Εχει άραγε κάτι να πει η Αριστερά;

Η κατάσταση μετά το 2008 ήρθε να επιβεβαιώσει και στην Ελλάδα τη διαπίστωση του Βρετανού ιστορικού Ντόναλντ Σασούν, ο οποίος στη συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει για την «Εφ.Συν.» έλεγε: «Οι προηγούμενες μεγάλες κρίσεις, όπως του 1929, απέδειξαν την πλήρη ανικανότητα της Αριστεράς να τις εκμεταλλευτεί, καθώς στην πραγματικότητα συνέβη το αντίθετο σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των Ελλάδας, Ιταλίας ή Γερμανίας. Σε όλες αυτές τις χώρες νικητές βγήκαν οι ακροδεξιοί».

Εάν εξαιρέσουμε μεμονωμένες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα η Οκτωβριανή Επανάσταση, όπου μια κρίση εξαιτίας του Παγκόσμιου Πολέμου συνδυάστηκε με την εσωτερική κρίση του τσαρισμού και την ανάπτυξη των αγώνων των εργαζομένων, στην πλειονότητα των περιπτώσεων κάθε οικονομική κρίση συνεπάγεται και ένταση της συντηρητικοποίησης.

Στην Ελλάδα, ο διεφθαρμένος μεταπολιτευτικός δικομματισμός και ο απόλυτος εκφυλισμός της καθ’ ημάς σοσιαλδημοκρατίας (ΠΑΣΟΚ) είχαν ήδη ετοιμάσει το έδαφος για μια συντηρητική αναδίπλωση στην κοινωνία, μέρος της οποίας αγωνίστηκε κατά των μνημονίων, αλλά υποχώρησε μετά την ήττα και τη συνθηκολόγηση του 2015.

Τα στοιχεία του αμερικανικού Κέντρου Ερευνών Pew καταγράφουν απλώς αυτό που ζούμε στην καθημερινότητα: το 89% των Ελλήνων θεωρούν «τον πολιτισμό τους ανώτερο των άλλων», το 76% θεωρούν τη χριστιανική τους πίστη στοιχείο της εθνικής τους ταυτότητας, το 74% εκτιμούν ότι η καταγωγή εξ αίματος και η εθνική ταυτότητα συμπίπτουν, ενώ μόνο το 33% θα δέχονταν μουσουλμάνο/μουσουλμάνα ως γαμπρό ή νύφη στην οικογένειά τους, ποσοστό μεγαλύτερο μόνο από τη ρατσιστική Τσεχία του Βίζεγκραντ.

Αλλες έρευνες τα τελευταία χρόνια δείχνουν υψηλά ποσοστά εμπιστοσύνης στην αστυνομία, στον στρατό και στην Εκκλησία. Εξ ου και η ατολμία, για καθαρά ψηφοθηρικούς λόγους, της σημερινής κυβέρνησης να προχωρήσει στον άμεσο διαχωρισμό Κράτους – Εκκλησίας και η εθελούσια υποταγή του κ. Τσίπρα στον εν Ελλάδι εκπρόσωπο του Θεού.

Κάτω από το καθημερινό τελετουργικό της πολιτικής ζωής, με τις σκηνοθετημένες έριδες και συγκρούσεις, κινούνται τα βαθιά κοινωνικά και ιστορικά ρεύματα, τα οποία τα τελευταία χρόνια φουσκώνουν και γίνονται πάλι ορμητικά. Οι άνθρωποι, για να κρατηθούν και να μην παρασυρθούν από το ποτάμι, αρπάζονται με νύχια και με δόντια απ’ ό,τι θεωρείται σταθερό και αναλλοίωτο στον χρόνο: το έδαφος, τη ράτσα, την Ιστορία, τον πολιτισμό, το έθνος, τη θρησκεία ή τους ήρωες.

Σήμερα αυτό το «γάντζωμα» παίρνει τη μορφή της αντίστασης των «απλών ανθρώπων» σε «μια φιλελεύθερη ελίτ που προδίδει» όλα τα παραπάνω στο όνομα της παγκοσμιοποίησης, με αποτέλεσμα να απειλείται «η ταυτότητά μας» από την επέλαση των νέων βαρβάρων, των μεταναστών και των προσφύγων.

Αυτό το απλό αφήγημα υιοθετούν η Ακροδεξιά και οι φασίστες, οι οποίοι δεν απαιτούν ένταξη σε κόμματα και ισχυρές πολιτικές δεσμεύσεις όπως στο παρελθόν. Αντίθετα, δημιουργούν χαλαρά δίκτυα μέσω των οποίων συγκεντρώνουν την υποστήριξη της «βάσης» γύρω από μεμονωμένους στόχους (διαδηλώσεις, εκστρατείες, δράσεις μέσω των social media κ.λπ.), χωρίς την ανάγκη δέσμευσης σε ευρύτερη πολιτική δράση. Ετσι, οι οπαδοί της Ακροδεξιάς μπορούν να εκτονώνουν την οργή τους και να έχουν μια ψευδαίσθηση συμμετοχής στην πολιτική, χωρίς να επηρεάζεται η προσωπική ή επαγγελματική τους ζωή.

Τα ζητήματα αυτά η Αριστερά φαίνεται είτε να μην τα αντιλαμβάνεται είτε να μη θέλει να τα αγγίξει. Το ερώτημα είναι έως πότε.