Η «ύστατη μάχη» της επανένωσης

Υστατη μάχη για την επανένωση της Κύπρου με ομοσπονδιακή επίλυση δίνει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί, έχοντας σχεδόν όλες τις πιθανότητες εναντίον του: τη συσπείρωση των Τουρκοκύπριων εθνικιστικών και συντηρητικών δυνάμεων, την ανοιχτή εχθρότητα του Τούρκου ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, αλλά και την απογοήτευση των δικών του προοδευτικών ψηφοφόρων και υποστηρικτών της επανένωσης.

Στους πολιτικούς συσχετισμούς ο Μ. Ακιντζί έχει απέναντί του και την ελληνοκυπριακή ελίτ και την Εκκλησία που αντιτίθενται στη λύση ομοσπονδίας, καθώς και τις τακτικές κινήσεις του προέδρου Νίκου Αναστασιάδη που αποσυντονίζουν τις προσπάθειες του ΟΗΕ για επανάληψη των διαπραγματεύσεων.

Η αντίστροφη μέτρηση για την εσωτερική αναμέτρηση ανάμεσα στην Τουρκοκυπριακή Κοινότητα έχει ήδη αρχίσει με πρωταγωνιστή-αντίπαλο του Μ. Ακιντζί τον νυν «ΥΠΕΞ» των Τουρκοκυπρίων Κουντρέτ Οζερσαϊ, που υποστηρίζει λύση «δύο κρατών» με κάποιους δεσμούς συνεργασίας. Θα κορυφωθεί τους επόμενους μήνες, καθώς η 5ετής θητεία του Τουρκοκύπριου ηγέτη λήγει τον Μάιο του 2020 και θα διεξαχθούν εκλογές.

Ο Κουντρέτ Οζερσαϊ διετέλεσε διαπραγματευτής για το Κυπριακό την εποχή του εθνικιστή Τουρκοκύπριου ηγέτη Ντερβίς Ερογλου και φαίνεται να εξασφαλίζει την εύνοια της Αγκυρας, ιδίως αν επιβεβαιωθεί τους επόμενους μήνες το στρατηγικό αδιέξοδο στο Κυπριακό. Ο Μ. Τσαβούσογλου, σύμφωνα με τουρκοκυπριακές πηγές, τον θεωρεί ευθυγραμμισμένο με την τουρκική πολιτική και τις συνθήκες που θα δημιουργηθούν και θα καθορίσουν τη μοίρα του νησιού για πολλές δεκαετίες. Αντίθετα, θεωρεί τον Μ. Ακιντζί αυτόνομο και «ιδεαλιστή», με επιδιώξεις που δεν συμμερίζεται πια ούτε ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης.

Τις τελευταίες εβδομάδες ο Μ. Ακιντζί έχει στείλει πολλαπλά μηνύματα για την αποφασιστικότητά του να επιμείνει μέχρι τέλους στη Διζωνική, Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ). Η θέση του Μ. Ακιντζί έχει αποκρυσταλλωθεί κατά τις συναντήσεις σε τεταμένο κλίμα με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο οποίος σε κάθε ευκαιρία δεν κρύβει τη δυσανασχέτησή του, ακόμα και με δημόσιες αντεγκλήσεις. Ο Μ. Ακιντζί διακηρύσσει ότι δεν θα μετακινηθεί από τη συμφωνημένη μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974 βάση επίλυσης με τους Ελληνοκυπρίους γιατί αφ’ ενός είναι η μόνη ρεαλιστική και συναινετική επιλογή και αφ’ ετέρου διαφυλάσσει την κοσμική διακριτή ταυτότητα των Τουρκοκυπρίων στον σύγχρονο κόσμο.

H τροπή των συζητήσεων για δύο κράτη στην Κύπρο είναι εδραιωμένη και δεν αφορά μόνο την αναμέτρηση του Ακιντζί με τους Τουρκοκύπριους εθνικιστές και την Αγκυρα. Οι επίμονες πληροφορίες λένε ότι την πυροδότησε πρώτος ο Κύπριος πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης λίγες ώρες πριν από το τραγικό δείπνο στο Κραν Μοντανά τον Ιούλιο του 2017. Είχε κατ’ ιδίαν συνομιλία με τον Μ. Τσαβούσογλου και υπέβαλε την εισήγηση για διακοπή της διεθνούς διάσκεψης και αναζήτηση άλλης μορφής λύσης σε μεταγενέστερο χρόνο, με την επανεκλογή του στην Κύπρο τον Φεβρουάριο του 2018.

Ο Μ. Ακιντζί πρόσφατα αποκάλυψε παρουσία του Μ. Τσαβούσογλου το ανομολόγητο περιεχόμενο της συνάντησης στο Κραν Μοντανά, εν μέσω και άλλων πληροφοριών ότι με τον ίδιο τρόπο –ένα «βελούδινο διαζύγιο»– επιχείρησε να προσεγγίσει ο Κύπριος πρόεδρος απευθείας την Αγκυρα, στη συνάντηση που είχε με τον Τούρκο ΥΠΕΞ τον Σεπτέμβριο του 2018 στη Νέα Υόρκη.

Ο Κύπριος πρόεδρος ουδέποτε παραδέχθηκε δημόσια το περιεχόμενο τέτοιων συζητήσεων, τις οποίες απέδωσε σε επιδιώξεις της τουρκικής πλευράς. Ωστόσο και με δικές του δημόσιες τοποθετήσεις το τελευταίο 20μηνο, άφησε να εννοηθεί ότι υποβάλλει τέτοιους προβληματισμούς, ενώ με τις κινήσεις του, ολοένα και περισσότερο απομακρύνεται από προηγούμενες θέσεις του.

Παράλληλα, μια πλειάδα στελεχών από το δικό του πολιτικό περιβάλλον έχουν διοχετεύσει στον κυπριακό Τύπο γεγονότα και αναφορές που επιβεβαιώνουν τη στροφή του στην τακτική –κατ’ ελάχιστον– διαχείρισης της de facto διχοτόμησης. Το ομιχλώδες τοπίο γύρω από τις προθέσεις Αναστασιάδη έχει καταγραφεί και από το σύνολο ξένων διπλωματών στη Λευκωσία, που διατυπώνουν ευθέως αμφιβολίες για την αξιοπιστία όσων λέγει δημοσίως.

Ο «κυπριωτισμός» του Ακιντζί

Ο Μ. Ακιντζί φαίνεται να διαθέτει απόθεμα δυνάμεων ανάμεσα στην Τουρκοκυπριακή Κοινότητα. Στην επιχειρηματολογία περί δύο κρατών, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης απορρίπτει τη θέση ότι είναι «πεισματικός ιδεαλιστής της ομοσπονδίας» και επεξηγεί: «Δεν είναι δυνατή σε αυτή τη συγκυρία η επίσημη αποδοχή (της πρότασης) των δύο κρατών στην Κύπρο. Η κατάσταση σχετίζεται με τις παγκόσμιες πραγματικότητες».

Ως παγκόσμιες πραγματικότητες ο Μ. Ακιντζί υπογραμμίζει την εδραιωμένη διεθνή θέση στον ΟΗΕ για ΔΔΟ και την κατηγορηματική απόρριψη της Ε.Ε. για αποδοχή δύο κυπριακών κρατών. Επιπρόσθετα ο Μ. Ακιντζί αναλύει τις τακτικές κινήσεις Αναστασιάδη με διαφορετικό τρόπο καθώς θεωρεί ότι ο Ελληνοκύπριος συνομιλητής του, «όπως και κανένας Ελληνοκύπριος πολιτικός, δεν θα ομολογήσει φανερά αποδοχή διχοτόμησης και δύο κρατών». Πολλοί, υποστηρίζει, βολεύονται με την παράταση της υφιστάμενης κατάστασης, της σιωπηρής διολίσθησης στη διχοτόμηση ως της «δεύτερης καλύτερης λύσης».

Ο Μ. Ακιντζί δείχνει να θέλει να πολιτευτεί ανοιχτά και ήσυχος με τη συνείδησή του: προοδευτικός, ευρωπαϊστής, κοσμικός, οπαδός του «κυπριωτισμού» που φαίνεται να εξακολουθεί να εκφράζει σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης των Τουρκοκυπρίων.

Στις εκλογές του 2015 πήρε 65% απέναντι στον εθνικιστή αντίπαλό του και μπορεί να λυγίσει μόνο αν υπάρξει συνεργασία από τον α΄ γύρο των εκλογών ανάμεσα στο ιστορικό εθνικιστικό κόμμα (UBP) και το Κόμμα του Λαού του Οζερσαϊ. Η θέση του απέναντι στους ψηφοφόρους είναι ξεκάθαρη: «Εξαιτίας της απομόνωσης, της διαιώνισης του status guo, η Τουρκοκυπριακή Κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με αλλοιώσεις, τη στιγμή που η ελληνοκυπριακή πλευρά απολαμβάνει τα προνόμια της Κυπριακής Δημοκρατίας στον ΟΗΕ και στην Ε.Ε. Αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Το κατεστημένο πλήττει περισσότερο τους Τουρκοκυπρίους, ενώ μακροπρόθεσμα θα πλήξει και τους Ελληνοκυπρίους. Ακόμη μπορούμε να συναντηθούμε στην οδό της λογικής, την ομοσπονδιακή λύση. Το μεγαλύτερο εμπόδιο το δημιουργεί η στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς, τα πισωγυρίσματά της και οι υποχωρήσεις της από τις συγκλίσεις».