Ιταλικός κυκλώνας απειλεί την Ευρώπη

Η νέα ιταλική κυβέρνηση επέλεξε τελικά τον δρόμο της ρήξης με το κατεστημένο της Ε.Ε. και τις αγορές, συμφωνώντας στην κατάρτιση προϋπολογισμού με έλλειμμα τριπλάσιο αυτού που είχε ως στόχο η προηγούμενη κυβέρνηση.

Η κίνηση, που αποτελεί χαστούκι στο κυρίαρχο στην Ε.Ε. δόγμα δημοσιονομικής πειθαρχίας και σύνεσης, προκάλεσε άμεσα την αντίδραση των Βρυξελλών και των αγορών οδηγώντας σε εκτόξευση του κόστους δανεισμού της γειτονικής χώρας, μεγάλη πτώση στο Χρηματιστήριο του Μιλάνου και απώλειες στο ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα, στο υπουργικό συμβούλιο, που ολοκληρώθηκε τα μεσάνυχτα της Πέμπτης, τα δύο συγκυβερνώντα κόμματα των Πέντε Αστέρων και της Λέγκας επέβαλαν την απόφαση στην οποία είχαν καταλήξει νωρίτερα φέτος για μέσο δημόσιο έλλειμμα 2,4% τα επόμενα τρία χρόνια, αδειάζοντας τον τεχνοκράτη υπουργό Οικονομικών Τζοβάνι Τρία και γράφοντας στα παλιά τους υποδήματα τις προειδοποιήσεις της Ενωσης Ιταλών Βιομηχάνων, των διεθνών οίκων αξιολόγησης, του ΔΝΤ, της ΕΚΤ, της Κομισιόν και της… Συνέλευσης των Ιταλών Επισκόπων.

Στο εν λόγω επίπεδο το έλλειμμα είναι τρεις φορές μεγαλύτερο από το 0,8% του ΑΕΠ που αποτελούσε τον στόχο της προηγούμενης κυβέρνησης και αποσκοπεί στη χρηματοδότηση των κοινωνικών δαπανών, των φοροαπαλλαγών και των υψηλότερων δημοσίων επενδύσεων που υποσχέθηκαν προεκλογικά τα δύο κυβερνώντα κόμματα.

Το 2,4% είναι χαμηλότερο του ανώτατου ορίου 3% του ΑΕΠ που προβλέπει το ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας.

Η Ιταλία όμως αποτελεί ειδική περίπτωση, καθώς έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος μεταξύ των οικονομιών της Ε.Ε. (2,3 τρισ. ευρώ ή 131% του ΑΕΠ) και υποχρεούται να κινείται με δημοσιονομική σύνεση προκειμένου να το μειώσει.

Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε υποσχεθεί να μειώσει το χρέος, στοχεύοντας σε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό ώς το 2020.

Η ανατροπή αυτού του στόχου, όπως και της πρότασης του υπουργού Οικονομικών Τζοβάρνι Τρία για έλλειμμα 1,6% του ΑΕΠ, προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Ευρωπαίου επιτρόπου Πιερ Μοσκοβισί, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει χθες ότι «κανείς δεν ωφελείται από το αν η Ιταλία δεν σέβεται τους κανόνες και δεν μειώνει το χρέος της», όπως και ότι «δεν υπάρχει κανένα όφελος από μια κρίση μεταξύ της Επιτροπής και της Ιταλίας».

Η Κομισιόν θα εξετάσει το σχέδιο προϋπολογισμού της Ιταλίας όπως και των άλλων χωρών της Ε.Ε. μετά τις 15 Οκτωβρίου.

Ακόμη πιο βίαιη ήταν όμως χθες η αντίδραση των αγορών -που ως συνήθως βγάζουν καντήλες όταν ακούν αύξηση των κοινωνικών δαπανών και μέτρα τόνωσης της ζήτησης.

Οι αναλυτές σπέρνοντας πανικό προέβλεψαν υποβάθμιση του αξιόχρεου της γειτονικής χώρας από τους οίκους αξιολόγησης, όπως και το περαιτέρω ξεπούλημα των ιταλικών τίτλων.

Χθες η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς ομολόγου ξεπέρασε το 3,2%, σημειώνοντας άνοδο μεγαλύτερη του 11%, ενώ οι απώλειες στο Χρηματιστήριο του Μιλάνου ξεπέρασαν ενδοσυνεδριακά το 4%. Οι επιπτώσεις ήταν άμεσες και στα ελληνικά ομόλογα. Η απόδοση του 10ετούς τίτλου ξεπέρασε το 4,2%.

Το ευρώ υποχωρούσε χθες το απόγευμα 0,6% περί τα 1,157 δολάρια, ενώ οι μέσες απώλειες των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων ξεπερνούσαν το 1%. Την ίδια στιγμή ο γερουσιαστής του Κινήματος των Πέντε Αστέρων Στέφανο Πατουέλι δήλωνε: «Δεν μας τρομάζουν οι αγορές, δεν μας τρομάζει το spread».

Αγνοια κινδύνου ή πίστη στην τελική νίκη; Κάποιοι αναλυτές επισήμαιναν πάντως από την πλευρά τους τον κίνδυνο μιας ραγδαίας εξάπλωσης του ιταλικού ιού σε άλλες χώρες της Ε.Ε. και πιο συγκεκριμένα σε Γαλλία και Πορτογαλία, οι τράπεζες των οποίων έχουν μεγάλη έκθεση στα ιταλικά ομόλογα. Αναμφίβολα η Ιταλία δεν είναι Ελλάδα. Και αυτό έχουν υπ’ όψιν τους τόσο οι Βρυξέλλες όσο και το Βερολίνο.