν νεοφιλελεύθερες πολιτικές ακραίας λιτότητας για τους άλλους, διασφαλίζοντας τη διατήρηση της ηγεμονίας τους, κυρίως γύρω από τη Γερμανία.
Η θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη, όπως και των άλλων ευρωπαϊκών λαών, δεν είναι δώρο, δεν μας χαρίστηκε. Τη δικαιούμαστε, την κατακτήσαμε με θυσίες, έχουμε συμβάλει και εμείς, με τους αγώνες του λαού μας.
Αντίστοιχα, η ευρωπαϊκή οικοδόμηση είναι απαραίτητη για όλες τις χώρες, γιατί καμία χώρα, ξεχωριστά, ακόμη και οι ισχυρότερες, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της τα τεράστια παγκόσμια, οικουμενικά ζητήματα, από τις συγκρούσεις, τις μεταναστευτικές ροές και την κλιματική αλλαγή μέχρι την ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνολογίας και τη συγκέντρωση οικονομικής δύναμης.
Το ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο συνύπαρξης και συνεργασίας είναι όχι μόνο επιθυμητό, αλλά απαραίτητο για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση. Ομως, οι δυνάμεις που κυριαρχούν σήμερα στην Ευρώπη έχουν υπονομεύσει όλα τα θετικά επιτεύγματα -η κατάσταση αναλύεται στο παρόν αφιέρωμα- και το αποτέλεσμα είναι η ενωμένη Ευρώπη να περνά μια θεμελιακή κρίση, με κίνδυνο να αλλοιωθεί πλήρως ή και να καταρρεύσει η Ευρωπαϊκή Ενωση.
Η απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις δεν μπορεί να είναι η αναδίπλωση στα επιμέρους εθνικά κράτη, η περιχαράκωση, τα ερμητικά κλειστά σύνορα, τα τείχη, οι φράχτες, η υποτιθέμενη εθνική καθαρότητα, ο εθνικισμός, η ξενοφοβία, η μισαλλοδοξία, ο ρατσισμός.
Από τις πρώτες μέρες της κυβερνητικής αλλαγής του 2015, αλλά και στη συνέχεια, όταν ζήσαμε τις δραματικές εξελίξεις εκείνου του καλοκαιριού, είχαμε τονίσει ότι η Ευρώπη είναι ο φυσιολογικός χώρος συνύπαρξης της Ελλάδας με τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς και ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι το προνομιακό πεδίο για τις προσπάθειες όλων των προοδευτικών δυνάμεων να αλλάξουν την πορεία της ευρωπαϊκής οικοδόμησης.
Οι υποτιθέμενοι εξωτικοί παράδεισοι δημοκρατίας ή σοσιαλιστικών μοντέλων απλώς δεν υπάρχουν. Ούτε βέβαια και οι προστάτες που ως από μηχανής θεοί θα έρθουν να μας βοηθήσουν την ώρα της ανάγκης.
Χωρίς να απεμπολούμε τα διδάγματα των μεγάλων θεωρητικών, χωρίς να σταματήσουμε να εμπνεόμαστε από τις μεγάλες φυσιογνωμίες του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος ή των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων, η πείρα που συσσωρεύτηκε τις τελευταίες δεκαετίες μάς έκανε σοφότερους. Και η επιλογή της Ευρώπης είναι η μόνη ρεαλιστική, εναλλακτική προοπτική για μια χώρα όπως η Ελλάδα, σε αυτή τη γεωγραφική θέση, με αυτή την Ιστορία και με αυτή τη γεωπολιτική και στρατηγική σημασία.
Ιδιαίτερα όταν μετά το τέλος του διπολισμού έχουμε έναν αβέβαιο και ρευστό διεθνή συσχετισμό δυνάμεων με νέο ανταγωνισμό προκλήσεων από Τραμπ και Πούτιν, ενώ και οι δύο ευνοούν κάθε αντι-ευρωπαϊκή δύναμη μέσα ή έξω από την Ε.Ε.
Σήμερα, οι δημοκρατικές και προοδευτικές δυνάμεις στην Ευρώπη -αριστερές, σοσιαλιστικές, οικολογικές κ.ά.- δεν υιοθετούν την εθνική αναδίπλωση. Αντίθετα, θεωρούν ότι μόνο με την ανατροπή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εφαρμόζονται στην Ευρωπαϊκή Ενωση και μια ριζική αλλαγή πορείας μπορεί να αποτραπεί η σαρωτική άνοδος της Ακροδεξιάς.
Γιατί αυτές ακριβώς οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές επέτρεψαν σε όλο αυτό το αλλοπρόσαλλο «ευρωσκεπτικιστικό» και ακροδεξιό συνονθύλευμα δυνάμεων, που μέχρι πρόσφατα μισούσε και ήθελε να εγκαταλείψει την ενωμένη Ευρώπη, να θέλει τώρα να την καταλάβει από τα μέσα και να επιβάλει την απεχθή κυριαρχία του σε αυτήν.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση, είτε χρειάζεται επανίδρυση είτε ανασυγκρότηση είτε εκ βάθρων ανανέωση, πρέπει να αλλάξει πορεία και η Αριστερά, με όλες τις εκφάνσεις της, μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης.
Δεν αρκούν, ωστόσο, οι δυνάμεις της ευρωπαϊκής Αριστεράς για μια ριζική αλλαγή στους συσχετισμούς που επικρατούν στην Ευρώπη. Χρειάζονται ευρύτατες συμμαχίες αριστερών, σοσιαλιστικών, οικολογικών και πράσινων δυνάμεων για να ηττηθούν οι κυρίαρχες σήμερα συντηρητικές δυνάμεις και καθοριστικό ρόλο μπορούν να παίξουν και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Αυτό προϋποθέτει να πάψουν αρκετά από αυτά να είναι στηρίγματα ή ουραγοί του κατεστημένου της Δεξιάς.
Το αφιέρωμα της εφημερίδας μας προσφέρεται στους αναγνώστες μας για να συμβάλει στην πληρέστερη ενημέρωσή τους για όσα διαδραματίζονται στην ήπειρό μας. Ας μην ξεχνούν ότι οι ευρωπαϊκές εξελίξεις και οι εξελίξεις στην Ελλάδα είναι τελείως αλληλένδετες.
