Η διαφθορά στο επίκεντρο της πολιτικής μάχης

Μπορεί το δημοψήφισμα κατά της διαφθοράς στην Κολομβία να μην πέτυχε τον απαιτούμενο αριθμό ψήφων για να υποχρεώσει το Κογκρέσο της χώρας να νομοθετήσει τα μέτρα που πρότειναν οι πολίτες, ωστόσο αποτελεί τεράστια πολιτική νίκη του πλατιού φάσματος των δυνάμεων και των οργανώσεων που το στήριξαν.

Με 11,7 εκατομμύρια ψήφους -κατά 20% περισσότερες από εκείνες που έδωσαν τη νίκη στον πρόεδρο Ιβάν Ντούκε τον περασμένο Ιούνιο- οι πολίτες έδωσαν ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους πολιτικούς, πως φτάνει πια η λεηλασία των δημόσιων πόρων και πως, αν εννοούσαν τις προεκλογικές υποσχέσεις τους για πάταξη της διαφθοράς, τώρα είναι η στιγμή να το αποδείξουν.

Μάστιγα δεκαετιών

Η πλατφόρμα κατά της διαφθοράς -κίνηση της οποίας ηγήθηκε η γερουσιαστής Κλάουντια Λόπες, μέλος των Πράσινων και υποψήφια για την αντιπροεδρία με τον κεντρώο Σέρχιο Φαχάρντο- κατάφερε να συγκεντρώσει περισσότερες από τέσσερα εκατ. υπογραφές για να διενεργηθεί αυτό το δημοψήφισμα, έπειτα από δεκαετίες προσπαθειών να νομοθετήσει το Κογκρέσο μέτρα καταπολέμησης ενός φαινομένου που στοιχίζει στη χώρα περισσότερα από εννέα δισ. πέσος (κάπου τρία δισ. δολάρια) τον χρόνο.

Το ψηφοδέλτιο που τέθηκε στην κρίση των πολιτών προβλέπει επτά δέσμες μέτρων κατά της διαφθοράς, ανάμεσά τους τη μείωση των μισθών των μελών του Κογκρέσου και των υψηλόβαθμων αξιωματούχων του κράτους και της κυβέρνησης, την κατάργηση της δυνατότητας όσων εμπλέκονται σε σκάνδαλα διαφθοράς να μετέχουν στην πολιτική, τη λογοδοσία και την επιβολή «πόθεν έσχες» για όλους τους αιρετούς, ασφαλιστικές δικλίδες ώστε να αποτραπούν οι δόλιες συμβάσεις με το κράτος και η απαγόρευση σύναψής τους με επιχειρήσεις που έχουν εμπλακεί σε διαφθορά. Μέτρα αυτονόητα και διόλου ριζοσπαστικά.

Αλλά ενδεικτικό της απροθυμίας των πολιτικών να αντιμετωπίσουν αυτή τη μάστιγα είναι ότι το Κογκρέσο απέρριψε οκτώ φορές τα τελευταία τέσσερα χρόνια κάθε σχετική προσπάθεια.

Ο πρόεδρος Ιβάν Ντούκε αναγνώρισε σε τηλεοπτικό διάγγελμά του πως ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της κάλπης είναι πλέον σαφές πως η χώρα δεν αντέχει πια τη διαφθορά ζητώντας από το Κογκρέσο να στηρίξει σχετικές πρωτοβουλίες, ενώ η Λόπες θα κατέθετε χθες νομοσχέδιο που περιλαμβάνει τις προτάσεις που υπερψήφισαν οι πολίτες.

Τώρα όλα θα εξαρτηθούν από το νομοθετικό σώμα που κυριαρχείται από το Δημοκρατικό Κέντρο του ακροδεξιού πρώην προέδρου και νυν γερουσιαστή Αλβαρο Ουρίμπε, του πολιτικού μέντορα του Ιβάν Ντούκε.

Αυτό που σηματοδότησε το πολιτικό σκηνικό σε αυτή την αναμέτρηση είναι το πρώτο σημαντικό μπρα ντε φερ του Ντούκε με τον Ουρίμπε, τον πολιτικό που τον ανέδειξε σε δελφίνο του. Δεν ήταν εύκολο για τον Ντούκε να πάει στις κάλπες μιλώντας για «δημοκρατικό καθήκον όλων μας», έπειτα από τη δριμύτατη κριτική που εξαπέλυσε ο τελευταίος κατά του δημοψηφίσματος και των διοργανωτών.

«Δεν ψηφίζω στο απατηλό δημοψήφισμα· στη διάρκεια της μακράς δημόσιας καριέρας μου έχω διαφυλάξει τους κρατικούς πόρους με διαφάνεια και λιτότητα», έγραψε ο Ουρίμπε στο Twitter, ενώ επιτέθηκε στη Λόπες καταγγέλλοντας πως «η κυρία Λόπες με κατηγορεί για ιδρυτή των παραστρατιωτικών ομάδων, ότι τους χρησιμοποίησα για να δολοφονήσω τους αντιπάλους μου, και για να επικυρώσει την ατιμία της μάς υποχρεώνει να ξοδέψουμε 300 δισ. δημόσιους πόρους» για αυτό το δημοψήφισμα.

Μυστική συμφωνία;

Οι οργανωτές του δημοψηφίσματος δεν επέκριναν μόνο τον «ουριμπισμό» που δεν στήριξε την πρωτοβουλία αλλά και τον Ντούκε που ώς την τελευταία στιγμή ήταν επιφυλακτικός.

Δύσπιστοι για τα δημοκρατικά εύσημα ενός προέδρου που προωθήθηκε από έναν ακροδεξιό πολιτικό σαν τον Ουρίμπε θεωρούν ότι η στάση του αποτελεί καρπό μιας εσωκομματικής συμφωνίας: ο Ντούκε θα ήταν το ευγενικό εκσυγχρονιστικό πρόσωπο που στηρίζει μια πρωτοβουλία με πλατιά λαϊκή υποστήριξη, όσο το κόμμα εκφράζει την πραγματική του στάση στο θέμα της διαφθοράς.

Ωστόσο, αναλυτές σημειώνουν ότι στον ούτε ένα μήνα της θητείας του, ο Ντούκε έχει επανειλημμένα διαφοροποιηθεί από τη σκληρή ακροδεξιά τάση του «αιώνιου προέδρου» Ουρίμπε δημιουργώντας σοβαρές εσωκομματικές εντάσεις.

Οπως όταν δεν στήριξε τον υποψήφιο που πρότεινε ο Ουρίμπε για επικεφαλής των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους με αποτέλεσμα να μην εκλεγεί, ή όταν ανακοίνωσε αύξηση του ΦΠΑ χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με το Δημοκρατικό Κέντρο.

Το βέβαιο είναι ότι αν ο Ντούκε δεν είχε ψηφίσει σε αυτό το ιστορικό δημοψήφισμα κατά της διαφθοράς, το κόστος θα ήταν τεράστιο για την εικόνα του στην κοινή γνώμη. Οσο για το κόστος που θα έχει αυτή η ψήφος του στην πολιτική καριέρα του, θα φανεί τους επόμενους μήνες.