Τα σύγχρονα μυστήρια της Ελευσίνας

Πώς η πόλη που κέρδισε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2021 προσπαθεί να κάνει τη μετάβαση στην EUphoria.

Τον Νοέμβριο του 2016 η μικρή Ελευσίνα με τη μεγάλη Ιστορία έκανε την έκπληξη. Κέρδισε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2021. Η μία από τις πέντε ιερές πόλεις της αρχαιότητας, ταυτισμένη με τη λατρεία της θεάς Δήμητρας και της κόρης της Περσεφόνης, η πόλη όπου τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια «μέσω των οποίων αποβάλαμε τον άγριο τρόπο ζωής και μορφωθήκαμε και εκπολιτιστήκαμε», όπως αναφέρει ο Κικέρων στο «Περί νόμων», η πόλη των προσφύγων αρχικά, των εσωτερικών μεταναστών-εργατών στη συνέχεια, το φυσικό λιμάνι με την εύφορη γη και το ειδυλλιακό τοπίο συνδέθηκε, στα μέσα του 20ού αιώνα, με τη βιομηχανική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική ρύπανση. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 είχαν συγκεντρωθεί 2 ναυπηγεία, 2 εργοστάσια παραγωγής τσιμέντου, 2 χαλυβουργεία, 2 διυλιστήρια μαζί με μικρές και μεγαλύτερες βιομηχανίες.

Βρισκόμαστε ακριβώς στο μεσοδιάστημα μέχρι την κορύφωση του γεγονότος όταν, σύμφωνα με το πρόγραμμα, θα ζήσουμε την πομπή της «Μετάβασης στην EUphoria» να διασχίζει, για μία και μοναδική φορά, τα 21 χιλιόμετρα της Ιεράς Οδού περίπου δύο χιλιάδες χρόνια μετά την τελευταία φορά που οι μύστες διέσχισαν τον ίδιο δρόμο. Η σύγχρονη πομπή θα αποτελείται από Ευρωπαίους πολίτες, καλλιτέχνες, δημιουργούς, φορείς, θα μεταφέρει το μήνυμά της αλλά θα συμβολίζει τη μετάβαση, τον πηγαιμό μας σε έναν άλλο τόπο, σε μια διαφορετική κατάσταση.

Στις σελίδες που ακολουθούν δεν αναφερόμαστε στα καλλιτεχνικά γεγονότα που θα δούμε το 2021 αλλά στο εγχείρημα που επιχειρείται σε μια πόλη-«λαβωματιά της Ιστορίας», όπως λέει ο Φίλιππος Κουτσαφτής στην «Αγέλαστο Πέτρα», η οποία συμπυκνώνει τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης Ευρώπης που έχει άμεση ανάγκη να αλλάξει. Μέσα από τα κείμενα της υπουργού Πολιτισμού Μυρσίνης Ζορμπά, της καλλιτεχνικής διευθύντριας Κέλλυς Διαπούλη, συνεργατών της ΠΠΕ και πολιτών προσπαθήσαμε να αποτυπώσουμε την ουσία της 4ης Πολιτιστικής Πρωτεύουσας που φιλοξενεί η χώρα μας το 2021, χρονιά εορτασμού των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.

Με προϋπολογισμό 24 εκατ. ευρώ το καλλιτεχνικό πρόγραμμα χρηματοδοτείται από την Περιφέρεια Αττικής (7,5 εκατ.), τον δήμο (7,5 εκατ.), το ΥΠΠΟΑ (3) και χορηγικά σχήματα (6 εκατ.). Τα έργα υποδομών που έχουν ενταχθεί στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του δήμου αγγίζουν τα 21 εκατ. ευρώ, καθώς περιλαμβάνουν -εκτός από τα κτίρια της ΠΠΕ- αναπλάσεις χώρων πρασίνου, άθλησης, έργα περιβαλλοντικής αναβάθμισης, ανάμεσά τους και του παραλιακού μετώπου που θα υλοποιηθούν σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής, τον φορέα διαχείρισης του λιμανιού και το αρμόδιο υπουργείο. Το πρώτο μέρος προχωρά σταθερά, στις υποδομές τα χρονοδιαγράμματα είναι ασφυκτικά.

Από τη σκοτεινιά των προηγούμενων δεκαετιών πώς φτάσαμε στη «Μετάβαση στην EUphoria»;

Οι εργατικοί και οι περιβαλλοντικοί αγώνες των κατοίκων -30.000 στην Ελευσίνα, 100.000 στην ευρύτερη περιοχή του Θριάσιου Πεδίου-, τα «Αισχύλεια» και τα εικαστικά έργα μεγάλης κλίμακας που φιλοξενούνται στο Ελαιουργείο από τα μέσα του 2000, το ντοκιμαντέρ του Φίλιππου Κουτσαφτή «Αγέλαστος Πέτρα», σταθμός στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο την Ελευσίνα, η σταθερή ενίσχυση του δήμου σε συλλόγους νεολαίας, λαογραφικούς, καλλιτεχνικά προγράμματα και η σταθερή επένδυση στον πολιτισμό του 5%-6% του ετήσιου προϋπολογισμού, μαζί με τους νέους και τους ενεργούς πολίτες που δραστηριοποιήθηκαν εθελοντικά σε ομάδες από το 2010 για να προβάλουν το πολιτιστικό απόθεμα της πόλης τους, έφεραν την Ελευσίνα στο κέντρο της Ευρώπης και στο νέο σημείο εκκίνησής της στον 21ο αιώνα.