Οταν ένας αναγνώστης ακούσει για μια ιστορία κόμικς γύρω από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη γερμανική κατοχή και τις αγριότητες των ναζί, πιθανώς θα φέρει στον νου του το εμβληματικό «Maus» του Art Spiegelman. Αν επιπλέον μάθει ότι η ιστορία έχει και ζωόμορφους πρωταγωνιστές που συμπεριφέρονται σαν άνθρωποι δεν χωρά αμφιβολία. Πρόκειται για το Maus. Αμ δε!
Σαράντα χρόνια πριν από τον Art Spiegelman, δυο πρωτοπόροι Γάλλοι δημιουργοί δοκίμασαν τη συνταγή. Και ήταν απολύτως επιτυχημένη. Το «La Bête est Morte!» (Το Κτήνος είναι Νεκρό) των Victor Dancette και Edmond-François Calvo πρωτοκυκλοφόρησε στα γαλλικά το 1944 λίγο μετά την απελευθέρωση του Παρισιού από τους ναζί. Το μεγαλύτερο μέρος του είχε δημιουργηθεί επί γερμανικής κατοχής και υπό καθεστώς απόλυτης λογοκρισίας. Αν οι Γερμανοί ανακάλυπταν τα σχέδια του Calvo θα τον είχαν εκτελέσει επί τόπου. Αλλά αυτός προχωρούσε ακάθεκτος. Με την αποχώρηση του στρατού κατοχής, επιτάχυνε τη δουλειά και σε λίγες εβδομάδες εμφανίστηκε στα βιβλιοπωλεία το μοναδικό έργο του.
Η επιτυχία ήταν τεράστια και το βιβλίο γνώρισε απανωτές επανεκδόσεις τα πρώτα χρόνια μετά τον πόλεμο. Στο Maus του Spiegelman, οι Γερμανοί παρουσιάζονται ως γάτες, οι Εβραίοι ως ποντίκια, οι Πολωνοί ως γουρούνια, οι Γάλλοι ως βάτραχοι και οι Αμερικανοί ως σκυλιά, ενώ η ιστορία αφορά κυρίως την επιβίωση του πατέρα τού καλλιτέχνη ως κρατουμένου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Αουσβιτς. Στο έργο των Dancette και Calvo, ο Χίτλερ και οι Γερμανοί στρατιώτες αποδίδονται ως λύκοι, ο Γκέρινγκ είναι ένα υπέρβαρο γουρούνι και ο Γκέμπελς μια υποχθόνια νυφίτσα, ο Μουσολίνι μια ύαινα, οι Γάλλοι σχεδιάζονται ως σκίουροι και κουνέλια, οι Βρετανοί είναι σκυλιά, οι Αμερικανοί, βουβάλια.
Και παρά τα γλυκά, χνουδωτά ζωάκια που παραπέμπουν σε ντισνεϊκά σχέδια της εποχής και στα διαδεδομένα κόμικς με ομιλούντα funny animals, οι αγριότητες του πολέμου και η βαρβαρότητα των Ναζί αποδίδονται με ωμότητα και ρεαλισμό που καθιστούν το βιβλίο μια μοναδική μαρτυρία για τα εγκλήματα του ναζισμού. Ενα βιβλίο που αν και ξεχάστηκε τις δεκαετίες που ακολούθησαν, τα τελευταία χρόνια άρχισε να ξανακυκλοφορεί και να επανεκδίδεται. Με την άνοδο του νεοναζισμού και την ακροδεξιά να απειλεί ολόκληρο τον κόσμο, είναι, άλλωστε, πιο επίκαιρο από ποτέ.
