Ποιος μπορεί να φοβάται την κοινωνιολογία;

Με αφορμή τον «πόλεμο» για την κοινωνιολογία στο Λύκειο, και για να ξεκαθαρίσουμε ποιος μπορεί να αντιδρά στην αναβάθμιση του μαθήματος στα Λύκεια, αξίζει να δούμε το πλαίσιο μέσα στο όποιο αναπτύσσονται οι κοινωνικές επιστήμες.

Για να αναπτυχθεί ο ορθός λόγος, η κριτική σκέψη, η κοινωνική σκέψη ως επιστημονική γνώση, προϋπόθεση είναι το κοινωνικό περιβάλλον να επιτρέπει την ελεύθερη έκφραση, τη δυνατότητα της κριτικής της κοινωνικής πραγματικότητας…

Γιατί άργησαν να αναπτυχθούν οι κοινωνικές επιστήμες; Γιατί υπάρχουν αντιδράσεις στην ανάπτυξή τους σήμερα; Μια απλή ανάγνωση του Βιβλίου Ιστορία Κοινωνικών Επιστήμων που διδάσκεται σήμερα στην Γ’ Λυκείου μπορεί να δώσει μια πρώτη απάντηση.

Γραφεί συγκεκριμένα:

Ο χριστιανισμός διακήρυξε προοδευτικές ιδέες, όπως ήταν η κοινή ανθρώπινη φύση, οι κοινές πνευματικές δυνατότητες, η αγάπη ως κοινός δεσμός που ενώνει το ανθρώπινο γένος σε μία και μόνη αδελφότητα. Παρ’ όλα αυτά, περιόρισε και ανέστειλε την κοινωνική σκέψη ως επιστημονική γνώση. Ο λόγος είναι ότι αξίωσε και όρισε τελικά την ψυχική, κοινωνική, οικονομική και πολιτική έκφραση του ανθρώπου με βάση τις θεολογικές αρχές, ενώ ταυτόχρονα ο οργανωτικός σχηματισμός των ανθρώπων σε Εκκλησία προσδιόρισε την ανάπτυξη των κοινωνικών και πολιτικών θεσμών για μια μεγάλη ιστορική περίοδο…. Η ολοκληρωτική υποταγή και υπακοή στην ιεραρχία που συγκροτεί την κοινωνία είναι η βασική αξία η οποία υπόσχεται την αιώνια σωτηρία στη μεταθανάτια ζωή και ρυθμίζει την ψυχική, κοινωνική και πολιτική συμπεριφορά στην εγκόσμια ζωή. Το αλάθητο του ποντίφικα ελέγχει την ατομική και συλλογική ζωή των ανθρώπων….

Αντικειμενικά, λοιπόν, η κοινωνιολογία έχει απέναντί της τη θρησκοληψία, τον δογματισμό, την απολυτή αλήθεια, την αυθεντία της σκέψης.

Στην εποχή μας, της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, οι κοινωνιολόγοι έχουν στρέψει το προσοχή τους σε έρευνες σχετικές με τη διαφθορά στην πολιτική ζωή, τον ρατσισμό, την ξενοφοβία, τον σεξισμό, τον κατακερματισμό των κοινωνικών-ανθρώπινων σχέσεων κ.ά.

Αυτά τα ζήτημα περιγράφουν τα βιβλία κοινωνιολογίας, πέρα από τις κοινωνιολογικές θεωρίες… Αυτά συζητά ο κοινωνιολόγος καθηγητής με τους μαθητές του… Σε αυτά προσπαθεί να τους προβληματίσει…

Ποιος λοιπόν αντιδρά;

* Κοινωνιολόγος – καθηγητής, υπεύθυνος Επιτροπής Παιδείας Συλλόγου Κοινωνιολόγων