Τα ορόσημα μιας παράνομης κράτησης

Εκατόν εξήντα εφτά ημέρες διήρκεσε η απρόσμενη περιπέτεια του Αγγελου Μητρετώδη και του Δημήτρη Κούκλατζη, οι οποίοι ήταν φυλακισμένοι -χωρίς κατηγορητήριο- στις φυλακές Αδριανούπολης.

Ο Γολγοθάς των ίδιων και των οικογενειών τους ξεκίνησε την 1η Μαρτίου, όταν σε περιπολία ρουτίνας που έκαναν στις Καστανιές Εβρου -υπό άσχημες καιρικές συνθήκες- συνελήφθησαν από Τούρκους συνοροφύλακες για παράνομη είσοδο σε τουρκικό έδαφος.

Οι διαβουλεύσεις που ακολούθησαν μεταξύ των στρατιωτικών αρχών των δύο χωρών, προκειμένου να απελευθερωθούν -όπως εξάλλου είθισται όταν σημειώνονται τέτοια περιστατικά-, απέβησαν άκαρπες, με αποτέλεσμα την επόμενη ημέρα η τουρκική Δικαιοσύνη να αποφασίσει την προφυλάκισή τους.

Η πρώτη ένσταση εκ μέρους της ελληνικής πλευράς, η οποία όμως απορρίφθηκε, κατατέθηκε τρεις ημέρες αργότερα. Ακολούθησε παρόμοιο αίτημα στα τέλη Μαρτίου, που είχε την ίδια τύχη.

Το κύριο επιχείρημα των τουρκικών αρχών ήταν ότι θα πρέπει να εξεταστούν ενδελεχώς τα κινητά των συλληφθέντων αξιωματικών προκειμένου να διερευνηθεί το ενδεχόμενο της στρατιωτικής κατασκοπίας.

Την ίδια περίοδο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχείρησε για πρώτη φορά να συνδέσει την υπόθεση των Μητρετώδη-Κούκλατζη με εκείνη των οκτώ Τούρκων στρατιωτικών που κατέφυγαν στην Ελλάδα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016. Μάλιστα, τον Απρίλιο πρότεινε την ανταλλαγή των δύο με τους οκτώ, πρόταση που αποκλείστηκε κατηγορηματικά από την Αθήνα.

Διεθνοποίηση

Εξαρχής, ο σκοπός της ελληνικής διπλωματίας ήταν η διεθνοποίηση του ζητήματος, ώστε να ενταθεί η πίεση προς την Τουρκία.

Στο πλαίσιο αυτό, στη σύνοδο Ε.Ε.-Τουρκίας στη Βάρνα της Βουλγαρίας στις 26 Μαρτίου ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ζήτησε την άμεση αποφυλάκιση των Ελλήνων στρατιωτικών, ει δυνατόν πριν από το ορθόδοξο Πάσχα. Παράλληλα, το ίδιο ζήτησε με ψήφισμά του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Στο μεταξύ, άλλα δύο αιτήματα των δικηγόρων των Ελλήνων αξιωματικών απορρίπτονταν τον Απρίλιο και τον Μάιο κάνοντας πολλούς να πιστέψουν ότι η υπόθεση δεν θα λήξει σύντομα.

Η ελληνική πλευρά, επιχειρώντας έναν έξυπνο νομικό ελιγμό, που αντιμετώπιζε αποτελεσματικά την αιτιολογία των τουρκικών δικαστηρίων, ότι οι Μητρετώδης και Κούκλατζης δεν έχουν μόνιμη κατοικία στην Τουρκία και είναι ύποπτοι φυγής, προέβη στην υιοθέτηση τροπολογίας από τη Βουλή σύμφωνα με την οποία οι αξιωματικοί μας καθίστανται μόνιμοι κάτοικοι Αγκυρας.

Συγκεκριμένα, η τροπολογία της 4ης Ιουλίου προέβλεπε τη μετάθεσή τους στη διπλωματική αντιπροσωπεία της Αγκυρας και την καταβολή ειδικής μηνιαίας αποζημίωσης προς αυτούς ως στρατιωτικό προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων που σε καιρό ειρήνης τελεί υπό συνθήκες στέρησης της προσωπικής του ελευθερίας σε χώρα του εξωτερικού.

Η κορύφωση των προσπαθειών επήλθε στη συνάντηση Τσίπρα – Ερντογάν στις Βρυξέλλες στις 12 Ιουλίου, στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ. Ο Ελληνας πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει δύσκολη τη συνάντηση, άφηνε όμως μια χαραμάδα αισιοδοξίας.

Πέντε μέρες αργότερα απορριπτόταν και το 6ο αίτημα αποφυλάκισης. Περίπου έναν μήνα μετά, φτάνουμε στη λυτρωτική ημερομηνία της 14ης Αυγούστου όπου, εν μέσω δεινών προβλημάτων της τουρκικής οικονομίας και πολεμικής ρητορικής στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ, ανακοινώνεται ότι ο ανθυπολοχαγός Αγγελος Μητρετώδης και ο λοχίας Δημήτρης Κούκλατζης αφήνονται ελεύθεροι και επιστρέφουν στην πατρίδα και στις οικογένειές τους.

Χαιρετίζει η Ευρώπη

Στα ελληνικά χαιρέτισε την απόφαση αποφυλάκισης των δύο Ελλήνων στρατιωτικών με μήνυμά του στο twitter ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ: «Ευτυχής για την επικείμενη απελευθέρωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών. Οπως είχα πει στη Βάρνα, η Τουρκία δεν έχει τίποτε να φοβηθεί από τους Ευρωπαίους γείτονές της. Η Ε.Ε. παραμένει προσηλωμένη στη στρατηγική αυτή σχέση. Επιθυμούμε μια σταθερή, ευημερούσα, δημοκρατική Τουρκία», έγραψε.

«Σημαντικό βήμα για τις σχέσεις Τουρκίας – Ελλάδας και συνολικά της Ε.Ε.» χαρακτήρισε το γεγονός και ο Ευρωπαίος επίτροπος Μετανάστευσης, Δ. Αβραμόπουλος.

Εκτενή αναφορά στο περιστατικό είχε και το Γαλλικό Πρακτορείο, ενώ στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης έγινε πρώτη είδηση.