Ο Γιώργος Γραμματικάκης δεν είναι μόνο επιστήμονας. Δεν είναι μόνο δάσκαλος. Δεν είναι μόνο συγγραφέας. Δεν είναι μόνο ευρωβουλευτής. Είναι όλα αυτά και πολλά άλλα μαζί. Αλλά βασικά είναι ένας άνθρωπος που έχει το ταλέντο να συνδέει. Να συνδέει το παρόν με το παρελθόν και το μέλλον. Να συνδέει την πολιτική με την επιστήμη. Να συνδέει τους ανθρώπους. Να συνδέει τους λαούς.
Στην προκειμένη περίπτωση τους λαούς της Ευρώπης. Μιας Ευρώπης που ο «διάβολος» έχει τρυπώσει και επιδιώκει να την αφανίσει. Αυτό φανέρωσε η κατάμεστη αίθουσα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην ιδιαίτερη εκδήλωση για τη μυθολογία των αστερισμών που οργάνωσε ο ευφυής ευρωβουλευτής και αποτέλεσε το πρελούδιο για το μουσικό ταξίδι στον ουρανό που θα ακολουθούσε.
«Για όλους τους λαούς και ιδιαίτερα για μας τους Ελληνες η γνώση για το πώς λειτουργεί το μεγαλειώδες αλλά και πολύπλοκο δημιούργημα της ιστορίας που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ενωση έχει σημασία μεγάλη. Διότι ενώ οι αδυναμίες της ευρωπαϊκής πολιτικής γίνονται εύκολα ορατές, τα μεγάλα επιτεύγματα παραδόξως παραμένουν στο περιθώριο ή στο ημίφως. Δίκαια υπερηφανεύεται η Ευρώπη για το ένδοξο παρελθόν της, που την ανέδειξε σε ηγέτιδα δύναμη. Καθώς όμως αναζητά με αγωνία έναν καινούργιο εαυτό, είναι ανάγκη να δει με καθαρή ματιά τις διαψεύσεις βασικών της αξιών. Διότι οι τυφλές δυνάμεις του λαϊκισμού και των εθνικών φανατισμών καραδοκούν και κάθε ολιγωρία της προοδευτικής Ευρώπης γίνεται απειλή για το μέλλον της», θα πει στο καλωσόρισμά του έμπλεος συναισθημάτων ο κ. Γραμματικάκης.
Η μυθολογία των αστερισμών
Ενας αφηγητής, μία κιθάρα και δύο γυναικείες φωνές ήταν αρκετά για τον Ελληνα ευρωβουλευτή να αποδείξει στους Ευρωπαίους ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο η Ελλάδα της χρεοκοπίας και των δύσκολων οικονομικών συνθηκών, αλλά οιονεί προστάτης της δημοκρατίας, του πολιτισμού και των επιστημών. «Πέρα από την Ελλάδα που μας πληγώνει, πέρα από την Ελλάδα που ξέρουμε, υπάρχει και μια άλλη Ελλάδα που μας υπερβαίνει και μας διδάσκει», θα πει χωρίς περιστροφές ο Γιώργος Γραμματικάκης.
Το Ευρωπαϊκό Ετος Πολιτιστικής Κληρονομιάς ήταν το εφαλτήριο για τον πασίγνωστο συγγραφέα της «Κόμης της Βερενίκης», αστροφυσικό και ευρωβουλευτή Γιώργο Γραμματικάκη να προβάλει τις δυνάμεις της τέχνης, της επιστήμης και της παιδείας που με θυσίες μεγάλες ανθίζουν στον τόπο μας. Μια περιήγηση στον αρχαίο και στον σύγχρονο κόσμο. Τον ανθρώπινο αλλά και τον μυθικό.
Αυτός είναι ο κόσμος της αστρονομίας, της επιστήμης που ναι μεν έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα, αλλά το πλούσιο αυτό παρελθόν δεν έπαψε ποτέ να αντανακλάται και στη σύγχρονη Ελλάδα. Αυτό το παρελθόν απαντά στον κόσμο όχι μόνο της επιστήμης αλλά και της ποίησης και της μουσικής.
Ο Σύλλογος Φίλων Αστρονομίας Κρήτης μπορεί πλέον να υπερηφανεύεται ότι άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στις καρδιές των Ευρωπαίων, με το νοητό ταξίδι που τους προσέφερε στον μαγικό έναστρο ουρανό.
Ο Χρήστος Σωτηρόπουλος με την ιερότητα της θρησκευτικής αφήγησης ξεδίπλωσε τις απαρχές της ελληνικής αστρονομικής μυθολογίας από τη Μεγάλη Αρκτο, τον Αρκτούρο και την Κασσιόπη μέχρι την Κόμη της Βερενίκης, ενώ η Ελισάβετ Βερούλη, ο Χρήστος Κοτσαύτης και ο Γιώργος Λουτσέτης με τις φωνές και την κιθάρα τους διάνθισαν τη βραδιά με μουσικές του Θεοδωράκη και του Χατζιδάκι.
Ο μαγικός έναστρος ελληνικός ουρανός στην ποίηση και τη μουσική
Ωστόσο η ενατένιση του έναστρου ουρανού δεν προκαλούσε δέος μόνο στους αρχαίους Ελληνες. Ο Ρίτσος, ο Ελύτης, ο Γκάτσος εμπνεύστηκαν από τον ουρανό και τ’ αστέρια για να περιγράψουν όχι μόνο συναισθηματικές καταστάσεις και τη ρομαντική διάθεση των ανθρώπων, αλλά άντλησαν από τα ουράνια αντικείμενα για να δώσουν το μεταίσθημα πολιτικών καταστάσεων.
«Οταν ένας αστρονόμος ακούει τους στίχους του Ρίτσου “βασίλεψες αστέρι μου, βασίλεψε η πλάση” καταλαβαίνει ότι ο μεγάλος μας ποιητής χρησιμοποιεί αλληγορικά το φαινόμενο της έκλειψης του ηλίου για να περιγράψει την τραγικότητα της μάνας που βλέπει νεκρό το παιδί της», θα μου πει η αστροφυσικός Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού που με τη μελίρρυτη φωνή της μάγεψε τους παρευρισκόμενους.
Η υπέροχη αστροφυσικός συνοδεία της κιθαρίστριας-μονωδού Κασσιανής Λάζαρη ερμήνευσε γνωστές και αγαπημένες μουσικές εμπνευσμένες από τον ουρανό, τη Σελήνη και τους αστερισμούς. Λάτρις της πυθαγόρειας φιλοσοφίας η Φιόρη Μεταλληνού προσπαθεί να ερμηνεύσει το Σύμπαν με όρους της μουσικής.
«Αυτός ο συνδυασμός επιστήμης και τέχνης μάς οδηγεί και μας κάνει να επικοινωνούμε. Οι ομάδες των καλλιτεχνών με τις ομάδες των επιστημόνων. Ο ένας χώρος αποτελεί πηγή έμπνευσης για τον άλλο», μου εξηγεί η Φιόρη.
Ωστόσο η αδήριτη ανάγκη της για την αλληλεπίδραση της τέχνης με την επιστήμη την οδηγεί σε μονοπάτια φιλοσοφικά αλλά και κοινωνικής προσφοράς. «Πώς να δείξεις σ’ ένα τυφλό παιδί τον ουρανό με τ’ άστρα;», θέτει ρητορικά το ερώτημα, για να μου μιλήσει για το πρότζεκτ που ετοιμάζει μετατροπής των ουράνιων σωμάτων σε ήχο, ώστε τα τυφλά παιδιά να έχουν τη δυνατότητα να αισθανθούν την ομορφιά του ουρανού, την αρμονία του Σύμπαντος και να εμβαθύνουν στην επιστήμη της αστρονομίας.
Αυτό το ταξίδι στα αστέρια μέσα σε μια αίθουσα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες ήταν πραγματικά μεγαλοφυές. «Δεν είναι μόνο η μουσική, μόνο η αστρονομία, μόνο η τέχνη, μόνο η επιστήμη. Είναι το όλον. Αυτό που μας οδηγεί να καταλάβουμε πού είμαστε μέσα στο Σύμπαν. Ποιος είναι ο ρόλος μας. Και μέσα από αυτές τις ιδέες να κατανοήσουμε τον εαυτό μας», καταλήγει η Φιόρη.
Νομίζω ότι είχε δίκιο. Στο τέλος της εκδήλωσης όλοι φύγαμε με την αίσθηση και τη γνώση ότι οι άνθρωποι δεν είμαστε γρανάζια μιας μηχανής. Είμαστε πνεύμα που έχει ανάγκη συνεχούς καλλιέργειας για να βρίσκει κάθε φορά την άκρη του νήματος για την έξοδο από τον λαβύρινθο. Τον δικό μας τον προσωπικό λαβύρινθο του μυαλού και της καρδιάς μας.
Ωστόσο το μήνυμα πρέπει να το πάρουν και οι πολιτικοί. Γιατί «ο Μινώταυρος, οι κάθε λογής Μινώταυροι παραμονεύουν», όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Γραμματικάκης, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη.
