Ο νόμος της σιωπής

«Οποιος δεν ακούει, δεν βλέπει και δεν μιλάει, ζει εκατό χρόνια» λέει μια σικελική παροιμία. Σε ελεύθερη μετάφραση είναι ο ορισμός της ομερτά, του νόμου της σιωπής που χρησιμοποιήθηκε από τα μέλη της ιταλικής Μαφίας. Καταχρηστικά στην Ελλάδα έχουμε προσδώσει τον όρο Μαφία σε σπείρες ληστών, σε οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών κ.λπ., που όμως απέχουν από την πραγματική διάσταση του όρου.

Πράγματι στην Ιταλία ανάμεσα στις δραστηριότητες της ιταλικής Μαφίας ήταν οι εκβιασμοί, η διακίνηση ναρκωτικών, το λαθρεμπόριο, το ξέπλυμα, η τοκογλυφία, η προστασία και σχεδόν όλο το σύνολο της παρανομίας αλλά με μία ειδοποιό διαφορά: τη σχέση της ή καλύτερα τη συμμετοχή της στο Δημόσιο και τη Διοίκηση. Η Μαφία ήταν σώμα μέσα στο σώμα της Διοίκησης. Η διαφθορά στη γειτονική Ιταλία είχε διαβρώσει το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής οικονομικής ζωής και το Δημόσιο είχε γίνει κτήμα των πολιτικών.

Το 1992, σε μια προσπάθεια των ιταλικών αρχών να ξεσκεπάσουν σκάνδαλα πολιτικής διαφθοράς με εμπλεκόμενους επιχειρηματίες, πολιτικούς, τη Μαφία και το Βατικανό, μια ομάδα δικαστικών υπό τον Αντόνιο ντι Πιέτρο άρχισε να ερευνά υποθέσεις σκανδάλων. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης που ονομάστηκε «Καθαρά Χέρια» και στα επόμενα χρόνια περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι, τέσσερις πρωθυπουργοί και διακόσιοι βουλευτές ανακρίθηκαν, ειδικότερα για υποθέσεις που αφορούσαν το Μιλάνο, «την πρωτεύουσα της μίζας» (Τangentopoli).

Ανάμεσα στους δεκάδες καταδικασμένους ήταν αρχηγοί της Οικονομικής Αστυνομίας, επιφανέστατοι πολιτικοί, επιχειρηματίες, δικαστές, δικηγόροι, υψηλόβαθμα στελέχη της Διοίκησης, δηλαδή ακριβώς το σύνολο των υπηρεσιών που ήταν υπεύθυνες για την έρευνα και αντιμετώπιση τέτοιων παραβάσεων…

Τον Φεβρουάριο του ’15 ο Αλέξης Τσίπρας στην ομιλία του στη Βουλή για τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης προανήγγειλε ξεκάθαρα τη μεγάλη και πραγματικά αδυσώπητη μάχη που αυτή η κυβέρνηση είναι έτοιμη να δώσει: τη μάχη ενάντια στη διαφθορά, ενάντια στο σύστημα διαπλοκής πολιτικής και οικονομικής εξουσίας που καταδυνάστευσε τον τόπο και δηλητηρίασε τη δημόσια ζωή.

Εκτοτε οι αγωνιώδεις προσπάθειες να αποτελέσει η κυβέρνησή μας μια «αριστερή παρένθεση» ήταν καθημερινές, ευφάνταστες και πολύ καλά εκτελεσμένες από το παλιό πολιτικό κατεστημένο και τα προσφιλή σε αυτό ΜΜΕ. Λάσπη στον ανεμιστήρα, υπονόμευση στο εξωτερικό (σε σημείο αυτογελοιοποίησης), fake news και πολλά άλλα με έναν στόχο: ΕΚΛΟΓΕΣ. Εκλογές πάση θυσία και με κάθε διάθεση για συμμαχίες και συνασπισμούς, ακόμα με ακραίες φωνές εκτός δημοκρατικού τόξου. Πολιτικά κόμματα που ενώ εμφανίζονται να αντιπαρατίθενται πολιτικά, εκεί που αναδίδεται το άρωμα της διαφθοράς φαίνεται να υποχωρούν και να συνεργάζονται αρμονικά.

Μήπως εφαρμόζεται και εδώ ο άγραφος νόμος της ομερτά που συνέδεε τις Φαμίλιες στη Σικελία με έναν αόρατο, αλλά ισχυρό δεσμό; Εναν δεσμό που δεν προερχόταν φυσικά από συμπάθεια, αλλά από το κοινό στόχο για την προάσπιση και συγκάλυψη των κοινών τους δραστηριοτήτων εν όψει ιδιαίτερα του κινδύνου να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη.

Σημαντικό βήμα στη μάχη για την καταπολέμηση της διαφθοράς αποτέλεσε η ενεργοποίηση του Συντονιστικού Οργάνου Επιθεώρησης και ελέγχου το 2016, καθώς και η θεσμική θωράκισή του με νόμο του 2017. Ο συντονισμός και η χάραξη ενιαίας στρατηγικής ήταν στοιχεία που απουσίαζαν, είναι όμως απολύτως απαραίτητα για την αποτελεσματικότητα των δράσεων στον τομέα των Επιθεωρήσεων και των Ελέγχων της Δημόσιας Διοίκησης. Στο πλαίσιο του ΣΟΕΕ έχουν εκδοθεί ήδη δεκάδες εντολές διενέργειας ελέγχου από μικτά κλιμάκια για προκαταρκτική εξέταση έπειτα από παραγγελίες της Εισαγγελίας Εγκλημάτων Διαφθοράς, καθώς και της Εισαγγελέως Οικονομικού Εγκλήματος.

Οσο και αν τα περισσότερα ΜΜΕ προσπαθούν να αποκρύψουν τις καταιγιστικές εξελίξεις στα υπό διερεύνηση σκάνδαλα, η κυβέρνηση κερδίζει τη μάχη που υποσχέθηκε στον Ελληνα πολίτη. Ηδη καταδικάστηκε ένας πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας του ΠΑΣΟΚ, ένας ακόμα έχει προφυλακιστεί για τα εξοπλιστικά, ενώ παράλληλα ευθύνες φαίνεται να προκύπτουν για πολλούς ακόμα πολιτικούς (βλέπε ΚΕΕΛΠΝΟ, ΝOVARTIS, «Ερρίκος Ντυνάν», Φάρμακο).

Σκάνδαλα στον χώρο της Υγείας, σκάνδαλα στις εξοπλιστικές δαπάνες, σκάνδαλα στο Φάρμακο, σκάνδαλα φοροδιαφυγής, σκάνδαλα σε συμβάσεις, εξαφανισμένες λίστες διακίνησης μαύρου χρήματος. Ξεχωριστές υποθέσεις που διερευνώνται σήμερα στις εξεταστικές επιτροπές της Βουλής και στις δικαστικές αίθουσες, ως κορφές του παγόβουνου, αποκαλύπτουν μεγάλα σκάνδαλα που παρουσιάζουν κάποιες ενδιαφέρουσες ομοιότητες. Οσο περισσότερο προχωρεί η διερεύνηση των υποθέσεων τόσο περισσότερες διασυνδέσεις μεταξύ των εμπλεκομένων, πολιτικές, κοινωνικές ή ακόμα και εξ αίματος, φαίνεται να έρχονται στο φως.

Μήπως λοιπόν η αγωνία και η επιμονή των πρώην μεγάλων κομμάτων που κυβέρνησαν τόσα χρόνια αυτόν τον τόπο για εκλογές δεν οφείλεται απλά και μόνο σε στερητικό σύνδρομο εξουσίας; Μήπως τελικά κάποιοι φοβούνται τώρα που ανοίγουν στόματα και γκρεμίζονται γυψοσανίδες;

* βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ν. Εύβοιας