«Βελούδινες» κάλπες στα Σκόπια

Χθες ήταν η τελευταία ημέρα της προεκλογικής εκστρατείας για το δημοψήφισμα στην ΠΓΔΜ, αλλά δύσκολα κανείς καταλάβαινε πως σε τρεις ημέρες στήνονται κάλπες. Το κάλεσμα των εθνικιστών για συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από τη Βουλή κατέληξε σε μια συγκέντρωση-οπερέτα 44 ατόμων. Οπως και όλες τις προηγούμενες ημέρες που ήμασταν στα Σκόπια, παρατηρούσαμε ένα υποτονικό κλίμα και μια ατμόσφαιρα καθημερινότητας που δεν θύμιζε καθόλου «πολιτική μάχη» εν όψει μιας ψηφοφορίας που θα κρίνει το μέλλον της χώρας.

Οι προεκλογικές αφίσες ήταν λιγοστές, οι συγκεντρώσεις ελάχιστες, ο κόσμος έδειχνε ήρεμος, χωρίς πάθος και διάθεση συγκρουσιακής αντιπαράθεσης. Ισως γιατί η αίσθηση όλων με τους οποίους μιλήσαμε είναι πως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της Κυριακής θα είναι συντριπτικά υπέρ της Συμφωνίας, με το πολιτικό διακύβευμα να μετατοπίζεται στο ποσοστό της συμμετοχής. Αυτό το ζήτημα βρίσκεται πλέον στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας και θα ορίσει και την επόμενη ημέρα.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως ο σφοδρότερος πολέμιος της Συμφωνίας των Πρεσπών, ο πρόεδρος της ΠΓΔΜ, Γκιόργκι Ιβάνοφ, δεν ζήτησε από τους πολίτες να την καταψηφίσουν, αλλά έκανε χθες έκκληση για αποχή. Ο προερχόμενος από το εθνικιστικό VMRO-DPMNE πρόεδρος, από τη Νέα Υόρκη και το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, χαρακτήρισε τη Συμφωνία των Πρεσπών «ιστορική αυτοκτονία» και δήλωσε ότι «ως πολίτης έχω λάβει την απόφασή μου: στις 30 Σεπτεμβρίου, δεν θα πάω να ψηφίσω και είμαι πεπεισμένος πως εσείς, οι συμπολίτες μας, θα πάρετε επίσης αυτή τη συνετή απόφαση».

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, υποστήριξε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Nezavisen Vesnik» ότι το δημοψήφισμα θα αποτύχει, καθώς είναι «πεπεισμένος ότι ο αριθμός αυτών που θα απέχουν από το δημοψήφισμα την Κυριακή και αυτών που θα ψηφίσουν “κατά” θα υπερβαίνει κατά πολύ τον αριθμό εκείνων που θα ψηφίσουν “υπέρ”».

Ο Μίτσκοσκι, με μια πολιτική σοφιστεία, αθροίζει όσους εναντιώνονται στη συμφωνία και εκείνους που για διάφορους λόγους θα απέχουν και κατασκευάζει μια εικονική πλειοψηφία για να εξωραΐσει τα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις της πολιτικής του διαιρεμένου κόμματός του.

Είναι χαρακτηριστικό ότι προσπαθεί να ενσωματώσει στους πολέμιους της συμφωνίας ακόμη και τα θύματα της καταστροφικής για την κοινωνία περιόδου διακυβέρνησης του πολιτικού του «πατέρα», Νίκολα Γκρούεφσκι, κατά τη διάρκεια της οποίας έφυγαν μετανάστες στην Ευρώπη, την Αυστραλία και την Αμερική έως και μισό εκατομμύριο πολίτες, σχεδόν το 20% του εκλογικού σώματος. Αυτοί ακόμη και σήμερα είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους που δεν ανανεώθηκαν, αφού επί Γκρούεφσκι ακυρώθηκε η προγραμματισμένη απογραφή και τα τελευταία στοιχεία που υπάρχουν πάνε πίσω σχεδόν 15 χρόνια.

Ζητούν 50% συμμετοχή

Το VMRO-DPMNE έχει ανακοινώσει πως για να θεωρήσει έγκυρο το δημοψήφισμα θα πρέπει να προσέλθει στις κάλπες το 50% των εγγεγραμμένων (δηλαδή περίπου 900.000 από τους 1.800.000). Ωστόσο, από την πρώτη στιγμή, τόσο η κυβέρνηση όσο και η εκλογική επιτροπή είχαν χαρακτηρίσει το δημοψήφισμα συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό, άρα δεν τίθεται θέμα εγκυρότητας με βάση τη συμμετοχή. Αλλωστε, το ζήτημα δεν είναι νομικό αλλά πολιτικό.

Ας σημειωθεί ότι ξένοι διπλωμάτες στα Σκόπια άφησαν να διαρρεύσει η εκτίμηση πως αν υπάρξει συμμετοχή πάνω από 600.000 πολιτών, τότε οι κυβερνήσεις τους θα θεωρήσουν το δημοψήφισμα έγκυρο και επιτυχές και πως το αποτέλεσμα, εφόσον επικρατήσει το «υπέρ», συνιστά νομιμοποίηση και υποστήριξη της Συμφωνίας των Πρεσπών, ασχέτως αν το ποσοστό συμμετοχής δεν ξεπεράσει το 50%.

Πάντως, χθες, ο πρωθυπουργός Ζόραν Ζάεφ έκανε με διάγγελμά του, αλλά και με την τελευταία του συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Nezavisen Vesnik», έκκληση στους πολίτες να συμμετάσχουν στην ψηφοφορία. Ο Ζάεφ τόνισε πως το αποτέλεσμα το κρίνουν αυτοί που ψηφίζουν κι όχι αυτοί που δεν ψηφίζουν και χαρακτήρισε το δημοψήφισμα συμβουλευτικό.

«Επιτυχές συμβουλευτικό δημοψήφισμα σημαίνει ότι η τεράστια πλειοψηφία των πολιτών που θα προσέλθει στα εκλογικά τμήματα θα ψηφίσει “υπέρ”. Μετά το δημοψήφισμα, οι βουλευτές στο Κοινοβούλιο πρέπει να σεβαστούν την απόφαση της πλειοψηφίας των πολιτών που ψήφισαν. Γι’ αυτό ο κάθε πολίτης πρέπει να βγει και να ψηφίσει και έτσι να αποφασίσει για το μέλλον της Μακεδονίας.

»Μόνον εκείνοι που θα βγουν να ψηφίσουν έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν. Η φωνή τους θα εισακουστεί. Βρισκόμαστε κοντά στην εκπλήρωση του ονείρου. Απομένει ακόμα μόνο το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής», δήλωσε ο Ζόραν Ζάεφ. Από σήμερα, παύει κάθε επίσημη πολιτική δραστηριότητα και πλέον όλα τα μάτια θα είναι στραμμένα την Κυριακή το βράδυ στο αποτέλεσμα που θα ανοίξει τον δρόμο στη συνταγματική μεταρρύθμιση και την αλλαγή της επίσημης ονομασίας της χώρας.