Η δευτερογενής εφαρμοστική νομοθεσία, δηλαδή η έκδοση υπουργικών αποφάσεων, που θα ακολουθήσει τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσει τις λεπτομέρειες υπαγωγής των «κόκκινων» στεγαστικών και ενυπόθηκων επιχειρηματικών δανείων στο νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμούς.
Η περίμετρος του νέου πλαισίου περιλαμβάνει «κόκκινα» δάνεια ύψους 10 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 8,5 δισ. ευρώ στεγαστικά και το 1,5 δισ. ευρώ επιχειρηματικά. Στις υπουργικές αποφάσεις λοιπόν, θα φανεί αν υπάρχουν «κρυφά» σημεία και παγίδες για τους δανειολήπτες. Με βάση τα κριτήρια που προβλέπονται από το βασικό νομοθέτημα (τροπολογία) που ψηφίστηκε χθες, εκτός προστασίας μένουν όσοι:
■ Τα δάνειά τους κατέστησαν μη εξυπηρετούμενα για περισσότερες από 90 ημέρες – δηλαδή «κοκκίνισαν» μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2018 και τα στεγαστικά ή επιχειρηματικά που είναι συνδεδεμένα με δευτερεύουσα κατοικία.
■ Δεν πληρούν το κριτήριο της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου και το κριτήριο του υπολοίπου τού προς ρύθμιση δανείου. Αν δηλαδή το στεγαστικό δάνειο αφορά πρώτη κατοικία αντικειμενικής αξίας μεγαλύτερης των 250.000 ευρώ ή 175.000 ευρώ αν πρόκειται για ενυπόθηκο επιχειρηματικό. Σε ό,τι αφορά το υπόλοιπο του δανείου δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 130.000 ευρώ στα στεγαστικά και τα 100.000 ευρώ στα επιχειρηματικά, σύμφωνα με τις αλλαγές της τελευταίας στιγμής, μειώνοντας κατά περίπου 20.000 τους επιλέξιμους δανειολήπτες.
Ωστόσο, αν είναι οριακά υψηλότερο, δηλαδή 134.000 ευρώ, υπήρχε η σκέψη να δίνεται η δυνατότητα για άμεση αποπληρωμή του υπερβάλλοντος ποσού, δηλαδή 4.000 ευρώ, ώστε να καταστεί επιλέξιμο. Είναι όμως εξαιρετικά αμφίβολο αν θα γίνει αποδεκτή από τους θεσμούς κυρίως μια τέτοια ρύθμιση, καθώς ενέχει ηθικούς κινδύνους διότι θα μπορούσε να εγείρει ερωτήματα για την πραγματική οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη.
■ Εκτός προστασίας μένουν φυσικά όσοι δεν πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια (12.500 + 8.500 για σύζυγο + 5.000 για κάθε παιδί και μέχρι 3 παιδιά) και τα περιουσιακά, δηλαδή ανώτερο ποσό καταθέσεων, ομολόγων, ράβδων χρυσού 15.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία, πλην της πρώτης κατοικίας, και μεταφορικών μέσων μέχρι 80.000 ευρώ, όταν το σύνολο των οφειλών ξεπερνά τα 20.000 ευρώ.
Αυτό ωστόσο που διευκρινίζουν τραπεζικές πηγές είναι ότι η κάθε περίπτωση θα εξετάζεται ξεχωριστά και τα κριτήρια καθιστούν κατ’ αρχήν επιλέξιμο τον δανειολήπτη και δεν καθορίζουν ή προεξοφλούν το είδος της ρύθμισης που θα προτείνει η τράπεζα. Οπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, «δεν είναι το ίδιο να έχει ένα μεμονωμένο άτομο καταθέσεις 15.000 ευρώ με ένα ζευγάρι με δύο παιδιά».
Σημειώνεται εξάλλου ότι το ύψος των περιουσιακών στοιχείων «κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης» δεν θα πρέπει να αποτελέσει κίνητρο… απομείωσης της περιουσίας καθώς οι τράπεζες μπορούν να εντοπίσουν… ύποπτες μεταβολές.
■ Οι δανειολήπτες, που με οριστική δικαστική απόφαση βρέθηκαν εκτός του νόμου Κατσέλη/Σταθάκη επειδή το δικαστήριο έκρινε ότι υπήρχε δόλος εκ μέρους του οφειλέτη (απέκρυψε ή παραποίησε εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία). Οι πληροφορίες ωστόσο αναφέρουν ότι όσοι κόπηκαν για τυπικούς λόγους, όπως για παράδειγμα επειδή ήταν επιτηδευματίες (αμοιβή με μπλοκάκι) θα μπορούν να καταθέσουν αίτηση.
■ Οι προστατευτικές διατάξεις δεν θα ισχύουν για τους οφειλέτες για τους οποίους έχουν κινηθεί οι διαδικασίες κατάσχεσης επίσης περιουσίας τους (διαταγές πληρωμής, έναρξη διαδικασιών πλειστηριασμού).
