Τα ρωσικά S-300 στο στόχαστρο

Μπορεί για την Ουάσινγκτον να είναι εξαιρετικά δυσκολοχώνευτη η χθεσινή ανακοίνωση της Μόσχας για άμεση αναβάθμιση της συριακής αεράμυνας, με την παράδοση εντός δύο εβδομάδων των ρωσικών συστημάτων S-300 -«μέγα λάθος» τη χαρακτήρισε νέτα σκέτα ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας και γνωστό «γεράκι», Τζον Μπόλτον.

Ομως ακόμη πιο δύσκολη στην… κατάποση είναι για τον άμεσα ενδιαφερόμενο, το Ισραήλ: βασικό υπεύθυνο, κατά το ρωσικό υπουργείο Αμυνας, για την κατά λάθος κατάρριψη από συριακό πύραυλο του ρωσικού Ιλιούσιν 20, προ εβδομάδος, στα ανοιχτά της Λατάκιας, όπου βρισκόταν σε εξέλιξη πυραυλική επίθεση ισραηλινών μαχητικών.

Την ανακοίνωση της παράδοσης των S-300 στη Συρία (που η Μόσχα είχε στο παρελθόν βάλει στον «πάγο», εισακούοντας τότε τις ισραηλινές ενστάσεις) έκανε χθες ο Ρώσος υπουργός Αμυνας, Σεργκέι Σόιγκου, με την επισήμανση πως εφεξής η χώρα του θα κάνει παρεμβολές στις επικοινωνίες οποιουδήποτε αεροπλάνου επιχειρήσει να πλήξει στόχους στη Συρία, βάλλοντας από τη Μεσόγειο.

Την επίσημη πάντως ενημέρωση της Δαμασκού ανέλαβε προσωπικά ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν, επικοινωνώντας -πρώτη φορά μετά την κατάρριψη- τηλεφωνικά με τον Σύρο ομόλογό του, Ασαντ.

Λίγες ώρες αργότερα, ήταν η σειρά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου να σηκώσει το τηλέφωνο για να μεταφέρει την έντονη ενόχλησή του στον Πούτιν.

«Τόνισε ότι η μεταφορά προηγμένων οπλικών συστημάτων σε ανεύθυνα χέρια θα αυξήσει τους κινδύνους στην περιοχή», ανέφερε σε ανακοίνωση το πρωθυπουργικό γραφείο του. Επίσης, κατέστησε σαφές ότι το Ισραήλ «θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την ασφάλεια και τα συμφέροντά του».

«Ανεξαρτήτως του πόσο καλές μπορεί να είναι οι σχέσεις του με τον Πούτιν, ο Νετανιάχου δεν μπορεί να εξαφανίσει το πρόβλημα», σχολιάζει στη Haaretz o στρατιωτικός αναλυτής της, Αμος Χαρέλ.

«Σε στρατηγικό επίπεδο, είναι πιθανόν ο Πούτιν να αξιοποιήσει τους σοβαρούς ισχυρισμούς στην έκθεση του (ρωσικού) υπουργείου Αμυνας (για την κατάρριψη του Ιλιούσιν), για να απαιτήσει αυξημένο διπλωματικό συντονισμό με το Ισραήλ στη Συρία και για να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες στον κοινό μηχανισμό στρατιωτικού συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών», προσθέτει.

6 χρόνια επιθέσεις

Προφανώς «αυτό δεν είναι το τέλος εποχής για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Συρία, στον Βορρά της οποίας έχει εξαπολύσει εκατοντάδες επιθέσεις τα τελευταία έξι χρόνια», επισημαίνει ο Χαρέλ. «Προσώρας, όμως, φαίνεται ότι η κατάσταση στο βόρειο (συριακό) μέτωπο δεν θα επανέλθει πλήρως στις συνθήκες προ της κατάρριψης του ρωσικού αεροσκάφους».

Εκεί, εξάλλου, τα πράγματα παραμένουν επικίνδυνα θολά, μία εβδομάδα μετά τη συμφωνία Πούτιν-Ερντογάν για τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στη βορειοδυτική επαρχία Ιντλίμπ: τελευταίο μεγάλο οχυρό τζιχαντιστών και αντικαθεστωτικών δυνάμεων στη Συρία.

Ηδη, δύο ομάδες σαλαφιστών (Χουράς αλ Ντιν, Μέτωπο Ανσάρ αλ Ντιν) απέρριψαν κάθε συζήτηση για τον αφοπλισμό τους και την απομάκρυνση των μαχητών τους από την εν λόγω ζώνη, βάθους 15-20 χλμ., όπως προβλέπεται στη ρωσο-τουρκική συμφωνία.

Η μεγαλύτερη στην περιοχή τζιχαντιστική οργάνωση, η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS) -απομεινάρι της Αλ Κάιντα στη Συρία, που σήμερα ελέγχει το 60% της Ιντλίμπ- δεν έχει ακόμη ανοίξει τα χαρτιά της.

Κι ο ένας μετά τον άλλο, αναλυτές αμφισβητούν πια ανοιχτά το κατά πόσον η Τουρκία θα φέρει σε πέρας αυτήν την αποστολή, που έχει εξολοκλήρου επωμισθεί, με διορία μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου…

«Με τον κατάλληλο συνδυασμό καρότου και μαστίγιου, η Αγκυρα πιθανόν να μπορέσει να απομακρύνει από τις τάξεις της HTS όσους βλέπουν με καλό μάτι τη συμφωνία και να αποδυναμώσει όσους παραμείνουν στον σκληρό πυρήνα της οργάνωσης», λέει στο πρακτορείο AFP o αναλυτής Αρον Λουντ του Century Foundation. «Είναι όμως αβέβαιο πού θα μπορούσε να πάει τους τελευταίους, καθώς κανένας δεν τους θέλει».

«Το σχέδιο, ως έχει, υπονοεί τη δημιουργία ενός μικρού εμιράτου τζιχαντιστών δίπλα στα σύνορα με τη Συρία», εξηγεί στον τουρκικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Ahval ο δρ Κερίμ Χας, Τούρκος αναλυτής και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Ακόμη όμως πιο μεγάλο ερώτημα είναι τι μέλλει γενέσθαι με τους «μετανοημένους» τζιχαντιστές, που πιθανόν να πάρει με το μέρος της η Τουρκία.

«Μπορεί να προσπαθήσει να τους ενσωματώσει στη (συριακή) αντιπολίτευση και μετέπειτα να επιχειρήσει να τους αναπτύξει ως δύναμη έναντι των Κούρδων» στον Βορρά, αναφέρει ο Χας. «Θα είναι όμως εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλίσει την υποστήριξη των Ρώσων ή των Αμερικανών».

«Ζώνη ασφαλείας»

Παρ’ όλα αυτά, μιλώντας χθες σε τουρκικό ακροατήριο στη Νέα Υόρκη -όπου βρίσκεται για την 73η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ- ο πρόεδρος Ερντογάν προανήγγειλε τουρκικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στα κουρδοκρατούμενα (με τη συνδρομή των ΗΠΑ) συριακά εδάφη στα ανατολικά του ποταμού Ευφράτη και τη δημιουργία στην περιοχή πρόσθετων «ζωνών ασφαλείας».

Σε άρθρο του, δε, στη ρωσική Kommersant χαρακτήρισε «μεγάλης σημασίας την εκκαθάριση περιοχών που ελέγχονται από τους τρομοκράτες των PYD και YPG», πολιτικού και στρατιωτικού φορέα αντίστοιχα των Κούρδων της Συρίας.

Η αμερικανική υποστήριξη σε αυτές τις ομάδες «πρέπει να σταματήσει», υπογράμμισε ο Ερντογάν. Και «αναμένουμε», συμπλήρωσε, «τη στήριξη της Ρωσίας στις προσπάθειές μας κατά τρομοκρατικών ομάδων, κυρίως των PKK, PYD και YPG».