Για τα… σκουπίδια η διαχείριση απορριμμάτων

H διαχείριση των οικιακών σκουπιδιών και των επικίνδυνων αποβλήτων παραμένει η «γκρίζα» ζώνη στον τομέα του περιβάλλοντος, για την οποία, παρά τη σχετική βελτίωση των τελευταίων χρόνων, η Ελλάδα εξακολουθεί να πληρώνει τσουχτερά πρόστιμα.

Η εικόνα προέρχεται από την έκθεση περιβάλλοντος που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα αλλά περιέχει στοιχεία ώς το 2016, γιατί μέχρι αυτή τη χρονιά υπάρχουν πιστοποιήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ε.Ε.

Στον τομέα της ποιότητας της ατμόσφαιρας υπάρχει αισθητή μείωση σε ορισμένους ρύπους, όπως στα οξείδια του θείου, που φτάνει το 83% και οφείλεται στη βελτίωση της ποιότητας των καυσίμων.

Η επιβάρυνση όμως παραμένει για το όζον και τα αιωρούμενα σωματίδια. Υπολογίζεται ότι το 2016 το 55% του πληθυσμού της Ελλάδας που ζει σε μεγάλα αστικά κέντρα εκτίθεται σε επίπεδα όζοντος που υπερβαίνουν τα κοινοτικά όρια.

Τα αιωρούμενα σωματίδια καταγράφουν υπερβάσεις σε περιοχές όπου ζει το 21% του αστικού πληθυσμού.

Να σημειωθεί πάντως ότι το 2011 αυξημένες τιμές καταγράφονταν στο 75% των σταθμών μέτρησης, αλλά το 2016 περιορίστηκαν σε δύο από τα συνολικά 19 σημεία του δικτύου.

Η αχίλλειος πτέρνα της Ελλάδας είναι τα οικιακά απορρίμματα. Η ετήσια «παραγωγή» παραμένει πάνω από τους 5 εκατ. τόνους, από την οποία το 82,3% οδηγείται σε χώρους ταφής, έναντι 24% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, και μόνο το 13,8% σε ανακύκλωση, όταν στην Ευρώπη διαμορφώνεται στο 29%.

Είναι μάλιστα η… καλή περίπτωση, αφού απροσδιόριστος όγκος σκουπιδιών καταλήγει σε παράνομες χωματερές ή σε ανεξέλεγκτους χώρους που υποβαθμίζουν το φυσικό περιβάλλον.

Στα τέλη του 2014 η Ελλάδα καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με εφάπαξ πρόστιμο 10 εκατ. ευρώ και ημερήσια επιβάρυνση 40.000 ευρώ για κάθε μία από τις 363 χωματερές που ήταν τότε σε λειτουργία.

Τον Ιούλιο του 2015 καταβλήθηκε το πρώτο μεταβλητό εξαμηνιαίο πρόστιμο ύψους 14,5 εκατ. ευρώ, που από τότε μειώθηκε και φέτος έφτασε τα δύο εκατ. ευρώ γιατί εξακολουθούν να λειτουργούν περίπου 20 τριτοκοσμικές χωματερές στην Πελοπόννησο και σε κάποια νησιά.

Η έκθεση αποκαλύπτει και ένα ελληνικό παράδοξο. Τα κατά κεφαλήν απορρίμματα, με βάση τα διεθνή δεδομένα, συνδέονται με το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ), αλλά δεν φαίνεται να ισχύει στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων. Το 2011 αντιστοιχούσαν 29,9 τόνοι για κάθε εκατ. του ΑΕΠ, το 2015 αυξήθηκαν στους 29,93 τόνους και την επόμενη χρονιά στους 30,78!

Τον Δεκέμβριο 2016 η χώρα μας καταδικάστηκε για την έλλειψη μέτρων διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων, με κατ’ αποκοπή πρόστιμο 10 εκατ. ευρώ και εξαμηνιαίο που διαμορφώνεται ανάλογα με τα μέτρα προστασίας. Εως τώρα έχουν καταβληθεί 18,9 εκατ. ευρώ.

Η Ελλάδα πάντως βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες στον τομέα της βιοποικιλότητας, στην έκθεση ωστόσο σημειώνεται ότι χρειάζεται να ληφθούν μέτρα προστασίας των ευαίσθητων οικοσυστημάτων και κυρίως των δασών από πυρκαγιές.