Σκοπιμότητες ανακαλύπτει (ξανά) η Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων

Με καθυστέρηση πέντε μηνών, η συνδικαλιστική Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων (ΕΔΕ) εξέδωσε άλλη μία έντονη ανακοίνωση σχετικά με ρυθμίσεις που προβλέπονται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης που κατατέθηκε στις 2 Αυγούστου στη Βουλή, αλλά οι περισσότερες ουσιαστικές διατάξεις του αναρτήθηκαν στην ανοιχτή διαβούλευση στις 4 Απριλίου.

Οι διατάξεις του νομοσχεδίου «Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2016/243 για την ενίσχυση του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος παράστασης […]», οι οποίες προκάλεσαν τις αντιδράσεις της ΕΔΕ αφορούν αλλαγές που κρίθηκαν αναγκαίες για το δικαστικό σώμα:

Α. Η μείωση της απαραίτητης προϋπηρεσίας δικαστικών λειτουργών από τρία σε δύο χρόνια προκειμένου να προάγονται σε αντιπροέδρους. Η ρύθμιση αυτή κρίθηκε αναγκαία -σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση- εξαιτίας της επικείμενης συνταξιοδότησης μεγάλου αριθμού αρεοπαγιτών, αντεισαγγελέων κ.λπ.

Β. Η διάταξη για μία επιπλέον θέση αντιπροέδρου στον Αρειο Πάγο και δύο επιπλέον αντιπροέδρων στο ΣτΕ που θεσπίζονται -πάντα σύμφωνα με την έκθεση- προκειμένου να επιταχυνθούν οι ρυθμοί απονομής της δικαιοσύνης (περισσότερες συνθέσεις και περισσότερες συνεδριάσεις).

«Δεν προηγήθηκε διάλογος»

Η ανακοίνωση της ΕΔΕ αποδίδει τις ρυθμίσεις σε σκοπιμότητα και ζητά την απόσυρση των επίμαχων διατάξεων:

«Το Υπουργείο Δικαιοσύνης προχωράει σε αλλαγές στον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και συγκεκριμένα μειώνει το ελάχιστο όριο της υπηρεσίας των Αρεοπαγιτών και των Αντεισαγγελέων του Αρείου Πάγου προκειμένου να επιλεγούν οι νέοι Αντιπρόεδροι και ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου.

»Της απόφασης αυτής του Υπουργείου δεν προηγήθηκε και πάλι κανένας διάλογος με τις Δικαστικές Ενώσεις, μια παγιωμένη πλέον πρακτική εδώ και αρκετό διάστημα. Αυτό που ωστόσο θεωρούμε μεγαλύτερο ολίσθημα είναι ότι τροποποιείται μία διάταξη λίγες εβδομάδες πριν τις προαγωγές των νέων Αντιπροέδρων του Αρείου Πάγου […]

»Η Ενωση ζητά στην παρούσα φάση την άμεση απόσυρση της διάταξης και την επιλογή των νέων Αντιπροέδρων του Αρείου Πάγου με το υφιστάμενο καθεστώς, ώστε να μη δημιουργούνται υπόνοιες για εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων της τελευταίας στιγμής».

Δεν διευκρινίζει ωστόσο η ΕΔΕ αν οι αλλαγές αυτές θα ήταν όντως προς το συμφέρον της ταχύτερης απονομής της δικαιοσύνης στον βαθμό που θα ακολουθούσαν τις όποιες επιλογές για τις επίμαχες θέσεις μετά και την «αιφνίδια» τηλεοπτική παραίτηση του προέδρου του ΣτΕ.

Τεκμήριο αθωότητας

Υπάρχει όμως κι άλλο ένα σημείο που αφορά την ουσία των διατάξεων ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής οδηγίας που προκάλεσε ανεξήγητες (;) αντιδράσεις των συνδικαλιστών της ΕΔΕ.

Το νομοσχέδιο προβλέπει να μπορεί να ζητήσει ένας πολίτης του οποίου παραβιάστηκε κατάφωρα το τεκμήριο αθωότητας πριν από την έκδοση μιας δικαστικής απόφασης και το δικαστήριο να αποφασίσει αν θα του αφαιρεθεί ένα εύλογο διάστημα ποινής ακριβώς λόγω αυτής της βλάβης που υπέστη στην προδικασία.

Ως προς το θέμα της παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας, που προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία και την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τα φυσικά πρόσωπα, ειδικά όταν ως υποκείμενα δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζονται τα νομικά πρόσωπα, δικαιούνται πλήρη προστασία, τουλάχιστον έως ότου κριθεί η ενοχή τους.

Πολύ περισσότερο όταν το τεκμήριο αθωότητας παραβιάζεται από δημόσιες αρχές και δημόσιες δηλώσεις.

Η οδηγία που ενσωματώνει και η ελληνική νομοθεσία αποβλέπει στη διασφάλιση του δικαιώματος μιας δίκαιης δίκης, όπως αναλυτικά αναφέρεται και στην αιτιολογική έκθεση. Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι, όπου δεν υπάρχει η ανάλογη προστασία από το ελληνικό δίκαιο των δικαιωμάτων του κατηγορούμενου ή του υπόπτου, τότε δεν υφίσταται και λόγος αλλαγής.

Το άρθρο για το τεκμήριο αθωότητας αποσκοπεί ακριβώς στο να περιορίσει τελικά την παραβίασή του, θεσπίζοντας, πάντα κατά την κρίση του δικαστηρίου, ένα ευνοϊκό μέτρο για τον πολίτη του οποίου παραβιάστηκε το βασικό αυτό δικαίωμα.

Σύμφωνα όμως με την ΕΔΕ «προβληματίζει ιδιαίτερα η σκοπιμότητα νομοθέτησης του άρθρου 7, με την οποία επιχειρείται να θεσμοθετηθεί ως λόγος μειώσεως της καταγνωσθείσας ποινής η προσβολή του τεκμηρίου αθωότητας του κατηγορουμένου. Κάτι τέτοιο, εκτός του ότι δεν έχει έρεισμα ή προηγούμενο στην κοινοτική νομοθεσία και νομολογία, θέτει υπό αμφισβήτηση το ανεπηρέαστο της δικαστικής κρίσης από δηλώσεις δημοσίων υπαλλήλων και λειτουργών».

Αθλητικοί δικαστές

Τέλος, η ΕΔΕ αντιδρά και στην τροπολογία με την οποία παρατείνεται και η θητεία των αθλητικών δικαστών. «Χωρίς να έχει αναφανεί κάποιος ιδιαίτερος λόγος παρατάθηκε η θητεία των αθλητικών δικαστών, παρά το γεγονός ότι με το ν. 4326/2015 οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί ορίζονται για τριετή θητεία χωρίς δυνατότητα ανανέωσής της.

»Η ΕΔΕ εκφράζει την αντίθεσή της σε τέτοιες λογικές που καθιστούν άνευ αξίας τους καταλόγους που αποστέλλονται στην ΕΠΟ από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές».

Αξίζει να θυμίσουμε εδώ ότι η ΕΔΕ (με τα ίδια πρόσωπα στο προεδρείο της) δεν είχε αντιδράσει ούτε είχε αναφερθεί σε σκοπιμότητες το 2014 όταν: «λίγες μέρες πριν οι δικαστές και εισαγγελείς προσφύγουν στις κάλπες για την εκλογή των νέων προϊσταμένων στα δικαστήρια της χώρας, ο υπουργός Δικαιοσύνης Χαράλαμπος Αθανασίου άλλαξε στο παρά πέντε το σύστημα εκλογής των υποψηφίων.

»Με την αιφνιδιαστική τροπολογία -που κατατέθηκε στο Γ’ Θερινό Τμήμα της βουλής και με ευκαιρία την κατάθεση νομοσχεδίου του υπουργείου Υγείας- διπλασιάστηκε ο αριθμός των σταυρών προτίμησης (σ.σ. από έναν που ίσχυε σε δύο, ενώ ο εκλεγόμενος είναι ένας) στην εκλογή των προϊσταμένων των Πρωτοδικείων και των Εφετείων» («Εφ.Συν.», 17/9/2014).

Η αλλαγή προκάλεσε τότε τη δυσαρέσκεια μεγάλης μερίδας των δικαστικών λειτουργών που τη θεώρησαν μεθόδευση για την εκλογή συγκεκριμένων προσώπων.

Πηγές του υπουργείου Δικαιοσύνης αρνήθηκαν να σχολιάσουν την ανακοίνωση του προεδρείου του συνδικαλιστικού οργάνου και τόνισαν στην «Εφ.Συν.» ότι το υπουργείο έχει και θα συνεχίσει να έχει διάλογο με τις ηγεσίες των ανωτάτων δικαστηρίων, όπως και με τα κόμματα μέσα στη Βουλή, για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο.