Δέσμη 10+5 στοχευμένων και θεσμικών προτάσεων για τη μείωση των καταστροφών από φυσικά φαινόμενα στη «νέα εποχή» της κλιματικής αλλαγής, στην οποία έχει εισέλθει σχεδόν ολόκληρος ο πλανήτης, πρότειναν για τη χώρα μας ο καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας & Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ, Ευθ. Λέκκας, και ο δρ Γεωλογίας με ειδίκευση στις πλημμύρες, Μ. Διακάκης, σε χθεσινή ημερίδα της Περιφερειακής Ενωσης Δήμων Ελλάδας (ΠΕΔΑ).
Μια ημερίδα που πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους από την πλημμύρα στη Μάνδρα Αττικής, που σημειώθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2017. Εναν χρόνο κατά τον οποίο «έχουμε συνειδητοποιήσει ότι βρισκόμαστε σε μια νέα εποχή. Εχει ανοίξει ένας κύκλος επιδεινωμένων καταστροφών, όχι μόνο πλημμυρών, αλλά και πυρκαγιών, συνολικά αυτών που λέμε υδρομετεωρολογικών καταστροφών», επισήμανε ο κ. Λέκκας.
Ο καθηγητής εστίασε σε δύο σημεία ανάμεσα στις προτάσεις του. Από τη μία τόνισε την ανάγκη να δοθεί έμφαση στην πρόληψη τόσο στο προ-καταστροφικό στάδιο όσο και στο μετα-καταστροφικό: «Οταν ανοικοδομούμε μια περιοχή που έχει καταστραφεί, θα πρέπει να ενσωματώσουμε και τον παράγοντα πρόληψη. Θα πρέπει να βάλουμε νέες προδιαγραφές, ώστε στο επόμενο γεγονός να είμαστε περισσότερο ανθεκτικοί και προσαρμοσμένοι», τόνισε, εξηγώντας με αυτόν τον τρόπο την ανάγκη τήρησης των οδηγιών των Ηνωμένων Εθνών («Πλαίσιο Σεντάι» 2015-2030, για τη μείωση κινδύνων φυσικών καταστροφών), για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα.
Το θεσμικό πλαίσιο
Δεύτερον, ο καθηγητής επέμεινε στην αναγκαιότητα αλλαγής του θεσμικού πλαισίου με την ευκαιρία της συνταγματικής αναθεώρησης, τονίζοντας την ανάγκη για διακομματική συμφωνία για τη μη νομιμοποίηση αυθαιρέτων –όχι μόνο υφιστάμενων, αλλά και για «γενιές που θα ακολουθήσουν»–, αφού, όπως είπε, αποτελούν τον κύριο κίνδυνο ανθρώπινης παρέμβασης. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην ημερίδα, οι πλημμύρες είναι το δεύτερο φυσικό φαινόμενο στην πρόκληση θανάτων μετά τους σεισμούς, προκαλώντας θανάτους «δύο φορές περισσότερους από τις πυρκαγιές, συμπεριλαμβανομένων αυτών στο Μάτι», σχολίασε ο κ. Διακάκης.
Οι 10 στοχευμένες δράσεις που προτάθηκαν στην ημερίδα είναι:
1. Ολοκλήρωση οριοθέτησης των ρεμάτων (ν. 4258/2014)
2. Υλοποίηση γεω-χωροταξικού και γεω-πολεοδομικού σχεδιασμού
3. Ανάλυση των γεωπεριβαλλοντικών παραμέτρων στη διαδικασία εκτίμησης κινδύνου σε κάθε λεκάνη
4. Θεσμοθέτηση αντιπλημμυρικής περιόδου
5. Υλοποίηση ήπιων δράσεων σε κρίσιμες περιοχές
6. Υιοθέτηση της φιλοσοφίας των ανοικτών ρεμάτων
7. Χρήση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και άμεσης κινητοποίησης
8. Υλοποίηση δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης πληθυσμού
9. Ορθολογιστική αναδιάρθρωση αρμοδιοτήτων των αρμόδιων φορέων με σκοπό την αποτελεσματικότερη και αμεσότερη λειτουργία τους
10. Μακροχρόνιος ιεραρχημένος προγραμματισμός μέτρων και έργων με παρεμβάσεις στο υδρογραφικό δίκτυο.
Οι 5 θεσμικές προτάσεις είναι:
1. Συνταγματική αναθεώρηση για τη μη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων
2. Θεσμοθέτηση νέου Πλαισίου Πολιτικής Προστασίας
3. Θέσπιση Αντιπλημμυρικού και Αντιπυρικού Κτηριοδομικού Κανονισμού στα πρότυπα του Ελληνικού Αντισεισμικού Κανονισμού
4. Θεσμοθέτηση Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Εκτίμησης & Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών
5. Θεσμοθέτηση Επιτροπών Εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου και κινδύνου πυρκαγιών κατά τα πρότυπα της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικότητας.
Εντύπωση, όμως, προκάλεσε μια ακόμη αναφορά του κ. Λέκκα. Λέγοντας αρχικά ότι η χώρα διαθέτει έναν από τους καλύτερους αντισεισμικούς κτηριοδομικούς κανονισμούς και ως εκ τούτου «σε μεγάλους σεισμούς βλέπουμε ότι οι επιπτώσεις στο δομημένο περιβάλλον και στις υποδομές είναι ελάχιστες», αναφέρθηκε στον πρόσφατο σεισμό της Ζακύνθου, για τον οποίο είπε ότι δεν ήταν μεγέθους 6,4 Ρίχτερ (όπως έγινε γνωστό), αλλά 7,1 Ρίχτερ! «Εγιναν κάποια λάθη στα όργανα μέτρησης», εξήγησε.
«Η κλιματική αλλαγή αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο που απαιτεί πολυμερή στρατηγική και συνεργασία. Οι ραγδαίες εξελίξεις έχουν ξεπεράσει τους υφιστάμενους πολιτικούς σχεδιασμούς», σημείωσε στον χαιρετισμό της η δήμαρχος Μάνδρας-Ειδυλλίας, Γιάννα Κριεκούκη.
«Βυθίστηκε μια πόλη στην οποία δεν έβρεχε», σχολίασε αναφορικά με την προ ενός έτους πλημμύρα, για να τονίσει: «Επιβάλλεται να επανακαθορίσουμε ένα αποτελεσματικό μοντέλο σχεδιασμού πολιτικής προστασίας. Δεν έχουμε περιθώριο χρονοτριβής».
Ομόνοια των ΟΤΑ
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ΠΕΔΑ, Γ. Ιωακειμίδης, σχολίασε ότι η περίπτωση της Μάνδρας «μπορεί να διδάξει πολλά για τη σημασία και τον ρόλο της συνεργασίας του Α’ και Β’ βαθμού Αυτοδιοίκησης», καλώντας πολιτικές παρατάξεις και ΟΤΑ να «ομονοήσουν» και να συνεργαστούν στη βάση ενός γενικού σχεδίου αποτροπής ή μείωσης του κινδύνου. Επικαλούμενος δε στοιχεία της μελέτης, επισήμανε ότι θα ήταν απολύτως ανεπαρκής και ο περιβόητος αγωγός που δεν είχε κατασκευαστεί και για τον οποίο έγινε τόση συζήτηση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, υπενθυμίζεται (βλ. αναλυτικότερα «Εφ.Συν.» 24/10: «Στόχος είναι πλέον να μη θρηνήσουμε άλλα θύματα») ότι την ημέρα της πλημμύρας της Μάνδρας έπεσαν 300 mm βροχής σε 13 ώρες και σε έκταση 20km², ενώ ολόκληρη η Αττική δέχεται κατά μέσο όρο 390 mm κατ’ έτος.
